میانسال و موقر است از ماشین که پیاده می شود موج عصبانیتش، عین حرم گرمای تابستان می خورد توی صورت آدم ، رو به سمت زن درون ماشین (که انگار از ترس مرد خودش را توی صندلی قایم کرده ) می کند و می گوید : اینم مسافرت صد دفعه گفتم یه کم کمتر اساس بردار بجاش یه کم نونی، بیسکوئیتی ، ساندویچی ، یکوفتی زهر ماری بردار که اگه مثل الان این لامصب خراب شد خودت و دردونه هات سر منو نخورید ؛ هی گشنمونه گشنمونه . مرد خسته و کلافه در پاسخ به سوال بیموقع و شاید نامربوطه (( چه اتفاقی افتاده ؟)) انگار در گلایه دانش باز شده یه بند می گوید: (( بابا اینم جاده اس نه آب داره نه آبادانی 150 کیلومتر اومدیم ، اولش خوب بود یهو شد برهوت ، نه رستورانی نه کافه ای نه پمپ بنزینی ، نه تعمیرگاهی ، فقط بلدن پول بگیرن اونور 350تومن عوارض گرفتن اینجام که قربونش برم سرگردنس1500 از سواری می گیرن ؛ آقا ماشین خراب شد ، یکساعت زنگ می زدم به امداد خودرو ، به پلیس به چه می دونم ... فقط به آتش نشانی زنگ نزدم بالاخره خدا خیرش بده یه وانتی بکسلم کرد آورد تا اینجا ، فقط یه تسمه می خواست )) اینجا کویر مرکزی ایران یا جاده روستایی پرت و افتاده ای نیست ، اینجا خروجی آزادراه (( قزوین – رشت )) است .
*/*/*/
آزاد راه(( قزوین - رشت )) که در اواخرسال 1388 برای تسهیل مسیر ( تهران – قزوین – گیلان ) احداث شد در مجموع 138 کیلومتر طول دارد که تاکنون 127 کیلومتر آن با اعتباری بالغ بر 400 میلیارد تومان به بهره برداری رسیده است . آزاد راه قزوین - رشت دارای 440 دهنه پل و 10 دهنه تونل است و طول تونل های آن در مجموع به 5 هزارو 500 متر می رسد . ظرفیت کل آزاد راه معادل 53 هزار و 200 خودروی سواری در روز پیش بینی شده است. اما طبق مشاهدات میدانی عبور و مرور خودروها در این مسیر گاهی تا 300 درصد تعداد پیش بینی شده افزایش می یابد.
افتتاح پس از 10 سال
آزاد راه قزوین - رشت با هدف تقویت یکی از محورهای ارتباطی کشور یعنی محور تهران - رشت - انزلی که خود جزیی از مسیر کریدور بین المللی شمال - جنوب است، احداث شده و استانهای گیلان و اردبیل را به پایتخت کشور متصل می کند این آزاد راه از نظر حمل و نقل جاده ای یکی از مهمترین قطعات شبکه آزاد راهی کشور است.
با پایان سال 88 و درجهت تسهیل تردد (( آزادراه قزوین – رشت )) بدست محمود احمدی نژاد رییس جمهوری ایران و با حضور حمید بهبهانی وزیر راه و ترابری ، استاندار گیلان و جمعی از مسئولان استانی افتتاح شد تا ثمره تلاش مهندسان داخلی پس از 10 سال به بار نشسته و آرزوی دیرینه رونق گرفتن قزوین - رشت همپای دیگر مسیرهای منتهی به شمال کشور برآورده شود. افتتاحیه مسیر نوساز و نسبتا مناسب آزادراه می رفت در نوروز 89 کام مسافران را شیبرین کند اما این چنین نشد.
