دریاچه منحصر به فرد ارومیه بزرگترین دریاچه داخلی کشور با مساحتی بالغ بر 5700 کیلومتر مربع طی سالهای اخیر به دلیل مشکلات عدیدهای که داشت در معرض یک مرگ تدریجی قرار گرفته بود. دوستداران طبیعت مدتها بود که به شنیدن اخبار ناگوار پیرامون اوضاع اسفناک دریاچه عادت کرده بودند و حتی بعضی از کارشناسان ادامه حیات این نگین آبی را غیر ممکن دانسته و آن را از دست رفته پنداشته بودند.این وضعیت ادامه داشت تا اینکه با نگاه ویژه رئیس جمهور به این مساله کارگروه ویژهای برای حل این مشکل ایجاد شد و کار آغاز گشت و قرار شد نتایج موفق پروژه نجات دریاچه ارومیه به سایر کشورها انتقال داده شود.
تشکیل کمیته نجات
طی سفر سوم استانی رئیس جمهور به استان آذربایجان غربی کمیته ویژهای به ریاست رحیمی، معاون اول رئیسجمهور برای نجات دریاچه ایجاد شد. این کمیته با شرکت چند وزارتخانه و سازمانهای مرتبط در سطح ملی آغاز به کار کرد و شورای منطقهای آن توسط استاندار اداره شده و دبیرخانه آن هم به عهدهسازمان حفاظت محیط زیست بوده و به صورت یک کار هماهنگ تیمی شروع به برنامه ریزی و اجرای طرح میکند. مدیر کل حفاظت محیط زیست استان آذربایجان غربی میگوید: «قویترین کارگروه در سطح هیأت دولت ایجاد شده و طرحهای پیشنهادی زیادی هم مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته است. از جمله چند طرح زودبازده مانند انتقال آب بین حوزهای، احیای تالابهای اقماری دریاچه ارومیه،اصلاح الگوی مصرف آب،اصلاح روشهای آبیاری و عبور از شیوه سنتی به آبیاری مدرن تحت فشار.
عزم ملی برای احیای دریاچه
با شروع به کار کمیته و پیگیریهای آن، روحیه همدلی و همکاری مضاعفی را در میان مسئولان ذی ربط ایجاد شده و باعث سریع روند کار گردیده است. مهندس عباسنژاد ادامه میدهد: «بودجه در نظر گرفته شده برای این پروژه 4000 میلیارد تومان است و هدف آن تأمین 1/3 میلیارد متر مکعب آب مورد نیاز دریاچه و رساندن سطح آب آن به حد بیولوژیک یا سطح تراز اکولوژیک یعنی 1/1274 متر است.در همین راستا سازمان حفاظت محیط زیست هم شرکت فعالی در این طرح داشته، وی ادامه میدهد:«پروژههای هیدروگرافی، آزمایشگاه مرجع و احیای تالابهای اقماری دریاچه ارومیه از جمله پروژههایسازمان است.»
چرا ارومیه در خطر افتاده بود؟
پایین رفتن سطح آب دریاچه ارومیه و بالا رفتن غلظت نمک محلول آب، با تفاسیر مختلفی همراه بود. ازجمله آنها ایجاد سدهای متعددی روی رودخانههایی که به دریاچه میریختند بود. عباس نژاد با رد این موضوع میگوید: «آب دریاچه ارومیه از سه منبع تأمین میشود. نزولات جوی که مستقیماً بر سطح دریاچه وارد میشوند، روان آبها که حاصل 21 رودخانه دائمی و فصلی بوده و آبهای زیر زمینی درچند سال اخیر به دلیل کاهش نزولات جوی و خشکسالیهای متمادی همراه با افزایش تبخیر، ما مجبور به برداشت آب بیشتری از سدها شدهایم و در نهایت منجر به این شد که دریاچه ارومیه ورودی آبی نداشته باشد و سطح آب آن به شدت کاهش پیدا کند.»
طرحی موفق با تأیید جهانی
انجام این طرح عظیم توجه بسیاری از کارشناسان را به خود جلب کرده است که حتی از سوی سازمان ملل نیز برای بازدید طرح به منطقه آمدند و ضمن تحسین کار این کارگروهی، خواستار استفاده از تجربیات ایران در این زمینه شدند. مدیرکل حفاظت از محیط زیست آذربایجان غربی در پایان میگوید:«مهرماه سال جاری همایشی بینالمللی با شرکت سازمان ملل، یونسکو و چند کشور خارجی برای انتقال تجارب ایران به سایر کشورها و استفاده از آن در موارد مشابه در سطح جهان به انجام میرسد.»
