زهرا چيذري- وسوسه انگيز است نيست؟ اينكه تعدادي بازارياب شركتهاي توليدكننده دارو به پزشكي مراجعه كنند و در ازاي تجويز و توصيه داروها توليدي آن شركت به او قول سفرهاي خارجي يا حتي درصدي از مبلغ داروهاي مزبور را بدهند؟ مبلغ كلاني ميشود؛ مبلغي كه اگر انصاف و تعهدات انساني ناديده گرفته شود بسيار وسوسه انگيز است.
اين ماجرا حكايت ارتباطات برخي از پزشكان با شبكه زير زميني مافياي دارويي در ايران را مشخص ميكند؛ مافيايي كه به كمك برخي از پزشكان عملاً يكي از شاخههاي شبكه توزيع دارويي كشورمان شدهاند. شاخهاي كه بيشباهت به ريشه نيست. اينكه اين داروها در ليست داروهاي داراي مجوز وزارت بهداشت نيست يا اينكه فارغ از تأثيرگذار بودن روي يك بيماري خاص، داراي عوارض جانبي خطرناكي هستند و ممكن است مافياي واردكننده اين داروها به هيچ وجه شرايط نگهداري آنها را هنگام ورود قاچاقي رعايت نكرده باشند اصلاً مهم نيست ! آن دكتر سود خوبي به دست ميآورد و اين مهم است.
باز هم تخلفشايد براي شما هم پيش آمده باشد، اينكه به اميد درمان به پزشكي كه اتفاقاًَ يكي از پزشكان صاحب نام در رشته خودش است مراجعه و وي برايتان نسخهاي را تجويز كرده است كه در هيچ داروخانهاي موفق به تهيه اين نسخه نميشويد، پس ناگزير از مراجعه به بازار آزاد هستيد؛ بازاري كه هيچ كس نميتواند اطميناني از سالم و مجاز بودن داروهاي عرضه شده در آن به شما بدهد و شما از اين متعجبيد كه چرا شبكه دارويي كشور اقلام تجويز شده از سوي پزشكان را پوشش نميدهد، در حالي كه به گفته معاون دارويي و رئيس سازمان غذا و داروي وزارت بهداشت و درمان وقتي كسي براي تهيه نسخهاي به چند داروخانه مراجعه ميكند و در جستوجوي اقلام دارويي تجويز شده از سوي پزشك هرچه بيشتر در سيستم توزيع دارويي كشور جستوجو ميكند كمتر مييابد يك دليل مهم دارد؛ اينكه داروهاي تجويز شده جزو ليست داروهاي مجاز در ايران نيستند و نبودن اين داروها در داروخانههاي كشور به معناي كمبود آنها نيست و اگر داروخانهاي چنين داروهايي را عرضه كند مرتكب تخلف شده است.
چرا پزشك داروي غيرمجاز تجويز ميكند؟!
اينكه گاهي اوقات برخي از پزشكان داروهايگران قيمت خارجي و حتي داروهاي غير مجاز را تجويز ميكنند بيترديد از زاواياي مختلف قابل بررسي است. دكتر احمد شيباني در گفتوگو با «جوان»بر كارشناسانه و دقيق بودن داروهاي داراي مجوز از سوي وزارت بهداشت تأكيد ميكند. بنا بر اظهار معاون داروي وزارت بهداشت، براي تهيه ليست داروهاي داراي مجوز گروهي از افراد متخصص علمي و دانشگاهي به همراه جمعي از پزشكان تصميم ميگيرند و تعيين تكليف ميكنند. به گفته وي پزشكان اجازه تجويز داروهاي خارج از ليست داروهاي ايران را ندارند و اگر پزشكي چنين كاري انجام دهد مرتكب تخلف شده و با وي برخورد ميشود. از نگاه رئيس سازمان غذا و داروي وزارت بهداشت، دارو قبل از شفا بخشي يك سم و يك ماده شيميايي است و چنانچه سه ضلع مثلث سلامت يعني پزشك، بيمار و داروساز متناسب و هماهنگ عمل كنند سلامت مردم و جامعه تضمين ميشود، اما اگر يكي از اضلاع اين مثلث بشكند، تكليف سلامت چه خواهد بود؟
پزشكان سرشناسي كه متخلفند!