*/ بروز اولین مشکلات
هفتم فروردین ماه 89 درست موقعیکه سری اول مسافران نوروزی که از این مسیر تازه ، قصد عزیمت به تهران را داشتند ،با مشاهده افزایش ابر ، باراش باران ملایم و خنکی دلپذیر هوا هرگز فکر نمی کردند که چند ساعت آینده را باید در بدترین شرایط آب و هوایی ممکن و بدون هیچ گونه وسیله گرمایشی و حتی در نبود خوراک و پوشاک مناسب سر کنند. تنها یکساعت طول کشید تا باراش ملایم باران ابتدا به دانه های زیبای برف و سپس به دانه های درشت تگرگ تبدیل شود . ترافیک مسیر که هر لحظه بیشتر می شد ظرف کمتر از 2 ساعت به بیش از 7 کیلومتر مداوم در مسیر رشت – قزوین تبدیل شد و مسافران خسته از تعطیلات و سفر خیلی سریع جای خالی پوشش مناسب تلفن همراه ، حضور به موقع پلیس راه و عوامل راهداری استان قزوین و نبود خروجی مناسب برای فرار از این بحران را لمس کردند.
راننده های عبوری از لاین مخالف که از قزوین به سمت گیلان در حرکت بودند تنها چند جمله را مداوم تکرار می کردند (( برگرد تا هفت ، هشت کیلومتر جلوتر ترافیکه ))، (( دوربزن نرو تو اتوبان گیر می کنی )) ، (( ماشین پلیس راه خودش گیره )) و در نهایت همه راننده ها یک جمله محکم را با هم تکرار کردند: (( آچار داری ، پیچ گارد ریلارو باز کن)) ،(( آره رد میشه بابا پرشیا و سمند رد شده ))و ((آهان همین فرمون بیا بیا ، نه برو عقب )).
به گفته چند تن از شاهدان عینی هرگز از حضور عوامل راهداری در این مسیر خبری نشد و یکی از کارشناسان راهداری در پاسخ به این سوال که چرا خروجی های آزاد راه به تعداد مناسب احداث نشده می گوید: (( اصولا در همه دنیا آزاد راه مسیری که نسبت به اتوبان تعداد دسترسی های محلی و ورو ودی و خروجی های کمتری برای آن احداث می شود و این از اصول ساخت آزاد راه است )). اما بنظر می رسد حتی در صورت صحت این مطلب ،آزاد راه بدون امکانات بدون دسترسی های مناسب شیرینی سفر را تلخ می کند.
*/ آزاد راه با طعم زیتون
آزاد راه ((قزوین – رشت )) بعلت آماده نبودن یک قسمت 11 کیلومتری از این مسیر حدفاصل رودبار تا منجیل در استان گیلان ، عملا به دو آزاد راه ((امامزاده هاشم – رودبار )) و (( منجیل – قزوین )) تبدیل شده است که علاوه بر ایجاد یک تقاطع بین جاده قدیم و آزادراه در حد فاصل ورودی رودبار تا خروجی شهر منجیل و ایجاد ترافیک های متداول چند کیلو متری ، شهرهای منجیل و رودبار را نیز دچار مشکلات حمل و نقل عدیده کرده است . حمید رضا شاگرد شوفر اتوبوس که به گفته خودش از بس این مسیر را آماده ازدیدن آسیاب بادی های غول پیکر منجیل سردش می شود می گوید : (( از وقتی آزاد راه رو زدن خوب شده ولی همیشه ، چه شب باشه چه روز تو رودبار ترافیک می خوریم ، مردمم فکر می کنن دربست گرفتن هی می خوان پیاده بشن ، زیتون بخرن ، چه می دونم بچشونو ببرن دست به آب ، یا بعضی از این الکی خوشام می خوان اینجا عکس بگیرن، خلاصه دردسر شده اینجا )).
