نفیسه ابراهیمزاده انتظام - اجرای سند ملی آموزش و پرورش پس از تصویب در یکی از دو نهاد مجلس شورای اسلامی و یا شورای عالی انقلاب فرهنگی آغاز میشود.
به گزارش «جوان»، پس از اینکه سند ملی آموزش و پرورش به امضای محمود احمدینژاد رئیس شورای عالی آموزش و پرورش رسید، نگاه کسانی که به این سند برای ایجاد تحول در نظام تعلیم و تربیت کشور امیدها بستهاند به زمان و چگونگی اجرای آن دوخته شده است.
این سند که مبتنی بر آرمانهای نظام اسلامی و افق 1404 ایران اسلامی است، ناظر به شش ساحت آموزشی و تربیتی اعم از دینی- اخلاقی- علمی، فناوری- هنری- زیبایی شناختی، اقتصادی، حرفهای- بدنی، زیستی- سیاسی و اجتماعی است.
مقدمات تهیه سند ملی آموزش و پرورش به سال 82 باز میگردد و پس از طراحی، عملیات اجرایی آن از ابتدای سال 84 آغاز شد و در نهایت در اردیبهشت سال جاری نسخه نهایی آن از سوی شورای عالی آموزش و پرورش تصویب شد و پس از اصلاحات نهایی شنبه گذشته به امضای رئیسجمهور رسید.
مجلس یا شورای عالی انقلاب فرهنگی؟
طبق قانون ایجاد هر تغییر در نظام تعلیم و تربیت کشور به تصویب یکی از دو نهاد مجلس شورای اسلامی و یا شورای عالی انقلاب فرهنگی نیاز دارد. بنا به گفته نورالله حیدری، عضو و سخنگوی کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش بر اساس ابعاد و گسترهشان نیاز به تصویب در یک مرجع بالادستی دارند.
وی افزود: گرچه من بر این اعتقادم که مجلس شورای اسلامی این مرجع بالادستی است، ولی در گذشته و حال دولتها سعی کردهاند از هر دو مسیر استفاده کنند. وی که با خبرنگار اجتماعی «جوان» صحبت میکرد، گفت: در شرح وظایف شورای عالی آموزش و پرورش قید شده که بلافاصله بعد از تصویب در شورا در قالب لایحه تقدیم مجلس شود و به تصویب مجلس برسد تا شکل قانونی به خود بگیرد و لازمالاجرا باشد. در این زمینه علی کریمی فیروزجایی رئیس کمیته آموزش و پرورش مجلس نظر دیگری دارد و ارائه گزارش از سوی آموزش و پرورش به مجلس را در طول روند تدوین سند کافی دانست و اکنون و پس از تائید رئیس شورای عالی آموزش و پرورش آن را لازم الاجرا خواند.
سند ملی آموزش و پرورش چوب جادوی تحول
به طور کلی در سند ملی آموزش و پرورش سیاستها و جهت گیریهای اساسی و اصلی نظام تعلیم و تربیت در بستههای چهارگانه تعیین شده و گروه کارشناسی 500 نفرهای روی آن مطالعات کارشناسی صورت داده است. همچنین مطالعات تطبیقی در آموزش و پرورش سایر کشورها نیز استفاده از تجربیات موفق آنها، بومی سازی و کاربست آنها با نگاه تحولی مورد نظر مقام معظم رهبری را در این سند ملی به دنبال داشته است و توقع میرود بتواند مباحثی در جهت کارآمدی نظام تعلیم و تربیت کشور ایجاد کند. علاوه براین سند ملی آموزش و پرورش نقشه راهی است که آموزش و پرورش را از وضعیت فعلی نجات میدهد و به نظامی که مطلوب چشم انداز 1404 ایران است، میرساند.
همچنین به گفته کریمی فیروزجایی ابعاد پرورشی و آموزشی این سند باعث خواهد شد نوع نگاه جامعه به آموزش و پرورش چه از لحاظ سختافزاری و چه از لحاظ نرمافزاری دگرگون شود.
معلم میرود، مربی میآید
از سوی دیگر مهدی نوید ادهم، دبیر شورای عالی آموزش و پرورش به «جوان» گفت: اساسیترین جنبههای این تحولات، تغییر محتوای کتب درسی، شیوهها و روشهای تدریس و توانمندیها و مهارتهای معلمان است. به گفته وی تمام اینها دست به دست هم میدهند تا خروجی سیستم که دانش آموز است در تراز جمهوری اسلامی قرار گیرد. نوید ادهم یکی از تجلیات قابل مشاهده در این تحول را تغییر نظام آموزشی به 6-3-3 دانست و ادامه داد: تغییراتی که بر همین مبنا صورت گرفت و وزیر آموزش و پرورش نیز اجرای آن را از ابتدای سال تحصیلی جدید در خصوص ادغام پیش دانشگاهی در دبیرستان و در پایه و ششم دبستان شروع کرد در همین راستا است.
