دستان پینه بسته کشاورزان گندم کار امسال هم حدود 40 روز از اجرت کار و تلاش سالانه بی نصیب ماند تا باری دیگر این نکته گوش زد شود که در صورت عدم مدیریت صحیح خودکفایی در تولید گندم را باید به فراموشی سپرد و به مانند دهه های گذشته به دنبال واردات بی رویه گندم رفت و قوت لایموت ایرانیان را از زمین دیگر کشورها برداشت نمود.
هم زمان با روی کار آمدن دولت نهم و اتخاذ سیاست های توسعه ای در بخش کشاورزی این نوید زمزمه می شد که شرایط در تولید تسهیل و واگذاری به قیمت تصویب شده نیز آسان تر گردد همان گونه که تا سال گذشته این روند در جریان بود اما در سال جاری این پروسه با اتخاذ سیاست های با فراز و نشیب های شدیدی رو به رو شد که متضرر اصلی آن کشارزان بودند.
کارشناسان بر این باورند در روند تولید گندم و عرضه آن به بازار نمی بایست کار به دست وزارت بازرگانی سپرده می شد و دولت نمی بایست تعاونی های روستایی را از چرخه خارج می کرد تا اینکه در پایان سال زراعی کشاورزان با مشکلات عدیده ای از جمله افزایش هزینه های جابه جایی و عدم پرداخت به موقع مطالبات رو به رو شوند.
• هزینه های مضاعف بر دوش کشاورزان
در همین رابطه داوود محمدجانی نماینده مردم آباده و عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرنگار جوان می گوید: بحث خرید گندم در سنوات گذشته بر عهده شرکت تعاونی روستایی بود. از آنجایی که این شرکت در تمام روستاها خدمات ارائه می کرد و دارای انبار بود هزینه های جابه جایی به کلی سرشکن می شد و کشاورزان و دسترنج خود را به روز دریافت می کردند؛ همین موضوعات باعث می شد تا منافع کشاورزان از همه جهات تامین گردد.
وی می افزاید: متاسفانه امسال این تعاونی ها از چرخه خارج شدند و کار برای کشاورزان بسیار دشوار شد به نحوی که زارع مجبور شد تا بخشی از درآمد خود را به هزینه جابه جایی محصول به مراکز خرید که عموما در شهرها و یا نقاطی که از تمرکز خاصی برخوردار نبودند اختصاص دهد که این ضربه سنگینی برای کشاورزی به حساب می آید.
این عضو کمیسیون کشاورزی مجلس ابراز می دارد: وزارت بازرگانی تجربه خاصی در زمینه خرید گندم ندارد به همین دلیل است که ما امروز شاهد بروز مشکلات فراوانی برای گندمکاران هستیم.
محمدجانی می افزاید: ما در سال آینده نیاز داریم تا روند خرید گندم مجددا از طریق شرکت تعاونی روستایی صورت گیرد و از این طریق هزینه های مضاعف را از دوش کشاورزان برداشت.
• آفتی به نام دلال
محمدجانی به دلال بازی های به وجود آمده در عرصه خرید گندم نیز اشاره کرده و ابراز می دارد: هم اکنون کار به بخش خصوصی سپرده شده و آنها نیز به دنبال منافع شخصی خود هستند نه منافع قشر کشاورز. این آفتی است که کشاورزی ما را تهدید می کند. امسال خرید تضمینی 330 تومان به ازای هر کیلو بود در حالی که بسیاری از کشاورزان برای جبران مخارج خود به اجبار محصول خود را به قیمت نازل 270 تومان فروختند. ورود دلالان در بازار کشاورزی نشان دهنده عدم توفیق این طرح بوده است.دولت باید روی این موضوع تجدید نظر کند و تنها به منفعت کوچک تر شدن خود نیندیشد.
