بیژن سورانی -علی البرزی - در حالی که بسیاری از مدیران مراکز و دستگاهها بر داشتن اتاق فکر میبالند، درصد بالای آزمون و خطا، عدم ارتقای بهرهوری و بینتیجه و عقیم ماندن تصمیمها سبب شده است تا فرصتهای پیش رو در مرز تهدید قرار گیرد و تشکیل و خروجی اتاق فکر در حد شعارهای دهانپرکن برخی مدیران باقی بماند و با وجود هزینه کردن بسیار، خروج حباب فکری را از اتاقهای تشریفاتی شاهد باشیم.
از آنجایی که مدیران و سیاستگذاران عمدتاً با گستردگی، تنوع و تخصصی بودن اطلاعات و کمبود وقت روبهرو هستند، اتاق فکر این سیستم مدیریتی و سیاستگذاری را برطرف میسازد.
دستیابی به چشم اندازها، استفاده بهینه از ظرفیت و سرمایههای انسانی و توسعه خلاقیت ماهیت اصلی اتاق فکر را تشکیل میدهد، به گونهای که اتاق فکر مناسبی برای تصمیمسازی فکری جهت تصمیمگیری عملی به حساب میآید.
از سوی دیگر حضور فعال نخبگان در اتاق فکر میتواند به پویایی و بالندگی دستگاه یا سازمان ختم شود که در آن تصمیم جمعی براساس عناصر فکری صمیمی صورت میگیرد که درصد خطا را کاهش میدهد.
شغلهای پنهان در اتاق فکر تشریفاتی
هر چند در بسیاری از دستگاهها و مراکز، اتاقهای فکر برای دستیابی به اهداف سازمانی تشکیل شده است، ولی متأسفانه به دلیل بهرهگیری از عناصر فاقد تخصص و سلیقه و غیرعلمی ، زمینه به وجود آمدن فرصتهای شغلی پنهان با درآمدهای میلیونی در برخی اتاقهای تشریفاتی در برخی دستگاهها فراهم شده است، به گونهای که اتاقهای فکر فرصتی برای امتیازدهی و رانت به دوستان و آشنایان به حساب میآید.
بیمه مدیران با اتاق فکر
اگر عناصر اتاق فکر به خوبی در کنار یکدیگر قرار بگیرند به نوعی این ساختار مکمل و حتی تکمیل کننده ساختار مدیریتی استراتژیکی و علمی دستگاهها در دستیابی به اهداف به حساب میآید.
از آنجایی که اتاق فکر اطلاعات تحقیقاتی و مناسبی برپایه علمی و تجربهای در اختیار سیاستگذاران و مدیران قرار میدهد و صاحبنظران بر این عقیده هستند که اتاق فکر، بیمه مدیران را به دنبال خواهد داشت و اگر مدیری بنابه دلایلی از سیستم خارج شود، کارها و اقدامات بر زمین نخواهد ماند و مدیر بعدی میتواند با پشتوانه خروجی اتاق به امور ادامه دهد که این امر میتواند با کاهش سلیقهای عمل کردن مدیران نیز همراه شود.
اتاق فکر یک ضروت اساسی برای مدیریت
لطفالها فروزنده، معاون توسعه منابع انسانی رئیسجمهور در رابطه با نقش اتاقهای فکر در کشور به «جوان» گفت: «در شرایط کنونی تشکیل اتاقهای فکر یک ضرورت اساسی برای بخشهای مختلف کشوراست، چرا که امروزه ظرفیتهای انسانی هم به لحاظ همفکری و اطلاعات موجود محدود شده است.»
فروزنده بر این باور است که درهیچ یک از سازمانها و دستگاههای اجرایی بدون کار تیمی نمیتوان به فعالیتهای درستی دست پیدا کرد و مباحث مربوط به اتاقهای فکر در حال حاضر درکشورهای مختلف با جدیت دنبال میشود.
