سجاد عسگری | این نیاز به صورت بارز در جای جای کشور مشاهده میشد تا جایی که معمار کبیر انقلاب اسلامی در هفتم دی ماه سال 58 دستور تشکیل نهضت سوادآموزی را صادر کرد تا این نهضت در یک عملیات ضربتی همچون یک قایق تندرو و طی یک بازه زمانی بیسوادی را در کشور ریشهکن کند و این موضوع برای همیشه از صفحه کشور پاک شود. اما متأسفانه چندی نگذشت که جنگ تحمیلی شروع شد و موانعی بر سر راه فعالیت نهضت ایجاد کرد اما نهضتیان با پشتکار فراوان به کار خود ادامه می دادند تا خواسته امام خود را تحقق بخشند. نهضت سوادآموزی از همان سالها زیر نظر رهبری و به موازات آموزش و پرورش اداره و به کار خود ادامه میداد. اما در دوران وزارت نجفی در آموزش و پرورش، نهضت زیر نظر آموزش و پرورش آمد و جزو چارت سازمانی این وزارتخانه شد و سپس در سالهای اخیر این سازمان از زیر چتر حمایتی آموزش و پرورش خارج شد. البته صحبتهای فراوانی در رابطه با اینکه آیا این ادغام به نفع طرفین بوده است یا نه بیان میشود:از سوی دیگر صاحبنظران درحوزه آموزش و پرورش و نهضت سوادآموزی معتقدند این کشمکشها در فعالیتهای هر دو نهاد اختلال ایجاد کرده و باعث وقفه در فعالیتهای نهضت شده است.
امروز پس از گذشت بیش از 30 سال و در عصر فناوری اطلاعات طبق آمار نهادهای رسمی 85 درصد از مردم ایران با سواد هستند و تنها 15 درصد به دلیل مسائل اقتصادی خانواده یا تحت پوشش قرار ندادن آموزش و پرورش در بعضی روستاها و بخشها از تحصیل بازماندهاند. این در حالی است که رهبر انقلاب تأکید کردهاند که تا پایان برنامه توسعه پنجم و تا اواخر سال 1392 باید فعالیتهای نهضت به اتمام برسد و جشن با سوادی در کل کشور گرفته شود. اما حال این سؤال پیش میآید که نهضت در این مدت کوتاه چه اقداماتی در دستور کار دارد یا آموزش و پرورش چگونه میتواند کوتاهی موجود در بعضی روستاها و بخشداریها را جبران کند یا وظیفه با سواد کردن این افراد در آینده قرار است به چه نهادی واگذار شود؟
جذب آموزش یاران نهضت سوادآموزی باری بر دوش آموزش و پرورش
تقیآبادی رئیس آموزش و پرورش منطقه 10 تهران در این رابطه میگوید:« چند سال پیش نیز چنین بحثی مطرح و قرار شد در بازه زمانی چهار ساله نهضت تمام امکاناتش را بسیج کند تا افراد بیسواد باقیمانده در کشور را با سواد کند و کمکم نهضت در آموزش و پرورش ادغام شود. البته مشکلی نیز وجود دارد و آن هم نیروهای شاغل درنهضت سوادآموزی است که تکلیف این افراد نیز باید مشخص شود چون طبق قانون بعد از پنج سال باید این افراد استخدام شوند و چون این افراد با بزرگسالان سر و کار داشتند باید آموزشهای لازم را نیز ببینند که باری بر دوش آموزش و پرورش میگذارد.
وی ادامه داد:« با توجه به نوع آموزش و پرورش بزرگسالان با نوجوانان و جوانان، به نظر میرسد نهضت با آموزش و پرورش هیچ تناسبی ندارد. آموزش و پرورش رسالت آموزش عادی را بر عهده دارد در صورتی که نهضت آموزش بزرگسالان را و افرادی هم که از نهضت، جذب آموزش و پرورش شوند تنها در امور دفتری به کار گرفته میشوند و دلیل این امر پایین بودن سطح تحصیلاتی این افراد است.
