تالاب گاوخوني يكي از بكرترين چشماندازهاي طبيعي استان اصفهان محسوب ميشود . نام گاوخوني ما را به زمان درس و مدرسه مي برد و از آن نام هايي بود كه براي به خاطر سپردنش به مشقت نمي افتاديم ، و به آساني از يادمان نمي رفت .در كتاب آورده بودند كه گاوخوني باتلاقي است كه زاينده رود در آن فرو مي رود ، زاينده رود رودخانه اي است كه از كوههاي زردكوه بختياري سرچشمه مي گيرد و پس از مشروب كردن خاك اصفهان و عبور از اين شهر در باتلاق گاوخوني فرو مي رود .
از سراب تا پاياب ۴۰۵ كيلومتر است ، ارتفاع تالاب از سطح دريا ۱۴۷۷ متر و اختلاف ارتفاع آن نسبت به سراب (زردكوه بختياري) ۲۷۴۷ متر مي باشد ، تالاب وابسته است به مجموعه اي به نام حوزه آبخيز زاينده رود است ، وسعت كل حوزه ۴۱۳۷۱ كيلومتر مربع است كه ۹/۹۰ درصد آن در محدوده استان اصفهان و مابقي در استانهاي يزد ، فارس و چهارمحال بختياري قرار گرفته است و سد زاينده رود در ۱۱۰ كيلومتري مركز استان اصفهان واقع شده است ، (چادگان) كه حواشي آن از جمله زيبائيها و جاذبه هاي مناطق گردشگري ايران است و با وجودي كه عموما در كمربند خشك قرار گرفته ، اما كوههاي زاگرس و كركس منشا تغييرات بارز آب و هوايي در كل حوزه مي شود.
تالاب گاوخوني به عنوان بخشي حساس و مؤثر از طبيعت شرق اصفهان چنانچه مورد توجه و شناسايي دقيق قرار می گرفت اثر بسيار زيادي در رشد و شكوفا كردن منطقه می داشت.
در سالهاي اخير بويژه سال جاري استفاده بي رويه از منابع آبي ورودي به اين تالاب و خشکسالي که در حدود هشت سال است در کشورمان حاکم است و دستكاري هاي انسان در حريم تالاب و انتقال آلاينده هاي شيميايي و فيزيكي ، موجب نابود شدن تالاب گاوخوني با وسعت ۴۶ هزار هکتاري شده است و بر ناراحتی های مردم پس از خشکی زاینده رود افزود.
خشک شدن گاوخونی اکو سيستم منطقه را تهدید می کند
نماينده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با بيان اين که تالاب گاوخوني بهطور کامل خشک شده است، گفت: خشک شدن اين تالاب اکو سيستم منطقه را با خطر نابودي روبهرو کرده است.
حميدرضا فولادگر درباره تالاب گاوخوني، افزود: گاوخوني از نظر اهميت براي محيط زيست منطقه بسيار حياتي است.
نماينده مردم اصفهان در مجلس شوراي اسلامي، درباره علتهاي نابودي تالاب گاوخوني تصريح کرد: از وقتي که ميزان انتقال آب از سد زايندهرود به پايين دست، کم شد، اين تالاب کمکم خشک شد.
فولادگر همچنين از علتهاي ديگر خشک شدن تالاب گاوخوني را کاهش ميانگين بارندگي در استان اصفهان و همچنين در مجموع کشور خواند.
وي درباره تأثيرهاي منفي خشک شدن تالاب گاوخوني، يادآور شد: خشک شدن باتلاق گاوخوني تمام اکوسيستم منطقه بهويژه محيطزيست اطراف تالاب را با خطر روبهرو کرده است.
اين نماينده مردم در مجلس، درباره تأثيرهاي خشک شدن تالاب گاوخوني بر کشاورزي منطقه، گفت: آب اين تالاب براي کشاورزان منطقه بسيار حياتي است و هماکنون که آب اين تالاب خشک شده، کشاورزي اين مناطق هم با مشکلات جدي روبهرو شده است.
رئيس کميسيون اصل ۴۴ قانون اساسي، با بيان اين که خشک شدن تالاب گاوخوني موجب رکود بخش گردشگري استان اصفهان ميشود، تأکيد کرد: يکي از جاذبههاي طبيعي استان اصفهان تالاب گاوخوني است که هماکنون با خشک شدن آن، مسائل گردشگري اين منطقه استان هم تحت الشعاع قرار ميگيرد.
گاوخوني خشک شد؛ برنامهاي براي نجات اين تالاب وجود ندارد
مشاور معاون محيط طبيعي سازمان محيط زيست با اشاره به خشک شدن گاوخوني گفت: همچنان برنامهاي براي نجات اين تالاب وجود ندارد.
مسعود باقرزاده کريمي با تأکيد بر خشک شدن تالاب گاوخوني،گفت: برداشت بي رويه آب باعث خشک شدن تالاب گاوخوني شده است.
وي با اشاره به برداشتهاي غير قانوني از آب و طرح این سئوال که چرا بايد در زمينهاي اطراف اصفهان برنج که توليد آن نياز به آب فراوان دارد کاشته شود وچرا وزارت کشاورزي عملکرد کشاورزان را نظارت نميکند؟ ، افزود: مصرف بي رويه آب در بخش کشاورزي باعث خشک شدن تالاب گاوخوني شده است.
مشاور معاون محيط طبيعي سازمان محيط زيست گفت: در حال حاضر بهرهوري آب ۲۵ درصد است و ۷۵ درصد آب بيهوده از بين ميرود.
وی اعلام کرد: برنامه خاصي براي تالاب گاوخوني وجود ندارد وبايد وزارت نيرو، سازمان جنگلها، وزارت جهاد و کشاورزي و محيط زيست کميته هماهنگي تشکيل دهند.
وي براي نجات گاوخوني پيشنهاد داد: با توجه به اينکه الگو براي همه تالابها يکسان است بايد اراده لازم براي احياي تالاب گاوخوني وجود داشته باشد و تمام برنامههاي توسعهاي با محوريت تالاب گاوخوني دنبال شود؛ اگر طرحهاي توسعهاي به آب زيادي احتياج دارد بهتر است اجرا نشود.
باقرزاده کريمي اظهار داشت: تالاب گاوخوني در برنامههاي توسعهاي بايد محور اصلي باشد و ازآبهاي سرگردان با مديريت صحيح استفاده بهينه کرد.
وی در ادامه گفت: اصليترين عامل توسعه کشاورزي است که تأثير بسزايي در خشک شدن تالاب گاوخوني داشته است.
وي افزود: منابع مصرف آب شامل شرب، کشاورزي و صنعت است؛ اما مصرف آب در بخش شرب و صنعت نسبت به بخش کشاورزي کمتر است.
مشاور معاون محيط طبيعي سازمان حفاظت محيط زيست، اظهار داشت: در اصفهان سهم آب در بخش کشاورزي در حدود ۸۰ درصد و سهم آب در بخش صنعت و شرب در حدود ۲۰ درصد است.