محمدجانی می گوید: به پیشنهاد کارشناسان و متخصصان بخش خصوصی نباید وارد این حیطه شود و اگر هم می خواهد در این زمینه کاری انجام دهد باید زیر نظر شرکت تعاونی روستایی فعالیت نماید. اگر بخش خصوصی زیر نظرشرکت تعاونی روستایی فعالیت نماید بدنه دولت کوچکتر می شود و گرنه دولت در سال های آینده با صرف هزینه های گزاف باید به دنبال جبران لطماتی باشد که بر پیکره کشاورزی وارد نموده است.
• تولید انبوه و ظرفیت پرسیلوها
اما مشکل تنها مربوط به واگذاری خرید گندم به وزارت بازرگانی نیست چرا که بخش کشاورزی کشور همچنان با مشکل ذخیره سازی و کمبود سیلو مواجه است و نمی تواند نیاز کشاورزان را پاسخگو باشد چرا که هم اکنون صف های طولانی در جلوی سیلوها موجب اتلاف وقت، اذیت کشاورزان و افزایش هزینه های آنان شده است. به همین دلیل بسیاری از کشاورزان تا کنون محصولاتشان از طرف سیلوها دوبار برگشت خورده و دلیلی گردیده تا هزینه رفت و آمد کامیون ها از ارزش بار افزایش یابد.
در همین زمینه آشوری معاون وزیر بازرگانی به ظرفیت ذخیره سازی 7 میلیون تنی گندم در سیلوها و انبارهای کشور اشاره می کند و می گوید:پیش بینی می شود که در سال زراعی جاری 10 میلیون تن گندم در کشور تولید شود.
وی با بیان اینکه سیلوها و انبارهای کشور تنها برای ذخیره سازی 60 درصد مازاد خرید گندم کشاورزان ظرفیت دارد می افزاید: همواره در طول سال 40 درصد انبارهای کشور پر از محصولات خریداری شده است.
معاون هماهنگی و امور مجلس وزیر بازرگانی با اشاره به افزایش سه برابری برداشت گندم در کشور نسبت به سال گذشته، بر حل مشکل خرید گندم مازاد از کشاورزان در کشور تاکید می کند و می گوید: مشکلات زیرساختی خرید و نبود سیلو باید در دهه های اول و دوم انقلاب با سرمایه گذاری های لازم حل می شد. هم اکنون این مشکل باید مرتفع شود و آهنگ حمل آن تسریع و مجوز لازم برای خرید مراکز روباز همین امروز صادر شود.
آشوری اظهار می دارد: باید با تمهیدات لازم و با بهره گیری از امکانات موجود در تمامی استان های کشور از جمله اجاره سالن های ورزشی، استفاده از انبارهای بلا استفاده سازمان ها و ادارات و ... در سال های بعد برای تسریع در خرید و به حداقل رساندن صف های گندم کوشید.
• کمبود نگاه کارشناسانه
شاید توجه به ضرورت های ساماندهی قوی در خرید و ذخیره گندم نیازمند نگاه کارشناسانه بیشتری باشد تا از طریق آن بتوان لغت خودکفایی را به معنای واقعی در عرصه کشاورزی به وجود آورد.
ذخیره سازی، پرداخته به موقع مطالبات کشاورزان، نگهداری و حمل مناسب همه موضوعاتی هستند که هر ساله در همین زمان ها مطرح می شوند و بعد از عبور از بازار داغ اخبار، لاینحل و به قوت خود باقی می مانند.
کارشناسان بر این باورند که در سال آینده توجه به این مهم بیش از پیش ضروری است که میزان تصدی گری وزارت بازرگانی می بایست به حداقل موجود کاهش پیدا کند و در مقابل آن وزارت جهاد کشاورزی به عنوان مسئول خرید تضمینی با برنامه ای مدون میزان خرید و ذخیره سازی در سیلوها را ساماندهی کند تا دیگر شاهد از بین رفتن چند صد تن گندم در اطراف سیلوهای بی ظرفیت نباشیم.
