دریاچه نئور دارای یک شرایط منحصر به فرد اکوسیستمی در منطقه ای کوهستانی با چشمانداز و پدیدههای منحصر به فرد طبیعی ، در ارتفاع 2 هزار و 500 متری قرار گرفته است. (ناو) یا (نئو) در زبان آذری به معنای هر چیز میان تهی است و نئور یک منطقه ییلاقی است که نیمی از سال خالی از سکنه است. این دریاچه در نزدیکی بخش هیر اردبیل قرار دارد و از مناطق زیبا و پرجاذبه استان اردبیل است. وجه تسمیه این دریاچه مربوط به قریهای است به همین نام در شمال غربی این تالاب که امروز خالی از سکنه بوده و تنها آثاری از آن به جای مانده است. وسعت این دریاچه 420 هکتار و میزان بارندگی سالانه این حوزه 435 میلیمتر است. برابر مطالعات انجام شده چشمههای حوضهآبخیز دریاچه نئور به تعداد 38 عدد بوده که از مهمترین آن میتوان به چشمه گوربلاغی، قطوربلاغی و پاسگاهبلاغی اشاره کرد. به گفته بسیاری ازمتقاضیان صید تکقلاب دریاچه نئور که سالهاست در این منطقه اقدام به صید ماهی منحصر به فرد قزلآلا میکنند امسال در قلابهای خود به جای صید ماهی قزلآلا کپور پیدا کرده یا اگر قزلآلایی هم صید شد کمتر از 300 گرم وزن داشت که این حرکت به دنبال رهاسازی ماهیان کپوری بوده است که اقدام به تغذیه گاماروس موجود در دریاچه کرده و سبب انهدام همیشگی آبزیان این دریاچه طبیعی شدند. این گلهمندیها و شکایتها که جای بسی تأمل دارد حکایت از یک خودکشی حقیقی و بیتوجهی آشکار به مسائل زیستمحیطی است.
*کپور به جای قزل آلا
به دنبال رهاسازی ماهیان کپور در دریاچه نئور این دریاچه منحصر به فرد کشورمان در آستانه یک فاجعه زیستمحیطی قرار دارد.
به گزارش «جوان» از اردبیل، یکی از کارشناسان محیط زیست که نخواست نامش فاش شود در در اردبیل مدعی شد مسئولان محیط زیست به دلیل این که قیمت بچهماهیهای قزلآلای رنگینمان افزایش یافته بود عمداً اقدام به خرید و رهاسازی بچهماهی کپور کردند، غافل از این که این خود بزرگترین فاجعه برای مجموعهای است که ادعای حفاظت از منابع طبیعی را دارد. این کارشناس همچنین مدعی شد که ظرفیت رهاسازی در این دریاچه حداکثر 15 هزار قطعه است در حالی که در یک حرکت غیر کارشناسی در سالهای گذشته حتی تا سقف 50 هزار قطعه بچهماهی در این دریاچه رهاسازی شده است.
*شکست غرق حفاظت
خبرنگار «جوان» در اردبیل به دنبال این فاجعه و غفلت مسئولان و متولیان محیط زیست استان اردبیل با استاد دانشگاه و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی استان اردبیل به گفتو گو نشست. ابراهیم تتایی، عضو هیئت علمی دانشگاه به خبرنگار «جوان» اظهار داشت: به خاطر ویژگی خاص طبیعی که از تنوع زیستی و طبیعی برخوردار است این منطقه همه ساله شاهد حضور پرندگان مهاجر در فصل سرد سال و مأمن حرکت و جنب و جوش حیوانات مختلف نظیر مارال، شوکا راسو، سمور، خرگوش، خرس قهوهای و گرگ است.
این استاد دانشگاه افزود: نئور منطقهای حفاظت شده در محدوده لیسار به وسعت یکهزار هکتار است.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی استان اردبیل ادامه داد: این منطقه با این وسعت تا هشتبر و آستارا ادامه دارد و از جمله مناطق حفاظت شده محیط زیست است که 423 هکتار آن در محدوده جغرافیایی استان اردبیل است.
وی خاطرنشان کرد: در این منطقه علاوه بر حیوانات یاد شده خزندگانی چون مارهای سمی، مار افعی زنجانی، موش دو پا و صدها گونه گیاه طبیعی و دارویی نظیر هفتبند و ترشک وجود دارد و 9 گونه از آبزیان نیز در این منطقه زندگی میکنند.
*سفره مشترک و گرسنگی غزل آلاها
تتایی گونه آبزی سخت پوست میگوی آب شیرین یا گاماروس را از جمله آنها برشمرد و افزود: این آبزی خود مطلوبترین غذا برای تهیه آبزیان به ویژه پرورش ماهی قزلآلاست.
عضوهیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی استان اردبیل در گفتوگو با خبرنگار جوان در اردبیل اظهار داشت: از سال 52 با رهاسازی حدود 5 هزار بچهماهی پرورش قزلآلای رنگینکمان در این منطقه آغاز شده است.
وی افزود: با توجه به شرایط اکوسیستمی منطقه که شش ماه از سال یخبندان است میزان گاماروس موجود در این دریاچه در حدی است که جوابگوی پرورش سه برابر این ظرفیت ماهی است.