*/ رودبار - منجیل قطعه گمشده پازل
هرچند پیش از این مهرداد بائوج لاهوتی، نماینده مردم لنگرود و عضو کمسیون عمران مجلس ، پیرامون زمان احداث مسیر باقی مانده آزاد راه گفته بود : (( یک قطعه 11 کیلومتری در مسیر وجود دارد که هنوز به بزرگراه متصل نشده است ، علت این تاخیر و دوتکه شدن آزاد راه در حد فاصل شهرستان های رودبار و منجیل تحت تاثیر یکسری عوامل بوده که رفع شده است. اهم این عوامل ، یکی تغییر در مسیر آزادراه و دیگری بحث کسری بودجه این طرح بوده است . کسری بودجه با مشارکت بانک حل شده است و در مورد مسیر جدید هم مطالعات لازم به عمل آماده است و این مسیر حد اکثر تا اواسط سال 90 به بهره برداری خواهد رسید .))
اما مهندس بهمن عشقی کارشناس ارشد وزارت راه و کارشناس حمل و نقل در پاسخ به این سوال که این مسیر چه زمانی به بهره برداری می رسد با رد امکان بهر برداری از این مسیر تا سال 90 به برخی مشکلات فنی در ساخت این مسیراشاره می کند و می گوید: (( بانک عامل در این ماجرا بانک ملت بوده و مقصر این مطلب نیست بلکه این آزاد راه به علت عدم بهره مندی از اعتبارات ملی دچار مشکل شده است ولی مطلب اصلی عدم تامین بودجه نیست، این آزادراه بصورت مشارکت بخش خصوصی و سهامی خاص بوده و شرکت پیمانکار نیز عملکرد خوبی در این بین داشته است ، چیزی که مانع ساخت 11 کیلومتر باقی مانده مسیر شده است نیاز به دانش فنی خارجی و انعقاد قرار داد در قالب فاینانس بوده و در حال حاضر وزارت راه به دنبال شرکت فاینانسر خارجی برای این مسیره است و علت نیاز به فاینانسر هم از سوی وزارت راه (( نیاز مندی به دانش فنی غیر بومی ))عنوان شده است . این قسمت هر چند خیلی طولانی نیست اما به علت نیاز به تعداد زیادی پل وتونل ، فنی ترین قسمت آزادراه می باشد )) .عشقی در پاسخ به این سوال که چه زمان آزاد راه تکمیل خواهد شد می افزاید : آزادراه قزوین – رشت حلقه گمشده کریدور شمال به جنوبه و دولت با توجه به نیاز دسترسی از تهران به بندر انزلی مصممه که این آزادراه رو تکمیل کنه و شاید زمان تکمیل مسیر به تعویق بیفته ولی مطمئنا به زودی آزاد راه تکمیل میشه )).
*/ جای خالی پمپ بنزین و رستوران
نبود حتی یک مجتمع خدمات رسانی به مسافران مثل رستوران مهانسرا و یا حتی قهوه خانه های بین راهی مسافران را از استفاده از آب و هوای مناسب این مسیر در طول سفر محروم کرده و همچنین در کنار نبود رستوران نبود جایگاه عرضه سوخت هم در این میان مشکلی جدی است . برای افتتاح مسیر آزاد راه و در نوروز 89 تعداد محدودی پمپ های سیار در این مسیر تعبیه شده بود که به محض پایان تعطیلات جایگاه های عرضه سوخت موقت هم تعطیل شدن تا نبود جایگاه های عرضه سوخت هم مشکلی مضاعف برای مردم بشه و مسافران رو به این فکر بندازه که شاید افتتاح آزدراه کمی عجولانه صورت گرفته .!!
عشقی در پاسخ به این سوال که چرا قبل از احداث این مسیر به فکر احداث مجتمع های خدماتی نبوده است می گوید : (( در زمینه احداث مجتمع های خدماتی ، مثل توقفگاه ، رستوران و جایگاه عرضه سوخت ، دولت از ورود مستقیم به این عرصه منع قانونی داره و باید ساخت این ابنیه رو بخش خصوصی به عهده بگیره ، که ظاهرا به علت یک سری تاخیر در ساخت آزاد راه برای متقاضیان دلسردی پیش اومده و این علت اصلی نبود امکانات در این مسیره )).
