نگاهی به جنگ نرم افزاری اخیر اسرائیل و غرب علیه تأسیسات هسته‌ای ایران

استاکس‌نت، ‌ کرمی که اژدها شد

حدود دو ماه پس از انتشار نخستین خبرها در مورد کرم رایانه‌ای موسوم به استاکس‌نت(Stuxnet)، ‌ جنگ‌روانی در این خصوص همچنان ادامه دارد. اگر چه این «بدافزار» یکی از پیچیده‌ترین و خطرناکترین ویروس‌های رایانه‌ای به شمار می‌رود و قادر است با نفوذ در سامانه‌ الکترونیکی تأسیسات صنعتی، ‌ اطلاعات مختلفی را به خارج از این سیستم‌ها ارسال کند، ‌با این حال به نظر می‌رسد اخبار و حواشی این ویروس بیش از خود بدافزار سر و صدا به پا کرده است. در واقع جنگ روانی رسانه‌های غربی در خصوص این کرم رایانه‌ای، ‌ بیش از اعمال تخریبی آن خبرساز شده است. چنانکه برخی با بزرگنمایی سعی کرده‌اند حدود ۶۰ درصد از رایانه‌های صنایع ایران را قربانی این ویروس بنامند و برخی دیگر قصد دارند، نشان دهند که ایران دیر متوجه نفوذ ویروس جاسوسی به سیستم‌های خود شده ‌است و اکنون توان مقابله با این معضل را ندارد. تمام این ادعاها در حالی است که تاکنون خسارت قابل توجهی به تأسیسات دولتی وارد نشده و این مشکل با یاری کارشناسان داخلی بر طرف خواهد شد. استاکس‌نت چیست؟ویروس استاکس‌نت یک حمله تروریستی سایبری محسوب می‌شود که تاکنون در ایران، ‌اندونزی و هند فعال بوده و در چند کشور دیگر از جمله امریکا، ‌ بریتانیا و آلمان نیز موارد معدودی از رخنه‌ این کرم به رایانه‌ها گزارش شده است. ویروس اینترنتی استاکس‌نت نخستین بار در ماه ژوئن 2010 کشف شد.در آن زمان کارشناسان کامپیوتری بلاروس متوجه وجود ویروسی شدند که هدف آن سامانه‌های هدایتگر تأسیسات صنعتی با سیستم عامل ویندوز است. گزارشی از ماکروسافت نشان می‌دهد که طراحان این کرم اینترنتی از امضای دیجیتالی شرکت معتبر «ریل سمیکانداتتور کورپرشن»، ‌ تولید کننده سخت افزار استفاده کرده‌اند. بنابراین سیستم‌های ایمنی فایروال بسیار قوی هم استاکس نت را به عنوان محصولی از این شرکت می‌پذیرند و مقاومتی نمی‌کنند. مسلماً سرقت این امضای دیجیتالی کاری بس دشوار است که توسط یک باند بسیار پیشرفته یا سازمان‌های امنیتی کشورها با بودجه بالا امکانپذیر است. به طور کلی این بدافزار با ویژگی‌های کاملاً بی‌سابقه، منحصراً برای نرم افزاری صنایع خاص و در دست گرفتن کنترل آنها از راه دور طراحی شده است. توان بالای استاکس نت این امکان را برای این ویروس به وجود می‌آورد که بتواند محیط کامپیوتری یک سیستم را به طور کامل تغییر دهد و کنترل فنی سیستم‌های خودکار متصل به آن را در اختیار خود بگیرد. همچنین کرم استاکس نت، مأموریت تخریب کننده دارد و این تخریب می‌تواند شامل از کارانداختن کامل سیستم کارخانه‌ها یا حتی انفجار در آنها باشد. جنگ الکترونیکدر این بین پیچیدگی این ویروس و تمرکز فعالیت آن در ایران، ‌ گمانه‌زنی‌هایی را در مورد هدف سازندگان آن در پی داشته است. به نحوی که برخی، ‌انتشار این کرم خطرناک را «حمله تروریستی سایبری» و هدف اصلی آن را فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی‌ به ویژه نیروگاه اتمی بوشهر و سانتریفیوژ‌های تأسیسات غنی سازی اورانیوم نطنز عنوان کرده‌اند. اگر چه کرم اینترنتی استاکس نت وارد سیستم اصلی نیروگاه بوشهر نشده و فقط در بعضی از لپ تاپ‌های شخصی مشاهده شده است، ‌با این حال باید توجه داشت که ساخت و انتشار این ویروس با «یک عزم دولتی و سیاسی» انجام شده و هدف آن «جنگ الکترونیکی» با جمهوری اسلامی است. زیرا سطح بالای طراحی و دانش تخصصی که در تولید این کرم به کار رفته، ‌نمی‌تواند برای یک هکر معمولی قابل دسترس باشد. در واقع هزینه‌های احتمالی و کار انجام شده برای برنامه‌نویسی استاکس‌نت از اقدا‌م‌های دولتی خبر می‌دهند. پیچیدگی استاکس نت و هدف قرار گرفتن تأسیسات هسته‌ای ایران نیز بیش از پیش به این مسئله دامن می‌زنند. بنابراین در شرایطی که برای ساخت یک بدافزار با چنین پیچیدگی‌هایی ‌ به امکانات یک دولت نیاز است، بنابراین انگشت اتهام همگان به سمت امریکا‌‌ ‌و رژیم اسرائیل نشانه رفته است. زیرا تنها امریکا‌‌ ‌و اسرائیل به صرف بودجه‌های هنگفت در این خصوص پرداخته‌اند. در این بین حتی بسیاری از کارشناسان غربی نیز منشأ این حمله سایبری را ایالات متحده با کمک نخبگان اسرائیلی ماهر در جنگ‌های کامپیوتری می‌دانند. بخصوص که حدود یکسال پیش از کشف استاکس نت، ‌گزارش‌هایی مبنی بر متوسل شدن اسرائیل به جنگ نرم افزاری برای از کارانداختن برنامه هسته‌ای ایران منتشر شده بود. شایان ذکر است که اسرائیل در اوایل دهه 2000، ‌ یک نهاد مرکزی برای محافظت از رایانه‌های دفاعی و نیز زیرساخت‌های استراتژیک ملی نظیر آب، ‌ انرژی و سیستم بانکی تأسیس کرد و اغلب این مسئولیت‌ها را به اداره کل امنیت «شین بت» محول نمود. علاوه بر این، ‌ نیروهای مسلح اسرائیل تمهیدات خاصی را به وسیله مراکز تحقیقاتی خود برای حفظ امنیت اطلاعاتی اتخاذ کرده‌اند. درحقیقت، ‌ فناوری‌های جدید در واحدهای ویژه و محرمانه‌ای چون «مامرام»و «واحد ۸۲۰۰» متولد می‌شوند و سپس رشد و توسعه می‌یابند. این مراکز نظامی، ‌ محل گردهمایی صدها کارشناس است که به طور دائم با ارتش در ارتباط هستند. نباید از یاد برد که توانایی جمع آوری اطلاعات و ترتیب دادن حملات سایبری، ‌ امکان وارد آوردن خسارت‌های بزرگ را به کشورهای کوچک، ‌ گروه‌های تروریستی و حتی افراد معمولی می‌دهد. در واقع حملات سایبری، ‌ اگر چه یک حمله نظامی نیست که با بمباران و تعداد کشته‌ها سنجیده شود، ‌با این حال در حال گسترش است و می‌تواند عواقب بسیار وخیمی در پی داشته باشد.