10 درصد زنان و 3 درصد مردان کم کاری تیروئید دارند

کم کاری تیروئید افسردگی می‌آورد؟

ویدا پوریگانه | این غده دو هورمون مرتبط به هم تولید می‌کند که تیروکسین و‌تری‌یدوتیرونید نام دارند. این هورمون‌ها نقش بسیار مهمی در مراحل تکاملی بدن بازی می‌کنند. جذب ید اولین مرحله اساسی در سنتز هورمون تیروئید است. یدی که از راه غذا وارد بدن می‌شود به پروتئین‌های خون متصل می‌شود. کاهش ید رژیم غذایی سبب افزایش جذب آن می‌شود. در مناطقی که کمبود نسبی ید وجود دارد، شیوع گواتر افزایش می‌یابد. هیپو تیروئیدی یا کم کاری تیروئید زمانی اتفاق می‌افتد که غده تیروئید میزان هورمون تیروئید را کمتر از حد طبیعی تولید کند. نتیجه این اتفاق کاهش بسیاری از فعالیت‌های بدن است. گرچه کم کاری تیروئید می‌تواند موقتی باشد، ولی معمولاً یک وضعیت دائمی است. برخی مطالعات نشان می‌دهند که 10 درصد زنان و 3 درصد مردان کم کاری تیروئید دارند. در مراحل ابتدایی ممکن است علائم کمی بروز کند، اما به دلیل آنکه تولید هورمون تیروئید کاهش یافته و متابولیسم بدن کند شده است نشانه‌های مختلفی مثل؛ خستگی فراگیر، خواب آلودگی، فراموشکاری، مشکلات یادگیری، ناخن و موی خشک و شکننده، پوست خشک و خارش دار، صورت پف آلود، یبوست، ناراحتی عضلات، اضافه وزن و احتباس ادراری، افزایش فراوانی سقط و افزایش حساسیت به داروها به مرور زمان در بیمار بروز می‌کند. پیدایش این بیماری علل مختلفی دارد به عنوان مثال دستگاه ایمنی بدن می‌تواند واکنشی در غده تیروئید ایجاد کند که باعث کم کاری تیروئید و گواتر شود. همچنین کم کاری تیروئید می‌تواند به علت انجام عمل جراحی روی غده تیروئید به خصوص زمانی که بیشتر غده برداشته می‌شود اتفاق بیفتد. خوردن برخی داروها نیز در بروز کم کاری تیروئید مؤثر است. در مدت کوتاهی پس از زایمان نیز ممکن است تیروئید وارد یک دوره پرکاری تیروئیدی شده و به دنبال آن کم کاری تیروئید ایجاد شود که اکثراً پس از چند مدت این هورمون به عملکرد طبیعی خود بر می‌گردد. نشانه‌های کم کاری تیروئید مدت زمان زیادی طول می‌کشد تا خودش را نشان دهد تا جایی که بسیاری از بیماران متوجه نمی شوند که بدنشان تغییر کرده است و بنابراین انجام تست‌های آزمایشگاهی به شدت برای تأیید تشخیص و تعیین علت کم کاری تیروئیدی اهمیت دارد. دکتر محمود اسحاق حسینی، فوق تخصص گوارش در اینباره به خبرنگار سلامت «جوان» می‌گوید: کم کاری تیروئید با کم‌ترشح شدن میزان هورمون تیروکسین از غده تیروئید همراه است. لازمه آن این نیست که حتماً غده تیروئید بزرگ شود بلکه ممکن است این بیماری با علائم دیگری نیز بروز کند. به طور مثال کم کاری تیروئید می‌تواند با یک افسردگی یا بی حالی، ضعف یا تورم صورت، کم خونی، دیر بیدار شدن از خواب، بی میلی به انجام کار و خستگی زودرس مشاهده شود که همگی علایم بارز کم‌کاری تیروئید هستند. کم کاری تیروئید به دو دسته تقسیم می‌شود یک گروه از آنها کم کاری اولیه یا مادرزادی است که کودک از زمان تولد دچار کم کاری تیروئید است که در این کودکان زردی فیزیولوژیک نیز بروز می‌کند و بیماریشان طولانی می‌شود. اگر بیماری این کودکان زود تشخیص داده نشود دچار عقب ماندگی ذهنی