*/ آزاد راه خاموش است
درکنار نبود روشنایی مناسب برای این مسیر در شبها ، تونل های این مسیر هم هنوز بطور کامل از سیستم روشنایی ، تهویه و یا سیستم ارتباطی و پوشش دهی تلفن همراه هم بهره مند نیستند .
قدرت الله علیخانی نماینده مردم آبیک نیز با اشاره به سفر اخیر خود از این مسیر به سمت گیلان می گوید : (( آخرین باری که از گیلان به سمت قزوین می اومدیم ، پشت یکی از تونل های مسیر گیر کردیم چون ظاهرا تونل مسدود شده بود ، در اون موقع از شب نه موبایل آنتن می داد و نه پلیس راه اونجا بود و این اصلا حق مردم نیست زیرا افتتاح این آزادراه با این همه سال تاخیر ، فرصت هر اشتباهی رو از سازنده اون می گیره و بهتره هر چه زودتر مسئولان به فکر اصلاح نقایص این مسیر باشند چون تاثیر مثبت تامین روشنایی و خدمات رفاهی این مسیر بر روی حمل و نقل جاده ای این مسیر به حد مثبت خواهد بود که هزینه های انجام شده روجبران کنه ، به حق باید از دولت محترم تشکر کرد که این مسیر و رو هر چند دیر و با تاخیراحداث کرده اما استفاده از دانش بومی و توانمندی متخصصان داخلی ور نمی توان دراین راه نادیده گرفت )).
*/ عوارض 1800 تومانی آزادراه نیمه کاره
بهمن عشقی کارشناس راه و ترابری در پاسخ به این سوال که علت دریافت عوارض 1800 تومانی در آزادراه بدون امکانات چیست و آیا عوارض ((قزوین – رشت)) در مقایسه با آزادراه ((قزوین – زنجان)) و بقیه آزاد راه ها کمی دور از واقعیت نیست ، می گوید : ((آزادراه قزوین – رشت ))با مشارکت بخش خصوصی و شرکت ملی آزاد راه قزوین - رشت که برای همین منظور تاسیس شده ، ساخته شده و طبق روال معمول در پروژه های راه سازی ، پیمانکار برای تامین هزینه های انجام شده برای ساخت و تجهیز پروژه ، میزان خاصی از عوارض رو مشخص و از خودروها دریافت می کنه و پس از تامین هزینه های انجام شده از طریق دریافت عوارض و یا فروش اوراق مشارکت ، مسیر رو به وزارت راه ویا اداره راه و ترابری استان های قزوین و گیلان تحویل میده .
عشقی در توضیح میزان عوارض و نحوه تعیین و محاسبش در آزادراه های کشور می افزاید : نرخ به سازی ، تعمیر و نگهداری ،هزینه تامین روشنایی و اصلاح مسیر در آزداراه ها و اتوبان های کشور، بالاتر از میزان عوارض دریافتی است ، ولی برای نظارت بر تعیین این نرخ مرجع مشخصی وجود نداره و چون پیمانکار تا موقع تحویل پروژه به وزارت راه ، قانونا مالک راه محسوب میشه هنوز هیچ سازمانی مسئولیت نظارت بر قیمت گذاری هارو به عهده نگرفته )).
طبقه دوم در راه است
حمید بهبهانی وزیر راه و ترابری چندی پیش در جلسه هیات دولت با اشاره به توانمندی های وزارت مطبوعه خویش گفته : (( آمادگی دوطبقه کردن قزوین - رشت را داریم !!!)) با این اظهار نظر به ظاهر عجیب یک سوال اساسی در ذهن همه کسانی که با مسیر آشنا هستند پررنگ می شود ؛ طبقه دوم را کجا و روی کدام مسیر قرار است احداث کنند ، زیرا آزادراه در طبقه اول هنوز دچار مشکلات عدیده است و جاده قدیم نیز به خوبی وضعیتش مشخص است.
