نگاهي به چهارمين جشنواره فيلم‌ ملي دانشجويي

هنرمندان دانشجو در مسير پيشرفت

اميد كاجيان | جشنواره‌اي كه با نام جشنواره ملي فيلم دانشجويي در دانشكده صدا و سيما و در پنج بخش تئاتر تلويزيوني، فيلم كوتاه، پويانمايي (انيميشن)، مستند، ويدئو گرافيك (شامل تيزر، وله يا تيتراژ) برگزار شد. جشنواره ملي فيلم دانشجويي كه چهارمين دوره از برگزاري‌اش را تجربه كرد مي‌توان از چند جهت با ساير جشنواره‌هاي مشابه، متفاوت دانست. نخست برگزاري اين رقابت‌ها با توجه به گستردگي زمينه‌هاي كاري ارائه شده بود. همچنين وجود بخش فيلم‌هاي كوتاه سه دقيقه‌اي كه همسو با بيانات مقام معظم رهبري با موضوع «همت مضاعف و كار مضاعف» اختصاص داده شد. دوم ايجاد زمينه ارتباطي فيلمسازان دانشجو با سازمان صدا و سيما كه يكي از آرمان‌هاي اين جشنواره بود و سومين آن حضور شركت‌كنندگاني كه همگي دانشجويان دانشكده‌هاي مختلف چه با درونمايه فيلمسازي و چه غير از آن بودند!اما اينكه تا چه حد اين جشنواره ملي دانشجويي مسير درستي را براي رسيدن به اهدافش دنبال كرده سؤالي است كه هم براي شركت‌كنندگان و هم بسياري از كساني كه از اين جشنواره ديدن كردند مطرح بود. اكنون در كنار برگزار كنندگان و عوامل چهارمين جشنواره ملي فيلم دانشجويي در دانشكده صدا و سيما به بررسي اهداف برگزاري اين برنامه مي‌پردازيم. حضور طلاب فيلمساز نقطه عطف جشنواره اين جشنواره براي نخستين بار در دو مكان متفاوت برگزار شد؛ يكي در قم و ديگري در تهران. هر چند عده‌اي اين موضوع را يكي از عواملي دانستند كه باعث شد استقبال‌كنندگان و بازديد‌كنندگان دچار نوعي سردرگمي و ناآگاهي نسبت به نحوه برگزاري جشنواره چهارم شوند، اما دكتر كمال اكبري رئيس دانشكده صدا و سيماي قم، درباره اين جشنواره و برگزاري آن به صورت مشترك، در دانشكده صدا و سيماي قم و تهران به گزارشگر «جوان» مي‌گويد: «اين نخستين تجربه ما در برگزاري اين نوع رقابت‌ها به صورت مشترك بود كه از برگزاري‌اش رضايت‌داشتيم.»اكبري در پاسخ به اين سؤال ما كه هدف از برگزاري مشترك در قم و تهران چه بوده است، اظهار مي‌دارد: «بيش از 80 درصد شركت‌كنندگان در قم طلاب دانشجوي فيلمسازي بودند كه در اين دانشكده تحصيل مي‌كنند، دانشجويان طلاب دانشكده صدا و سيماي قم با شيوه‌اي نوين با ساخت فيلم‌هاي كوتاه درصدد آموزاندن مفاهيم ديني خواهند بود.»گفتني است كه همه شركت‌كنندگاني كه آثار خود را به دانشكده صدا و سيماي قم ارسال كرده بودند با موضوع همت مضاعف و كار مضاعف، فيلم‌هاي كوتاه خود را به نمايش گذاشتند. رئيس دانشكده صدا و سيماي قم همچنين با اعلام اين موضوع كه آثار ديگر هم در اين دانشكده به نمايش گذاشته شد تا ارتباط بيشتري بين دو دانشكده صدا و سيماي تهران و قم برگزار شود، از فراملي شدن اين جشنواره در دوره‌هاي بعدي برگزاري سخن گفت. اما اكبري مهم‌‌ترين هدف و تمركز دانشكده صدا و سيماي قم را پرورش طلاب فيلمساز معرفي كرد. سطح آثار دانشجويي خوب يا بد؟