آموزش و پرورش در کنار خاتمه رسالت نهضت، منابع انسانی خود را ساماندهی کند
علی کریمی فیروزجایی، رئیس کمیته آموزش و پرورش در مجلس است. وی پایان مأموریت نهضت را یک دوره چهارساله عنوان میکند و میگوید: امکان این موضوع وجود ندارد که نهضت برای همیشه جمع شود و باید دستگاهی وجود داشته باشد تا تحصیل یک عده را بر عهده گیرد چون عدهای به دلیل شرایط اقتصادی و اجتماعی جامعه از تحصیل باز میمانند و هماکنون از 14 میلیون دانشآموز 2 میلیون نفر از تحصیل بازماندهاند که اینها را باید نهادی به موازات آموزش و پرورش، آموزش دهد.
وی ادامه داد:«آموزش و پرورش هم باید در کنار پایان یافتن کار نهضت به ساماندهی منابع انسانی خود بپردازد و به گونهای برنامهریزی کند که تحصیل در روستاها ولو با جمعیت کم فراهم شود و باید بازنگری در سطحهای تجمیع مدارس و روستا محوری صورت گیرد.»
نماینده مردم بابل خاطر نشان کرد:نهضت سوادآموزی کاری مشابه آموزش و پرورش را انجام میدهد. حال این ساختار در دل آموزش و پرورش باشد یا نه، آنچنان مهم نیست. مهم این است که فرصتی باید به وجود آید که در قالب تجربیات و تبادل نیروها، فرصتهایی را در اختیار یکدیگر قرار دهند و در حال حاضر نیز این تبادل وجود دارد و آموزش و پرورش از آموزش یاران نهضت در موارد مختلف استفاده میکند.»
نهضت یاران، جدید الاستخدامهای
پر سابقه
محمد جواد صیفی، کارشناس مسئول سابق در دفتر برنامهریزی آموزشی ارتباط آموزش و پرورش و نهضت را در برههای از زمان به سود یا حتی ضرر دو نهاد عنوان میکند و میگوید:« آموزش یارانی که نهضت سوادآموزی جذب میکند، در آینده و طبق قانون قرار است وارد آموزش و پرورش شوند اما شیوه کلاسداری این افراد با آموزش و پرورش عادی متفاوت است و آموزش و پرورش را بامشکلاتی مواجه میکند. از سویی این افراد شاید از سابقه بالایی برخوردار باشند که در هنگام ورود به آموزش و پرورش به عنوان استخدام جدید تلقی شوند و در مکانهایی که آموزش و پرورش مدنظر دارند نمیتوانند خدمت کنند. همچنین درکنار این مسائل بحث ارتقای سطح علمی این افراد نیز مطرح است.
ورود آموزش یاران نهضت سوادآموزی به آموزش و پرورش باعث افت تحصیلی دانشآموزان شد
حجتالاسلام والمسلمین علیرضا سلیمی، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با اشاره به اینکه نهضت سوادآموزی مأموریت ویژهای داشت که به نظر میرسد این مأموریت به اتمام رسیده باشد، اذعان کرد:« متأسفانه امروز نهضت پاسخگوی نقصهای نهادهای دیگر است و به همین دلیل است که تاکنون نتوانسته به طور بایسته به اهداف خود دست پیدا کند. امروز نهضت باید چابک باشد و از قید و بندهای دولتی خارج شود.
وی ادامه داد: امروز وضعیت آموزش یاران مشخص نیست چون فلسفه وجودی نهضت موقت بود و باید تغییر جدیدی بکند البته این بدین معنا نیست که نهضت ریشهکن شود، بلکه با رویکرد نو، آغاز به کار کند و در این راستا باید وضعیت شغلی و استخدامی آموزش یاران نهضت سوادآموزی مشخص شود.
نماینده مردم محلات ادغام آموزش و پرورش با نهضت را به ضرر هر دو عنوان کرد و گفت: آموزشیاری که جذب آموزش و پرورش میشود با آموزش عادی تناسبی ندارند و همین مسئله باعث افت تحصیلی دانشآموزان شده است. متأسفانه ما نتوانستیم منابع انسانی خودرا مدیریت کنیم و امروز آموزش و پرورش با یک چالش جدی در این زمینه مواجه است.
