درست ۷ ماه پیش بود. بلی درست ۷ ماه پیش بود که از مشکلات عدیده شهر سامان و دست به گریبانی کانون گردشگری چهار محال و بختیاری با زباله ها ، مشکلات زیربنایی و نبود نظارت بر تخلیه نخاله های ساختمانی در حاشیه و حریم سرچشمه های کارون و زاینده رود نوشتیم . امیدوار بودیم حداقل تا آخر امسال خبرهایی مبنی بر بهبود اوضاع و یا توقف تخریب محیط زیست این نگین گردشگری فلات مرکزی بشنویم . حالا خبرها حکایت از تخریبی تازه دارد که هر چند شاید زندگی انسان های فرودست رود را به خاطر آلودگی تهدید نکند، اما بی شک خاطره ای از گذشته برای آیندگان باقی نخواهد گذاشت و یادگاری دیرین از معماری و نوآوری پس از نزدیک به ۱۰۰۰ سال از طراحی ساخت آن با وضع موجود به یادها سپرده خواهد شد . پل زمانخان این روزها در شرایط نا مناسبی به سر می برد و به علت فشار آب زاینده رود بر بدنه اش از یک سو و تخریب غیر کارشناسانه کوهی که در کنارش بوده و سال ها به استواری آن تکیه زده از سویی دیگر در حال شکست زیر بار اقدامات غیر مدبرانه برخی از مسئولان شهرداری شهر «سامان» است.
تخريب یادگار ساسانی زیر فشار توسعه
پل تاريخي زمانخان در مجاورت شهر سامان واقع شده است. تفكر اوليه ساخت پل زمانخان شهرسامان شهرستان شهرکرد به دوره ساسانيان باز مي گردد اما ظاهرا وجه تسمیه آن از نام شخصی به نام زمانخان که رئيس يكي از ايلات قشقايي بوده و زماني دامنه كوچ آنها تا آن منطقه مي رسيده برگرفته شده، این پل بر روي رودخانه زاينده رود احداث گرديده و زمانی تنها معبر حرکت ایل های کوچ رو بین شهر کرد و اصفهان بوده است. معماران محلی با توجه به خروشان بودن رود در این منطقه، برای ساخت پل از ابتکاری منحصر به فرد سود جستند. بدین ترتیب که در بین دو پیچ رودخانه که توسط صخره باریکی از هم جدا شده بودند پلی با دو دهانه ساخته و سپس با گود کردن زیر آن مسیر جریان رود را به زیر آن منحرف کردند. این پل كه آخرین بار در سال ۱۳۲۱ هجری قمری (۱۲۸۰ هجری شمسی) به دستور حاج عبدالحسین قزوینی مالک قریه چم عالی مرمت شد، ۲۲ متر طول و ۱۳ متر ارتفاع دارد و از نوع پل های دودهنه قوسی شکل است. هرچند سال ۱۳۸۹ بودجه ای در حدود ۳ میلیارد ریال برای توسعه خدمات عمراني و رفاهي درکنار پل زمانخان از محل بودجه هاي ملي وگردشگري به شهرداری این شهر اختصاص یافت ، اما ظاهرا خود پل سهمی از این بودجه نداشته و اعتباری برای بهسازی و مرمت آن صرف نشده است. شهر سامان كه در ۲۲ کیلومتری شهرکرد قرار گرفته از نزدیکی به مرکز استان بهره خاصی جز انبوه گردشگر نبرده است ، گردشگراني كه احتمالا با اولین مراجعه به نگین طبيعت و تاريخ چهار محال و بختیاری به جای بهره مندی از زیبایی های طبیعی با انبوهی از مشکلات اقامتی و خدماتی روبرو خواهند شد و احتمالا دیگر به این طبیعت چشم نواز که محل تلاقی رودهای خروشان و لاله های واژگون است ، باز نخواهند گشت .
باز شدن دریچه ها بخت «پل» را بست
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان چهار محال و بختیاری با اشاره به اینکه با باز شدن دریچه های سد زاینده و براثر فشار زیاد آب خروجی سد موجب پل تاریخی «زمانخان» آسیب های قابل توجه ای دیده و ترک خوردگی پایه سنگی پل تاریخی زمانخان تا بسته شدن جریان آب قابل مرمت نیست، اظهار داشت: اگر این اتفاقات در این مورد تکرار شود آسیبهای بیشتری به پل وارد می شود و شايد حتي باعث تخريب اساسي اين اثر تاريخي شود.
شاهین ایل بیگی پور افزود : در کنار باز شدن دریچه های سد و روانه شدن حجم بالای آب در رودخانه زاینده رود ، عامل مهم دیگر این اتفاق کندن کوه کنار پل توسط شهرداری شهر سامان است.
