آذر رسولی-واژه دورویی، معادل واژه نفاق در عربی است. در فرهنگ لغات از آن به تزویر و دورنگی نیز تعبیر شده است.
حجة الاسلام سید مرتضی محصل همدانی- پژوهشگر و استاد حوزه- از نفاق و دورویی به دو نوع عملی و اعتقادی و فکری یاد می کند. به اعتقاد او نفاق یا دورویی اعتقادی به خود فرد مربوط می شود. بدین معنی که اعمال و احکامی را که انجام آنها بر وی وظیفه است، با کراهت و سختی انجام می دهد؛ به طور مثال نماز و روزه خود را با کراهت انجام می دهد. نفاق و دورویی عملی آن است که در حضور شخصی به ظاهر، او را ستایش کنند اما در غیاب او، از وی بدگویی و غیبت کنند.
به گفته محصل، از دیدگاه اسلام، دورویان در گروه کفار قرار دارند و عمل دورویی آنان جزء گناهان کبیره است. در آیه 145 سوره نساء در مورد جایگاه دورویان در آخرت آمده است: کسانی که صادق نیستند، جایگاهشان در پایین ترین منازل دوزخ قرار دارد. همچنین در جلد 52 بحارالانوار در روایتی از پیامبر اکرم (ص) در وصف افراد دورو آمده است؛ در آخر زمان، صورت انسان ها را همانند صورت آدمی می بینیم، ولی قلب هایشان، قلب شیطان است. سخنانشان از عسل شیرین تر و قلب هایشان از حنظل تلخ تر و آنها گرگ هایی هستند که لباس آدمیزاد بر تن کرده اند. همچنین ایشان در روایتی دیگر می فرمایند: مسلمان کسی است که مسلمانان دیگر از دست و زبانش در امان باشند.
این کارشناس و محقق فقه اسلامی، از جمله اثرات سوء رفتار دورویی بر خود فرد دورو، به بی اعتمادی اشاره دارد و معتقد است: کسانی که دورو هستند، هیچگاه در کردار و کلام خود صداقت ندارند، از این رو نمی توان به آن ها اعتماد کرد و هیچ وقت حرف های آنها مورد تصدیق و تأیید دیگران قرار نمی گیرد حتی اگر در شرایطی، سخنی راست بگویند. نزدیکان فرد دورو به وی بدبین می شوند. از جمله اثرات سوء دیگر آن است که فرد دورو هیچگاه به دیگران اعتماد نمی کند چون به قولی «کافر همه را به کیش خود پندارد».
افراد دورو پس از چندی اعتماد و توجه دیگران را از دست می دهند و به تبع این رفتار دفعی ، آنها بداخلاق و خشن شده و دست به اعمال و برخوردهای ناشایست دیگری می زنند که تبعات آن دامان همسر و فرزندان فرد درور را نیز می گیرد.
محصل از جمله مشخصه های رفتاری افراد دورو به قضاوت های ناروا نسبت به هم نوعان و به سخره گرفتن آنها اشاره می کند. وی از راه های شناسایی افراد دورو، به دروغگویی این افراد و فراموشکاری آنها تأکید دارد و بر این باور است که افراد دورو به دلیل کثرت در دروغ، افراد فراموشکاری نیز هستند و این عمل باعث می شود که به راحتی شناسایی شوند.
حجة الاسلام سید مرتضی محصل همدانی در مورد رفتار با افراد دورو از زاویه نگاه اسلام می گوید: رفتار دورویی پاسخی برای دورویی نیست و صدق در گفتار و کردار و ترساندن فرد دورو از آخرت تنها راهکار مقابله با اوست. محصل معتقد است خانواده و مردم نباید به افراد دورو اعتماد کنند و از آنها دوری بجویند.
