نازآفرین درخشانی پور - قلعه فلک الافلاک بر بلندای تپه ای باستانی و طبیعی در مرکز شهر خرم آباد واقع شده و دارای هشت برج و دو حیاط مستطیل شکل است.زیبایی و معماری شگفت انگیز قلعه فلک الافلاک موجب شده که این قلعه تاریخی و باستانی لرستان از سوی بسیاری از کارشناسان به عنوان یکی از شاهکارهای مهندسی و معماری دنیا لقب گیرد.قلعه به لحاظ موقعیت استراتژیکی خود در قرن چهارم هجری قمری به عنوان مقر حکومت آل حسنویه و گنجور در زمان آل بویه در آمد و از قرن ششم هجری پس از ساخته شدن شهر جدید خرم آباد ، بنام خرم آباد معروف شد و احتمالا نام فلک الافلاک در دوره قاجار به آن اطلاق شده است.این بنای کم نظیر که ارتفاع بلندترین دیوار سترگ و باشکوهش تا سطح تپه پنج متر و 22 سانتیمتر و مساحت کلی آن پنج هزار و 300 متر مربع و پلان اش به صورت هشت ضلعی نامنظم است مربوط به دوره ساسانی است و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.قلعه در برخی منابع به نامهای "شاپور خواست"، سابر خواست" و "فلک الافلاک" نامگذاری شده است.
در حالیکه این بنای تاریخی به عنوان یکی از مهمترین آثار تاریخی خرم آباد محسوب می شود ، هنوز سایه تجاوز به حریم آن احساس می شود. سال هفتم قانون آزادسازی قلعه فلک الافلاک در روزهای پایانی خود قرار دارد اما آخرین وعده مسئولان دانشگاه لرستان برای تخلیه دانشکده علوم پایه در حریم این قلعه تاریخی نیز به سرانجام نرسید.قانون آزادسازی حریم قلعه فلک الافلاک در جلسه علنی روز چهارشنبه مجلس شورای اسلامی مورخ نوزدهم آذرماه سال 1382 تصویب و در 26 آذرماه به تایید شورای نگهبان رسید.اما با گذشت بیش از هفت سال از تصویب این قانون اجرای آن همچنان در هیاهوی وعده های امروز و فردا و امسال و سال آینده روی زمین مانده و این در حالیست که مطابق آخرین وعده ها قرار بود دانشگاه لرستان حریم قلعه را تاپایان بهمن ماه سالجاری تخلیه و تحویل سازمان میراث فرهنگی دهد که این امر بازهم محقق نشد .
ضرب الاجل استاندار به دانشگاه
حبیب الله دهمرده،استاندار لرستان با تاکید بر اینکه دانشگاه لرستان باید هرچه سریعتر حریم قلعه تاریخی فلک الافلاک را آزاد کند، به متولیان این دانشگاه تا پایان اردیبهشت ماه فرصت داد تا نسبت به انتقال مجموعه غیرآموزشی خود اقدام کنند.
استاندار لرستان با انتقاد از عدم آزادسازی حریم قلعه فلک الافلاک توسط دانشگاه لرستان، می گوید : با وجود اینکه پول ساختمان ها و زمین دانشگاه چند سال پیش پرداخت شده است ولی این دانشگاه هنوز اقدام به آزادسازی این حریم نکرده است.
دهمرده در جلسه بررسی مصوبات سفر دوم هیئت دولت به لرستان گفته بود : «در حالیکه آزادسازی حریم قلعه فلک الافلاک دارای امضاء دو رئیس مجلس، دو مصوبه دولت در سفرهای استانی و نیز مصوبه کارگروه توسعه لرستان به ریاست معاون اول رئیس جمهوری است هنوز این امر محقق نشده است.» اعتباری که جذب نشد!سید حسین صابری استاندار پیشین لرستان در خصوص وضعیت سه میلیارد تومان اعتباری که در سال 82 برای آزادسازی قلعه فلک الافلاک اختصاص یافت ، می گوید: متاسفانه به دلیل برخی اختلافات این پول جذب نشد و پس از برگشت این اعتبار در بنای تاریخی توس هزینه شد.
استاندار پیشین لرستان با بیان اینکه همه املاک بخش خصوصی در محل حریم قلعه آزاد شده است، خاطر نشان می کند: تاکنون بخشی از تاسیسات ارتش نیز آزاد شده است و مابقی اعتبارات ملی و استانی نیز در این بخش قبل از تیرماه امسال پرداخت شد ولی با وجود فعالیت های صورت گرفته هنوز بخش عمده ای از کار آزادسازی حریم قلعه فلک الافلاک باقی مانده است که باید هر چه سریع تر تعیین تکلیف شود.
قلعه، باید یکساله آزاد می شدرئیس دیوان محاسبات استان لرستان با اشاره به سابقه طرح قانون آزادسازی قلعه فلک الافلاک، می گوید: در قانون مصوبه مجلس تاکید شده که دولت باید نسبت به رفع تصرف کلیه متصرفین اعم از دولتی و غیر دولتی از عرصه تاریخی قلعه فلک الافلاک اقدام کند.