این استاد دانشگاه در پاسخ به فاجعه زیست محیطی این منطقه بر اثر رهاسازی ماهیهای کپور گفت: ما نیز در جشنواره صید ماهی این منطقه شاهد از بین رفتن ماهیان قزلآلا و به جای آن رشد ماهیان کپور بودیم که در بیان علت این مسئله باید برخی حقایق را روشن کرد.
تتایی در بیان علت اول این فاجعه اظهار داشت: نظارت نداشتن در رهاسازی بچهماهیها علت اصلی این فاجعه میتواند باشد که به جای رهاسازی بچهماهیهای قزلآلا، کپور رهاسازی شده که این اتفاق شاید سهوی و یا ناخواسته رخ داده است.* ماهیان شب عید
وی در گفتوگو با خبرنگار جوان در اردبیل علت دوم این امر را رهاسازی ماهیان شب عید عنوان کرد و افزود: مردم با خرید ماهی شب عید و بعد از گذشت 13 روز از نوروز اقدام به رهاسازی آن در دریاچهها و منابع آبی میکنند که این امر میتواند به رخداد این حادثه دامن زده باشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی استان اردبیل گفت: میزان تکثیر ماهیان شب عید که عمدتاً از نوع کپور است بسیار بالاست و نسبت به شرایط دما و جغرافیایی نیز مقاوم به نظر میرسد که ممکن است با ورود به این دریاچه طبیعی زمینه این فاجعه زیست محیطی را فراهم کند.
وی ضرورت فرهنگسازی در این امر و تلاش مسئولان را برای جمعآوری ماهیان قرمز شب عید یادآور شد و افزود: در شهرهایی چون اصفهان شهرداری با در نظر گرفتن مکانی خاص از شهروندان میخواهد این ماهیها را به این مکانها انتقال دهند تا معضل زیست محیطی به وجود نیاید.
تتایی در پاسخ به این سئوال که چرا این اتفاق در سالهای گذشته رخ نداده است، گفت: با توجه به این که نئور منطقه گردشگری است و امسال نیز در فصل نوروز گردشگران بسیاری در این منطقه حاضر شدهاند امکان کنترل این رهاسازیها نبوده و شاید این رهاسازیها منجر به این رخداد شده است.
اما از پاسخ این کارشناس نیز قانع نشدیم چرا که در اوایل فصل بهار این منطقه پوشیده از برف و یخ است و امکان حضور گردشگری وجود ندارد، در ثانی باز این سئوال را تکرار میکنیم چرا در سالهای گذشته چنین فاجعه زیست محیطی رخ نداده و سر و صدای صیادان بلند نشده است؟
* غفلت مسئولان و بروز فاجعه
اما محمدجواد محمدیزاده رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در سفری که به اردبیل داشت در پاسخ به این فاجعه زیست محیطی در کمال خونسردی گفت: مشکل به وجود آمده را به زودی و تا پایان فصل بهار آینده برطرف میکنیم. محمدیزاده در حالی که مسئولیت این کار را بر عهده غفلت پنج سال پیش گذاشت افزود: غفلتی که در سالهای گذشته انجام شده ما باید جبران کنیم تا بتوانیم مشکل زیست محیطی این دریاچه را برطرف کنیم. وی اظهار داشت: کار مشترکی که سازمان محیط زیست و شیلات کشور انجام میدهد این است که با یک مبارزه ارگانیک بتوان با تعدادی از گونههای غیر بومی و مهاجم که در حدود 20 گونه است مبارزه کرد. رئیس سازمان حفاظت محیط زیست تصریح: البته 11 گونه آن بومی و 9 گونه آن غیر بومی است که تلاش میشود با این اقدام به اصلاح برخی شیوههای غلط پرورش آبزیان در این منطقه پایان داد.
وی بدون اشاره به این که از چه زمانی ماهی کپور در این دریاچه زمینه از بین رفتن میگوها و گاماروس را به وجود آورده است گفت: گاماروس که به عنوان ظرفیت ارزشمند و حیاتی در حقیقت خوراک برخی از این ماهیان شده است و امسال با توجه به رهاسازی کپور به حداقل رسیده که با دو طریق میتوانیم با این امر مبارزه کنیم. محمدیزاده افزود: اگر مبارزه ارگانیک و از بین بردن گونههای مهاجم پاسخ ندهد مجبور بهانداختن تور و صید این ماهیها هستیم تا به جمعآوری آنها اقدام کنیم.
وی راه دوم را عملیتر از راه اول دانست و اظهار داشت: با این اقدام میتوانیم ماهی قزلآلای رنگین کمان را به دریاچه برگردانیم و به این نگرانی پایان دهیم.
به گزارش خبرنگار جوان از اردبیل، این پاسخگوییها که پر از ابهاماتی است در حالی از سوی رئیس سازمان حفاظت محیط زیست مطرح میشود که تا بهار امسال هیچ مشکلی در این دریاچه و پرورش آبزی منحصر به فرد قزلآلا وجود نداشت و به نظر میرسد این غفلت پنج ساله که از آن یاد شد در سال جاری اتفاق افتاده و سبب از بین فتن نسل ماهیان قزلآلای رنگینکمان شده است.
