مهمترین شاخص كمی در بخش آموزش عالی، تعداد دانشجویان در كشور است. به همین علت نیز در همه برنامههای توسعه میان مدت این شاخص مورد تأكید قرار گرفته است. تحولات روی داده در جمعیت دانشجویی در سالهای اخیر، نشان از توجه جدی برنامهریزان به افزایش و گسترش تعداد دانشجویان، به منظور رسیدن به جایگاه مطلوب علمی دارد.
براساس آمارها تعداد پذیرفتهشدگان در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی در سال 1380 كمتر از 200 هزار نفر بود كه این تعداد در سال 83 به حدود 668 هزار و 785 نفر رسید، اما از سال 84 با توجه به سیاست «حداقل یك صندلی برای هر متقاضی ورود به دانشگاه»، در دولت نهم این تعداد به بیش از یك میلیون و 300 هزار نفر در سال 87 و حدود یك میلیون و 500 هزار نفر در سال 88 میرسد. این در حالی است كه حدود یك میلیون و 250 هزار نفر در كنكور 1389 ثبت نام كردهاند. این آمارها نشاندهنده گسترش ظرفیتهای دانشگاهها و مراكز آموزش عالی كشور بیش از تعداد متقاضیان ورود به آموزش عالی كشور است. بنابرآنچه گفته شد هماكنون جهتگیریها و سیاست وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، ظاهراً جذب و پذیرش دانشجویان خارجی است و به همین منظور گامهای نخستین برداشته شده و آنطور كه پیداست طی پنج سال آینده بخش زیادی از این سیاست تحقق خواهد یافت.
در سال 80 حدود دو هزار و 800 عضو هیئت علمی در دانشگاهها مشغول تدریس بودند كه این رقم در سال 83 به بیش از 42 هزار نفر رسید. این تعداد در فاصله سالهای 84 تا 87 با رشدی قابل توجه به بیش از یك و نیم برابر افزایش به بیش از 63 هزار نفر هیئت علمی رسیده است كه در حال حاضر مشغول تدریس و انجام فعالیتهای علمی و پژوهشی در مراكز آموزش عالی كشور هستند.
از طرف دیگر تعداد كانونهای فرهنگی ـ هنری و تشكلهای اسلامی در سالهای 80 تا 83 به ترتیب 346 و 100 مورد بوده است. در سال 87 تعداد این كانونها و تشكلها با رشدی افزاینده، به ترتیب به هزار و 200 مورد افزایش یافته است.
تعداد انجمنها از 109 انجمن در سال 81 به 144 انجمن در سال 83 رسیده است. با تداوم این روند، تعداد این انجمنها در سالهای اخیر نیز با رشد زیادی مواجه شده و تعداد آنها در سال 87 به 197 انجمن افزایش یافته است.
همچنین تعداد انجمنهای علمی ـ دانشجویی از 300 مورد در سال 80 به 640 انجمن در سال 83 و در دولت نهم با تأكید بر وارد كردن دانشجویان به فعالیتهای علمی، تعداد این انجمنها با افزایش بیش از سه برابری به دو هزار و 214 انجمن افزایش یافته است.
درباره تأمین اعضای هیئت علمی علاوه بر سهمیه استخدامی در برنامه چهارم توسعه كه حدود دو هزار و 500 سهمیه بوده، سه هزار سهمیه استخدامی مازاد نیز برای جذب اعضای هیئت علمی جدید تخصیص داده شده است كه این تعداد اعضای هیئت علمی تا پایان برنامه چهارم، یعنی سال 1388، جذب دانشگاهها و مراكز پژوهشی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری خواهند گردید. علاوه بر آن هر ساله حدود هزار و 200 نفر بورسیه دكترا نیز به دانشگاهها و مراكز پژوهشی اختصاص یافته است.
مستندات علمی یكی از شاخصهای كلیدی در مباحث مربوط به تولید علم جهانی است. تعداد مقالات چاپ شده در مجلات معتبر بینالمللی رشد قابل ملاحظهای را در سالهای اخیر داشته است. روند رشد تولید علم از سال 84 شتاب زیادی گرفته به طوری كه در سال 87 تعداد مستندات علمی به حدود 13 هزار و 600 مقاله رسید.
با آنچه گفته شد بسیاری از دانشجویان و دانشگاهیان معتقدند كه هماكنون فرهنگ به عنوان كالای دستهدومی در دانشگاهها به كار گرفته میشود و باید برای تغییر این رویكرد تلاشهای بسیاری صورت گیرد تا دانشگاههای ما از جمیع جهات حائز رتبه برتر باشند.