ساختار اداری مدارس تغییر نمیکند
دبیر شورای عالی آموزش و پرورش خاطرنشان کرد: این امر در ساختار اداری مدرسه تغییرات مشهودی حاصل نمیکند اما در فرآیندها و در ماموریت مدرسه تغییرات جدی در این سند پیشبینی شده است. انجام تمام این تغییرات به اضافه تبدیل مدرسه به کانون تربیتی محله و محوریت مدرسه در تصمیم گیریها و سیاست گذاریها با بودجه فعلی آموزش و پرورش صورت میگیرد و آموزش و پرورش باید بتواند اهداف و ماموریتها را با همین بودجه محقق کند و در حال حاضر استراتژی اصلی این است که از همین اعتبارات حداکثر استفاده را بکنیم.
نورا... حیدری نیز توجه به گزینش نیروی انسانی متخصص برای تصدی گری معلمی، اصلاح محتوای دروس به صورتی که دانشآموزان را به تفکرگرایی و خلاقیت و نوآوری برساند و بر اساس مشارکتجویی دانشآموزان طراحی شود، همچنین اصلاح روشهای تدریس و مهارتآموزی دانشآموزان در کنار آموزش اخلاق و تربیت اسلامی آنها از جمله ویژگیهای سند ملی آموزش و پرورش دانست.
مقاومت آموزش و پرورش در برابر تغییر
تجربه نشان داده که بدنه آموزش و پرورش در برابر تغییرات مقاومت میکند. با این حال نوید ادهم هر چند این مقاومت را مختص آموزش و پرورش ندانست اما تصریح کرد: معمولاً یکی از علل عدم موفقیت تغییرات همکاری و همراهی نکردن مخاطبان تغییر با آن است. برای اینکه این مشکل در آموزش و پرورش به وجود نیاید برگزاری دورههای آموزشی و اطلاعرسانیهای مناسب برای معلمان در نظر گرفته شده است. وی اظهار امیدواری کرد آموزش و پرورش این دوره گذار را با سلامت و صلابت پشت سر بگذارد.
حیدری حذف نقش معلمان در ایجاد تحول را عمدهترین دلیل مقاومت بدنه آموزش و پرورش میداند. از سوی دیگر اعتقاد وی بر این است که ایجاد هر تغییر و تحول باید برای معلمان اعتبارات و مزایای زودهنگامی داشته باشد و نمیشود بدون پرداخت بیشتر از آنها توقع انجام تکالیف سنگین تر داشت.
این عضو کمیسیون آموزش همچنین گفت: باید برای اجرای مفاد این سند، آییننامههای واقعگرایانه و عملی تدوین کرد و به مرور تکالیف مدارس و معلمین را سخت کرد.
وی تصریح کرد: آموزش و پرورش به تنهایی نمیتواند این تحول را در حد مطلوب رقم بزند. بلکه باید دستگاههای دیگری دخالت کنند که وزارت صنایع و معاون و سازمان فنی و حرفهای در رابطه با مهارتآموزی از آن جمله اند. علاوه بر این باید خانوادهها را نیز با این تحول همراه کرد.
تحول اولویت چندم دولت بعدی است؟
اگرچه در هر دولت و نظامی لازمه رسیدن به توسعه پایدار، تربیت نیروی انسانی کارآمد و متخصص و البته متعهد است با این حال نورالله حیدری به خاطر تغییر دولت و به تبع آن تغییر اولویتهای دولت بعدی در طول کمتر از سه سال آینده اظهار نگرانی کرد و یادآور شد: آموزش و پرورش همواره در طول این تغییرات آسیبهای جدی دیده است. مجلس امیدوار بود در دوره اول دولت آقای احمدینژاد تحول در آموزش و پرورش نهایی شود و کلید بخورد و در طول این 8 سال به نقاط مطلوبی برسد اما الان معلوم نیست تکلیف این سند در دولت بعدی چه خواهد بود.
وی افزود: حداقل زمان برای اجرای غالب مفاد این سند 5 سال است در حالی که کمتر از سه سال از عمر این دولت مانده است.