ادغام آموزش و پرورش و نهضت سوادآموزی، آرامش را به نیروی انسانی نهضت بازگرداند
یک کارشناس مسئول آموزش نهضت سوادآموزی با اشاره به اساسنامه این نهاد افزود:«اساسنامه نهضت سوادآموزی تعیین کرده است که نهضت برای رفع بیسوادی تشکیل شده و بنا نبود که فعالیت آن 30 سال به درازا بکشد، ولی از یک طرف آموزش و پرورش در سطح کشور نمیتواند عدهای از دانشآموزان واجب التعلیم را تحت پوشش قرار دهد و این افراد از چرخه آموزش و پرورش باز میمانند و نهضت سوادآموزی مجبور است این افراد را با سواد کند. پس تا زمانی که بیسوادی تولید میشود و نشتیهایی در آموزش و پرورش وجود دارد، ورود بیسوادی نیز وجود دارد و نهضت نیز مجبور است به کار خود ادامه دهد.
وی ادامه داد:در حال حاضر ما بیسواد 12 و 14 ساله داریم، اگر این افراد در سنین بزرگسالی بودند کوتاهی از نهضت بوده که نتوانسته است به درستی کار خود را انجام دهد، اما بیسوادی نوجوان و جوان نشان میدهد که این افراد از تحصیل بازماندهاند. ما اعتقاد داریم که آموزش و پرورش مسئول تعلیم و تربیت کودکان است و نقصهایی نیز در این زمینه دارد و نهضت سوادآموزی، آموزش و پرورش را عامل بیسوادی در کشور میداند.
این مقام مسئول با اشاره به پایان یافتن فعالیتهای نهضت در کشور اذعان داشت: طبق توافق نهضت سوادآموزی و آموزش و پرورش در هر روستا، بخش، شهر یا استانی که درصد با سوادان به 97 درصد یا بالاتر رسید، آن مکان مشمول جشن باسوادی میشود و نهضت اعلام میکند که در روستا یا شهر فوق بیسوادی ریشهکن شده است. البته در اهداف برنامه توسعه پنجم ذکر شده است تا پایان سال 91 و 92 باید فعالیتهای نهضت به اتمام برسد.
وی افزود: براساس توافق آموزش و پرورش و نهضت سوادآموزی سطح سواد برای یک فرد بیسواد پس از گذراندن دورههای سوادآموزی، سوم ابتدایی که در نهضت کارنامه دوره تکمیلی تلقی میشود، در نظر گرفته شده و طبق نظر شورای عالی آموزش و پرورش کسی با سواد تلقی میشود که کارنامه دوره تکمیلی را احراز کرده باشد.
این کارشناس مسئول آموزش نهضت سوادآموزی با اشاره به ادغام آموزش و پرورش و نهضت سوادآموزی میگوید: کلاسهای نهضت سوادآموزی در سه محل مدرسه، مساجد و پایگاههای بسیج به طور معمول برگزار میشود. نهضت این برداشت را از ادغام داشت که میتواند با تحت پوشش قرار گرفتن زیر چتر آموزش و پرورش از امکانات مدارس برای فعالیتهای آموزشی خود استفاده کند، چون مدرسه بهترین محل برای کلاسهای آموزش نهضت سوادآموزی بود اما متأسفانه بعد از ادغام هم هیچ اتفاق خوبی صورت نگرفت و باز نهضت به همان صورت کجدار و مریز و با کشمکشهای فراوان میتوانست در بعضی مدارس کلاسهایی دایر کند که در استان تهران 80 درصد مدارس در اختیار نهضت برای این فعالیتها قرار گرفت، ولی در بعضی شهرستانها و استانها این رقم به تعداد انگشتان دست میرسد.
وی خاطر نشان کرد: البته ادغام یک آرامش را به بدنه نهضت سوادآموزی بازگرداند و ساماندهی نیروهای انسانی در نهضت صورت گرفت و نیروی انسانی نهضت از امکانات آموزش و پرورش چون دورههای آموزشی ضمن خدمت، حقوق و... برخوردار شد که این اتفاق مبارکی بود.
این مقام مسئول تصریح کرد: امروزه اکثر آموزشیاران نهضت سوادآموزی دارای مدارک لیسانس و بالاتر هستند و این تفکر متأسفانه در آموزش و پرورش وجود دارد که این افراد از سطح علمی کمی برخوردار هستند و به همین دلیل ورود آموزش یاران به آموزش و پرورش مشکلآفرین شده است که این تفکر غلطی است زیرا بسیاری از این افراد زبده و با تجربه هستند و پس از ورود به آموزش و پرورش در پستهای مهم و حساس حتی وزارتخانهای قرار میگیرند.