وی تاثیر کندن کوه کنار این پل توسط ماشینهای راهسازی را که موجب ایجاد لرزش در کوه و به تبع آن در پایه های پل شده است را غیر قابل اغماض خواند و گفت : همچنین ریختن سنگهای بزرگ و کنده شده از کوه در قسمت کنار پل موجب شده این پل مورد تهدید قرار گیرد.
ایل بیگی پور تصریح کرد: در حال حاضر خوشبختانه پایداری پل مورد تهدید واقع نشده است اما اگر این موارد به مرور تکرارشود موجب می شود که پایداری پل نیز به خطر بیافتد.
انجام اقدامات عمرانی بدون هماهنگی
ایل بیگی پور با اشاره به اینکه شهرداری سامان در راستای اجرای عملیات عمرانی در منطقه تاریخی تفریحی پل زمانخان حریم پل را مخدوش کرده، بیان داشت: عملیات عمرانی صورت گرفته در این حیطه بدون استعلام و بدون مجوز در حریم درجه یک انجام شده است.
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان چهار محال و بختیاری با بیان اینکه نخاله های ساختمانی در عرصه پل وارد شده، بیان داشت: این موضوع به صورت حقوقی در حال پیگیری است و آنچه مشخص است نقض حریم درجه یک اثری ارزشمند و تاریخی توسط شهرداری سامان است که با بهانه گسترش زیر ساخت های گردشگری انجام شده است .
وی همچنین با رد ادعای کسب مجوز توسط شهرداری از این سازمان و در جریان بودن اداره میراث فرهنگی از روند کار های عمرانی که توسط شهرداری سامان مطرح شده است ، گفت : ظاهرا مسائلی مطرح شده مبنی بر اینکه رئیس سازمان میراث فرهنگی چهار محال و بختیاری با امضای صورت جلسه کلیات طرح ساماندهی پل تاریخی زمانخان با اجرای طرح عمرانی در در این منطقه موافقت کرده است و این در حالی است که در این موافقت نامه صحبتی از طرح ایجاد ایستگاه پلیس، بازارچه و آلاچیق در حریم پل مطرح نشده و هیچ گونه موافقت نامه و یا مجوز احداث برای طرح های مذکور صادر نشده است.
عدم جمع آوری آلاچیق ها
مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان چهارمحال و بختیاری نیز با با اشاره به اینکه در سال ۸۶ قرار شد شورای شهر و شهرداری سامان آلاچیق ها و بازارچه های در حریم پل ایجاد شده را جمع آوری کنند، اظهار داشت : پس از گذشت بیش از ۴ سال شهرداری سامان هنوز آلاچیقها و بازارچه ای را که بدون هماهنگی در حریم پل ایجاد شده بود را جمع آوری نکرده است.
مژگان ریاحی با اشاره به عدم موافقت این سازمان با اقدامات شهرداری شهر سامان در اجرای طرح های عمرانی در حریم پل ،اظهار داشت: صورت جلسه امضا شده در مورد کلیات طرح بوده و یک طرح تفضیلی محسوب میشد و اقدامات ساخت و ساز نه در حریم پل بلکه در عرصه پل قرار بود صورت گیرد.
۱۰۰درصد غیرقانونی
مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان چهارمحال و بختیاری با اشاره به اينكه کارهای جانبی شهرداری ۱۰۰درصد غیرقانونی است و به هيچ عنوان تفاهم نامه منعقده بين ميراث فرهنگي و شهرداري به اين ارگان اجازه تصميم گير يك سويه در جهت ساخت و ساز در حريم اين اثر حفاظت شده را نمي دهد،بیان داشت: ساخت و سازهای غیر قانونی موجب از بین رفتن منظر پل شده و اين امر ناشي از کارهای ۱۰۰درصد غیرقانونی و بدون مجوز شهرداری در این مکان بوده است.
ریاحی افزود: در زمان معاونت اینجانب در راستای ایجاد آلاچیق و بازارچه از شهرداري شکایت صورت گرفت و قرار بر این شد که آلاچیق ها و بازارچه ها جمع آوری شود ولي اين امر پس از سه شال هنوز محقق نشده است.
وی خاطرنشان كرد : شهرداری سامان بدون ارائه طرح درحریم پل اقدام به ساخت و ساز کرده که این اقدام یک اقدام غیر قانونی است و ميراث فرهنگي تا تخريب و جمع آوري اين بناهاي غير قانوني از مراجع قانوني ايم امر را پيگيري خواهد كرد.