اما محمد علی دلاور عضو کمیسیون کشاورزی مجلس نیز در مقوله ساماندهی محصول گندم توجه ویژه ای به شرکت تعاونی روستایی دارد و در این رابطه به جوان می گوید: شرکت تعاونی روستایی یکی از مباشرین خرید گله می باشد که متاسفانه امسال این شرکت به علت برخی از سیاست های کارشناسی نشده از چرخه خارج شد. شرکت تعاونی روستایی در تمامی شهرها وروستا انبار دارد و ما باید از این پتانسیل کمال بهره را ببریم. اگر ما به این موقعیت ویژه در بخش کشاورزی توجه نداشته باشیم باید چشم انتظار بمانیم تا صف های طولانی در کنار سیلوها و انواع مشکلات برای کشاورزان به وجود آید.
• بانک ها سود دیرکرد نگیرند
موسی الرضا ثروتی نماینده مردم بجنورد و جاجرم در کمیسیون برنامه و بودجه نیز در زمینه برداشت محصول و عدم توانایی کشاورزان در باز پرداخت بدهی های بانکی خود در گفتگویی اظهار می دارد: بانکها نباید از کشاورزان سود دیرکرد وام بگیرند. چون دولت در پرداخت پول تأخیر کرده، بهتر است سود بانک را نیز دولت بپردازد نه کشاورز زحمت کشی که به موقع محصولش را تحویل وزارت بازرگانی داده است.
وی می گوید: در حال حاضر عده ای سودجو میان گندمکاران آمده و محصولاتشان را در قبال پول نقد به زیر قیمت خریداری می کنند بنابراین دولت انتظار داشته باشد که سال آینده گندمکار تغییر تولید داده و محصولات غیر راهبردی همچون خربزه و هندوانه بکارد تا مجبور نشود برای دریافت حق الزحمه اش به این در و آن در بزنند.
وی با تأکید بر اینکه دولت باید نهایت احترام را به کشاورزان بگذارد، می گوید: کشاورزی شغلی بسیار شریف است بنابراین افرادی که برای خرید گندم مراجعه می کنند، مسؤولان وزارت بازرگانی یا هر کس دیگری باید نهایت احترام را به کشاورزان بگذارد، به عبارت بهتر هیچ کس حق ندارد نسبت به کشاورزان کم لطفی کند.
این نماینده مجلس ادامه می دهد: از دستگاههای مجری انتظار داریم در قبال بودجه ای که دریافت می کنند مشکلات را کاهش دهند نه آنکه کشاورزان در راهروهای وزارت بازرگانی سرگردان باشند تا حقشان را بگیرند.
ثروتی با اعلام اینکه در راستای خودکفایی گندم گام های مؤثری برداشته شده است، می گوید: متأسفانه اشکالهای فراوانی باعث می شود که به خودکفایی نرسیم اکنون در جریان تولید گندم اشکالهای فراوانی وجود دارد. کشاورزی مکانیزه نیست و در به کارگیری از علم و فناوری ضعیف عمل شده و در نتیجه حدود 25 درصد محصولات ضایع می شود.
• و آخر اینکه ...
در پایان می بایست به این نکته توجه داشت که ظرفیت های کشور در جذب محصولات کشاورزی را باید به نحوی سامان داد تا شیرینی باران خوب و محصول با کیفیت از کم لطفی دستگاه های مسئول در پرداخت پول در امان بمانند.
بر طبق نظر کارشناسان نباید این نکته را به فراموشی سپرد که کشاورزان در کمبود شدید مالی به سر می برند و در پایان سال زراعی نمی توانند هزینه های دوران کاشت، داشت و برداشت را بپردازند. اگر چنین رویکردی به وجود نیاید یقینا می بایست چشم انتظار ورود سلف خرها و یا به عبارت بهتر ورود بی پرده دلالان به اقتصاد کشاورزی و به استسمار کشیده شدن کشاورزان بود تا بهترین نتیجه زحمت دستان پینه بسته آنها که با عرق جبین به دست آمده دو دستی تقدیم نزول خواران شود.