به سراغ دكتر شهرام گيل‌آبادي، رئيس هيئت داوران جشنواره چهارم فيلم دانشجويي هم مي‌رويم كسي كه سابقه مديريت برنامه‌هاي راديويي مثل راديو جوان، راديو گفت‌وگو و همچنين برنامه‌سازي 150 اثر تلويزيوني را در كارنامه خود دارد. گيل‌آبادي در مورد داوري و اينكه آيا مي‌توان انتخاب آثار برگزيده را از سوي داوران سليقه‌اي دانست، به گزارشگر «جوان» مي‌گويد: «وقتي كاري از نظر خلاقيت، نو‌آوري و ساخت دراماتيك، كار ارزشمندي باشد هيچ هيئت داوري نمي‌تواند فقط به سليقه خودش رجوع كند و در واقع اين آثار هستند كه خود را به هر هيئت داوري ديكته مي‌كنند. مگر آنكه آن اثر ضعف جدي داشته باشد. به اين دليل نمي‌توانيد فقط عنصر سليقه را در جشنواره ملاك قرار دهيد. وقتي داورها مي‌نشينند و با هم در مورد مثلاً يك فيلم بحث مي‌كنند، براي انتخاب خود بايد ادله قانع‌كننده‌اي براي ساير داوران بياورند تا امتياز داور مورد قبول واقع شود و اين موضوع نياز به زبان علمي و ساختارشناسي دارد كه مبناي گفت‌وگوي آدم‌هاي تخصصي است. پس ديگر اين زبان تخصصي سليقه‌اي نيست بلكه برمي‌گردد به نگاهي كه فيلم مورد بحث داشته و جهان بيني آن اثر؛ اينجاست كه نقش سليقه كمرنگ مي‌شود.»وي در مورد سطح ساخت فيلم‌هاي دانشجويي معتقد است: صداقت كار دانشجويي، خلاقيت، كيفيت معنايي و نگاه ايراني اسلامي كه در آثار هست مي‌تواند بسيار براي دنيا بديع و تازه باشد. اين فيلم‌ها از نظر كيفيت، ديد و ساخت هم جذاب هستند و مي‌توانند در جشنواره‌هاي خارجي نيز مطرح شوند. ارتباط با سازمان صداوسيما شعار يا واقعيت؟گيل آبادي در پاسخ به اين سؤال كه ارتباط اين جشنواره با سازمان صدا و سيما يك هدف است يا يك شعار اظهار مي‌دارد: «من فكر مي‌كنم اين كار برمي‌گردد به هوشمندي مديران برنامه ساز تا آثار يا افرادي را در اينگونه جشنواره‌ها شناسايي كنند. البته جشنواره هم سر خط‌هايي را در اين زمينه بايد انجام دهد. اينگونه جشنواره‌ها فرصت خيلي خوبي خواهند بود هم براي آن برنامه ساز تلويزيوني و هم براي شركت‌كنندگان؛ به شرط آنكه مسئولان حرفه‌اي در اين زمينه هوشيار باشند و روي اين موضوع سرمايه‌گذاري كنند، نه فقط صدا و سيما بلكه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي هم بايد در اين حوزه سرمايه‌گذاري كند، وزارتي كه كارش سرمايه‌گذاري در همين حوزه است.»وجود جشنواره‌هاي متعدد مثبت يا منفي؟بهرام عظيمي را خيلي‌ها مي‌شناسيم، انيماتور و كاريكاتوريست ايراني كه سازنده انيميشن‌هاي معروف برنامه‌هاي نيروي انتظامي، شهرداري، شركت گاز، پالايش و پخش، سازمان ملي جوانان، بهينه‌سازي و كارگردان پروژه تهران 1500 است. وي كه معمولاً يك پاي ثابت داوري‌هاي جشنواره‌هاي مختلف اين چنيني در داخل و خارج از كشور است نيز به گزارشگر «جوان» مي‌گويد: «اگرچه برگزاري جشنواره‌هاي مختلف در سطح كشور خوب است اما نبايد اجازه داد تا اين امر باعث پايين آمدن سطح آثار ارسالي و در نتيجه برگزيده شدن كساني شود كه سطح كارهاي مطلوبي ندارند.»