غلامرضا برومند با بیان اینکه در این قانون مقرر شده است در قبال زمین های اطراف قلعه زمین معوض از منابع ملی به دستگاهها داده شود، عنوان می کند: در این مصوبه مجلس، به دولت یک سال زمان داده شده بود تا نسبت به تحویل حریم اطراف قلعه به میراث فرهنگی اقدام کند.
رئیس دیوان محاسبات استان لرستان با بیان اینکه این مصوبه با امضاء رئیس مجلس وقت برای اجرا ابلاغ شد، خاطر نشان می کند: این قانون دارای دو تبصره نیز هست که در یک تبصره آن مقرر شده است که هزینه آزادسازی قلعه فلک الافلاک تا سقف 30 میلیارد ریال از محل اعتبارات میراث فرهنگی پرداخت شود و در تبصره دوم این قانون نیز مقرر شده است که تخلیه و تحویل اراضی تحت تصرف نیروهای مسلح واقع در عرصه از طریق وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سایر اماکن از طریق میراث فرهنگی کشور انجام شود.
برومند با اشاره به اینکه تنها 10 درصد حریم قلعه فلک الافلاک آزادسازی شده و هنوز این قانون و مصوبات مربوط به آن اجرایی نشده است خاطر نشان می کند: این قانون در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی در آذرماه سال 1382 تصویب و سپس به تایید شورای نگهبان هم رسیده است ولی با گذشت حدود هفت سال از تصویب هنوز اجرایی نشده است. آزادسازی حریم فلک الافلاک نیازمند اعتبار است
حبیب الله دهمرده استاندار لرستان با اشاره به اینکه تخریب مغازه های اطراف این بنای ارزشمند تاریخی آغاز شده اما ادامه آزادسازی این قلعه باستانی نیازمند تامین اعتبارات و همکاری ارگانهای ذیربط است ، می گوید : در اولین گام برای آزادسازی قلعه، بخشی از مغازه های اطراف قلعه که بعضی از آنها نیز مالکیت نداشتند را تخریب کرده ایم و ادامه تخریب مغازه ها نیازمند همکاری سایر مغازه داران این منطقه است.
وی با اشاره به اختصاص پنج میلیارد تومان اعتبار اولیه برای آزادسازی حریم قلعه فلک الافلاک، می افزاید : برای آزادسازی کامل حریم قلعه نیازمند بیش از 70 میلیارد تومان اعتبار هستیم و با تامین اعتبارات مورد نیاز، آزادسازی این بنای ارزشمند تاریخی سرعت بیشتری خواهد گرفت .احداث سایت گردشگری در قلعه
رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری لرستان نیز با اشاره به اینکه آزادسازی حریم فلعه فلک الافلاک یکی از مصوبات سفر هیئت دولت به لرستان بوده است و هیئت وزیران و رئیس جمهور بر این مصوبه تاکید داشته اند،می گوید: آزادسازی حریم قلعه فلک الافلاک به منظور حفظ این اثر ارزشمند تاریخی، ایجاد سایت گردشگری و تفریحی بی نظیر در منطقه و برپایی موزه های مختلف باستان شناسی، مردم شناسی و سکه های تاریخی لرستان انجام خواهد گرفت.
سیروس ابراهیمی با تاکید بر اینکه آزادسازی حریم فلک الافلاک یک پروسه مدت دار است و نیازمند طی مراحل قانونی خود است، می افزاید : تاکنون 39 باب مغازه اطراف این قلعه خریداری و تخریب شده است واین تعداد مغازه با اعتباری بالغ بر سه میلیارد تومان از مالکان آن خریداری شده است.
ابراهیمی همچنین با اشاره به اینکه تاکنون علاوه بر تخریب این املاک 500 میلیون تومان نیز به کانون اصلاح و تربیت خرم آباد پرداخت شده است و اداره زندانهای استان متعهد شده است که تا پایان امسال نسبت به تخلیه این کانون اقدام کنند می افزاید :
طبق توافق صورت گرفته با ارتش پیرامون خرید بخشی از املاک این ارگان که در اطراف قلعه قرار دارد ، کار کارشناسی در این زمینه آغاز شده است و همچنین با نیروی مقاومت بسیج نیز رایزنیهایی برای تخلیه مکان پادگان امام حسین(ع) انجام شده است و قرار است با تامین زمین مورد نیاز این پادگان از اطراف حریم قلعه انتقال یابد.
رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری لرستان با اشاره به طرح استحکام بخشی لرزه ای قلعه فلک الافلاک تصریح می کند : با توجه به اتفاقی که در زلزله بم در مورد ارگ بم افتاد، ضرورت استحکام بخشی بناهای تارخی، خود را بیشتر نمایان می کند و با توجه به مطالعات انجام شده در این زمینه ، با صرف اعتباری بالغ بر 500 میلیون تومان فاز اول اجرایی عملیات استحکام بخشی قلعه انجام شد و امید می رود طی سه سال آینده این طرح به پایان برسد.