می‌شوند. نوع دوم کم کاری تیروئید در سن بزرگسالی است که خوشبختانه در بزرگسالان این مشکلات دیده نمی شود. در دهه 6 یا 7 عمر ممکن است افراد هیچ علامتی هم نداشته باشند و فقط به خاطر یک بی حالی و ضعف به پزشک مراجعه کنند. دکتر حسینی می‌افزاید: بیماران مبتلا به کم کاری تیروئید ممکن است دچار افزایش وزن و یبوست‌های مکرر شوند. این قبیل بیماران به دلیل خستگی و بی حالی ممکن است گوشه گیر شوند که اطرافیان آنها فکر می‌کنند این بیماران دچار افسردگی شده و خانواده خودشان را دوست ندارند و به راحت به آنها انگ بیماری روانی می‌زنند. اما حقیقت اینطور نیست این بیماران دچار افسردگی نشده و خانواده خودشان را هم دوست دارند، اما به دلیل بی حالی و خستگی مفرط به گوشه گیری و کم حرفی عادت کرده و حالت‌هایی مثل بیماران افسردگی را می‌گیرند غافل از اینکه کم کاری تیروئید یک بیماری ساده و درمان پذیر است که با یک آزمایش تیروئید می‌توان به آن پی برد و درمان آن هم بسیار ساده است و بیمار با خوردن یک قرص درمان می‌شود با این تفاوت که این قرص را باید تا آخر عمر مصرف کند. در بیماران مسنی که بیماری‌های زمینه مانند بیماری قلبی دارند معمولاً دوز پایین دارو شروع می‌شود در حالی که در بیماران جوان و سالم دوز کامل درمانی به یکباره جایگزین می‌شود. هورمون تیروئید در بدن بسیار کند عمل می‌کند و بنابراین چند ماه پس از شروع درمان طول می‌کشد تا درعلائم بهبودی مشاهده شود. از آنجا که بسیاری از موارد هیپوتیروئیدی، دائمی و اغلب پیشرونده هستند ضروری است که درمان این وضعیت در طول زندگی فرد ادامه پیدا کند.‌ اندازه گیری دوره‌ای سطح TSH و وضعیت بالینی برای اطمینان از اینکه دوز مناسب تجویز شده است ضروری است؛ چرا که ممکن است نیاز به تعدیل دوزهای درمانی در زمان‌های مختلف وجود داشته باشد. متأسفانه بسیاری از بیماران مبتلا به کم کاری تیروئید حتی ممکن است به دلیل انگ زدن خانواده‌ها به پزشکان روانی نیز مراجعه کرده و داروهای آرام بخش استفاده کنند و مدت زیادی تحت درمان با این داروها باشند. همچنین تعدادی از این بیماران نیز ممکن است خارش پوست گرفته و به متخصص پوست مراجعه کنند و به مدت زمان زیادی داروهای پوستی و انواع و اقسام کرم‌ها را مصرف کنند غافل از آنکه دچار کم کاری تیروئید هستند.این فوق تخصص گوارش می‌گوید: به خانواده‌ها توصیه می‌شود که به هر علامتی در اطرافیانشان بها دهند و زود به آنها انگ روانی نزنند و حتماً پیگیر مراحل تشخیص و درمان بیماریشان باشند این بیماری دارای علائمی است که گول زننده است و تقصیر کسی نیست یعنی ممکن است چند پزشک نتوانند این بیماری را تشخیص دهند و بیمار مجبور باشد جهت تشخیص صحیح به چند متخصص مراجعه کند تا بیماریش به درستی تشخیص داده شود ولی اگر زود به این بیماری بها داده شود و به زودی تحت درمان قرار گیرد این دسته از بیماران هیچ فرقی با افراد عادی جامعه ندارند. همچنین پذیرش بیماری، پذیرش درمان بیماری و همکاری با پزشک معالج، برقراری ارتباط اجتماعی مؤثر، انجام فعالیت‌های هنری و ورزش از اقداماتی است که به بیمار، خانواده و اطرافیان وی کمک می‌کند تا بتوانند وضع جسمانی خود را پذیرفته و با آن سازگار شوند.