عظيمي كه در حوزه تخصصي خودش با ما سخن مي‌گفت درباره آثار دانشجويي انيميشن گفت كساني كه در رشته انيميشن تحصيل مي‌كنند آثار خوبي ارائه مي‌دهند البته هنوز براي آنكه بخواهيم جشنواره‌اي بين‌المللي در زمينه انيميشن داشته باشيم زود است، چراكه سطح آثار دانشجويي كشورهاي اروپايي و برخي از كشورهاي آسيايي بسيار بالاست و ممكن است اين موضوع رقابت آثار داخلي را با آنها مشكل كند به طوري كه آثار خودمان نتوانند مقام‌هاي اول تا سوم را كسب كنند. از فرصت تا استعداديابيدر اين ميان شنيدن صحبت‌هاي «كاظم نظري» دبير جشنواره چهارم هم خالي از لطف نيست. نظري از برخي تغييرات در جشنواره امسال، همچون اضافه شدن بخش ويدئو گرافيك و ايجاد بخش‌هايي با موضوعات ويژه سخن گفت و همچنين از طراحي بانك ايده براي ارائه طرح و ايده همه دانشجويان در زمينه‌هاي مختلف فيلم و استعديابي در اين زمينه. از سطح آثار مختلف مثل بهبود محتوا و كيفيت، از ايجاد بخش داوري كه هر يك در زمينه تخصصي خود كار داوري فيلم‌ها را برعهده داشتند و از اينكه تمركز روي اين جشنواره آن طوري بود كه دوره‌هاي بعدي با حضور كشورهاي ديگر هم همراه باشد. نظري اين را هم گفت كه در جشنواره چهارم فيلم دانشجويي از ميان 946 اثر مستند، داستاني، انيميشن، تله تئاتر و ايده و طرح و نزديك به 400 اثر فيلم كوتاه، 210 اثر به رقابت پرداختند كه بيش از 100 اثر آن مربوط به فيلمنامه‌هاي 3 دقيقه‌اي مربوط به موضوع كار مضاعف و همت مضاعف بود. در اين ميان در بخش‌هاي مختلف سه نفر در هر بخش در روز اختتاميه جشنواره برگزيده شده‌اند. اعتباري با حضور هرچه بيشتر چهره‌هابه هر روي به نظر مي‌آيد كه در جشنواره چهارم با بهره‌گيري از برخي تجربيات سال گذشته و اضافه كردن بخش‌هاي جديد در پر بارتر كردن هر چه بيشتر اين برنامه تلاش شده بود. هر چند بايد راهكارهايي را براي بهبود راندمان برگزاري رقابت‌ها ارائه داد. اگرچه دبير جشنواره چهارم از اينكه شركت‌كنندگان زيادي در رقابت‌هاي امسال براي بار دوم يا بيشتر در اين جشنواره شركت كردند، سخن گفت اما بايد سعي كرد تا حضور با تجربه‌ها در روند شركت در اين رقابت‌ها تداوم داشته باشد. امان از صندلي‌هاي خاليولي نكته آزار دهنده‌اي كه بايد به عنوان يك امر نامطلوب در اين جشنواره از آن ياد كرد، صندلي‌هاي خالي بود كه در روزهاي برگزاري جشنواره در سالن نمايش فيلم‌ها مشاهده مي‌شد و همين طور استقبال كمي كه از اين جشنواره از سوي مردم صورت گرفت. شايد وقت آن رسيده است كه به كارهاي هنرمندان دانشجو بيش از پيش قدر نهيم.