وی در پاسخ به این سؤال که چرا تا به امروز اتاقهای فکر در چارت سازمانی وزاتخانهها و دستگاههای اجرایی تعریف نشده است، اظهار داشت: «مدیران میانی میتوانند تعدادی مشاور برای خود داشته باشند و به طور طبیعی این مشاوران میتوانند در راستای برنامه اتاقهای فکر فعالیت کنند و در حال حاضر هم دستگاهها مجبورند برای کار کارشناسی از اینگونه مشاورهها استفاده کنند.»
معاون توسعه منابع انسانی رئیسجمهور معتقد است که بنا بر صحبتهای مقام معظم رهبری در رابطه با ضرورت اتاقهای فکر و نیاز هر جامعهای به نخبگان به عنوان سرمایههای علمی و انسانی، در جامعه ایران هم باید ساز و کار لازم برای استفاده بهتر از تجربیات و دانش نخبگان فراهم شود که تشکیل این اتاقها میتواند گام اول برای استفاده بهینه از این منابع انسانی باشد.
به باور فروزنده، شاهکلید رشد و پویایی جامعه در بین نخبگان است که چگونگی استفاده از این شاه کلید هم به روشهای مدیریتی و نیروی انسانی مرتبط میشود.
آفتهای پیش روی اتاقهای فکر
«اگرجایگاه روشنی برای اتاقهای فکرتعیین نشود و با آنها تشریفاتی برخورد شود، یک آفت جدی پیش رو خواهد بود.»
معاون منابع انسانی رئیسجمهور با بیان این مطلب گفت: به طور طبیعی باید جایگاه آنها تعیین شود و به تبع آن افرادی که به عنوان مشاور در این اتاقهای فعالیت میکنند، افرادی کارشناس باشند.
تشکیل اتاقهای فکری مجازی
فروزنده در رابطه با اتاقهای فکری مجازی معتقد است که بحث مجازی یک مسأله اساسی است. زمانی که فعالیتهای کشور به سمت مجازی حرکت میکند، میتوان بسیاری از فعالیتها را در محیط مجازی انجام داد.
به اعتقاد وی تشکیل اتاقهای فکر مجازی میتواند زمینه ارتباط بهتر نخبگان و دسترسی به تمامی اطلاعات را فراهم کند، چرا که با گسترش فضای مجازی امکان ارتباط با دورترین نقطه کشور فراهم میشود. وی درباره گسترش دولت الکترونیک با اشاره به اینکه برای ارزیابی این دولت باید اتاق فکر وجود داشته باشد، افزود: «همه فعالیتهای دستگاهها را مستند و با آنالیز در سیستم دولت الکترونیک قرار میدهیم.»
حل مشکلات با تقویت اتاقهای فکر
اما امیرطاهرخانی، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با بیان اینکه اشخاص تصمیمگذار و تصمیمگیر در بخشهای مختلف کشور به این اتاقهای فکر نیاز دارند، به «جوان» گفت: «ارائه طرح و ایده در این کلاسها میتواند برای مواجهه با بسیاری از مشکلات کشور نقش داشته باشد.» به باور این نماینده مجلس در دین اسلام بارها به مشورت و تبادل نظر و افکار تأکید شده است.
طاهرخانی با تأکید بر اینکه اتاق فکر در دانشگاهها راهی برای تحقق توسعه پایداردر کشور است، افزود: «باید با طراحی یک مدل تحقیق، فرصتها، تهدیدها و منابع استان را مشخص و با ترسیم مدل توسعه پایدار و با تشکیل اتاقهای فکر در دانشگاهها، راههای حصول توسعه را فراهم کنیم.»
وی اظهار کرد: «یکی از مسائل اساسی در توسعه کشورها، نیروی انسانی است و این درحالی است که در کشور ما هنوز به نیروی انسانی به عنوان یک منبع با ارزش نگاه نمیشود و نیروی انسانی یک نیروی تجدید پذیر است.»