وقتي وارد جامعه ميشويد و بهخصوص اگر گذارتان به به پزشك و بيمارستان و داروخانه بيفتد، كاملاً معناي دعاي خير بزرگترها را در رابطه با نيفتادن سر و كارتان به دكتر و دوا متوجه ميشويد. در حقيقت يك يا حتي دو ضلع مثلث سلامت در جامعه ما خطوطي شكسته و كج و معوج شدهاند. كارشناس بازرسي ويژه سازمان غذا و دارو در گفتوگو با «جوان» تأكيد ميكند: « در آييننامههاي مواد دارويي، خوراكي و آشاميدني قيد شده است كه پزشكان فقط ميتوانند داروهاي با مجوز وزارت بهداشت را تجويز كنند و ما بارها اين مسئله را تذكر دادهايم، اما برخي پزشكان كه اتفاقاً پزشكان سرشناسي هم هستند با داروهاي فاقد مجوز و در واقع تأييد نشده از سوي وزارت بهداشت نسخه ميپيچند.»
دكتر سيد حيدر محمدي ضمن تأكيد بر مضر بودن داروهاي بدون مجوز وزارت بهداشت تصريح ميكند: «پزشك حكم مرجع تقليد را براي مردم دارد و چنانچه دارويي را به بيمار توصيه كند، وي به هر قيمتي حتي اگر شده فرش زير پايش را هم بفروشد ميكوشد تا آن دارو را تهيه كند و در واقع پزشكان ما نبايد اين داروها را تجويز كنند، زيرا در صورت تجويز پزشك بيمار درصدد تهيه بر ميآيد.»
اصرار پزشك بر تجويز داروي غير مجاز
اما چرا پزشكان با اينكه ميدانند دارويي مورد تأييد وزارت بهداشت نيست باز هم بر تجويز آن اصرار دارند؟ محمدي در پاسخ به اين سؤال از برخي اسرار ميان پزشكان و شركتهاي دارويي پرده بر ميدارد. به گفته وي شايد پزشك در اين باره توجيه نيست. به اين مفهوم كه ممكن است دارو در موردي كه تجويز شده مؤثر باشد، اما عوارض جانبي جبران ناپذير، دارو را از ليست فارماكوپه كشورمان خارج كرده باشد. اين كارشناس مبدا ورودي چنين داروهايي را كشورهاي هند، پاكستان و افغانستان خواند. محمدي حتي به برخي از شركتهاي داخلي اشاره كرد؛ شركتهايي كه بدون مجوز فعاليت ميكنند و تا زماني كه شناسايي و با آنها برخورد شود ميتوانند ضربههاي مهلكي به سلامت مردم وارد كنند، هرچند اين زمان خيلي كوتاه باشد.
به گفته اين كارشناس بازرسي، داروهاي خارجي غيرمجاز هم اغلب در شركتهاي غير معتبر توليد ميشوند، اما با ملاقات ويزيتورهاي اين كمپانيها با پزشكان و معرفي داروهاي مزبور به عنوان داروهايي تأثيرگذار و صد البته وعده سفر به كجا و كجا، پرداخت درصدي سود به ازاي تجويز و فروش دارو براي پزشك، پزشك قانع ميشود كه تجويز اين دارو به صلاح بيمار است !مجراي تهيه داروهايي هم كه در داروخانه موجود نيست كاملاً معلوم است. بازارهاي غير رسمي! بازارهايي كه حتي اگر داروهاي معتبر را عرضه كنند به دليل رعايت نكردن شرايط نگهداري داروهايشان قابل اعتماد نيستند.
