رژیم عراق پس از ناکامی در بازپسگیری فاو و برای جلوگیری از حملات گسترده ایران، طی یک استراتژی جدید اقدام به انجام چندحمله میکند که در این میان شهر مهران را بهتصرف درمیآورد و با هیاهو آن را به رخ جهانیان میکشد. رادیو بغداد پس از بیان استراتژی جدید عراق، اعلام میکند که ایران از عقبنشینی عراق به مرزهای بینالمللی و سیاست پدافندی آن سوءاستفاده کرده است، تصرف فاو توسط ایران به دنیا نشان داد که ایران دنبال کشورگشایی است و اکنون سپاههای مختلف عراق آماده عملیات هستند. این ادعاها درحالی است که تنها سپاه هفتم عراق در برابر ایران مقاومت میکند. رژیم عراق اعلام میکند که نیروهای عراقی شهر مهران را تصرف کردند تا ایران فکر نکند که ما ضعیف هستیم. ما اعلام میکنیم درعین حال حاضر به عقبنشینی از مهران هستیم و درصورتی که عقبنشینی ایران و عراق به مرزهای بینالمللی و عدم دخالت در مسائل داخلی یکدیگر صورت گیرد، عقبنشینی ایران از فاو در مقابل عقبنشینی عراق از مهران خواهد بود و الا شهر مهران را در اشغال خود نگه خواهیم داشت.
درایت فرماندههان:
با تدبیر قرارگاههای فرماندهی، خاکریزهای ایران در زیر آتش گسترده و سنگین دشمن، حدود 200متر به جلو کشیده میشود. در روزهای آخر و قبل از شروع عملیات، توفانی درمنطقه مهران در میگیرد و رزمندگان درپوشش غبار دست به نقل و انتقالات میزنند.
یک شب قبل از عملیات، برادر محسن رضایی (فرمانده وقت سپاه) و چندتن از فرماندهان به قرارگاه آمده و درجلسهای میگویند: برادران جنگ مهران جنگ غربت است. مشابه خیلی از جنگهای صدراسلام است ولی با توکل به خدا حرکت کنید و بنای گذاشتن نام ابوالفضل(ع) برروی نام عملیات همین است که حضرت ابوالفضل(ع) بابالحوائج است و انشاءالله ابوالفضل مشکلگشای این عملیات باشد.
موقعیت جغرافیایی عملیات کربلای 1:
درمجموع خطوط دشمن در سه محور، جاده ایلام ــ مهران باغ کشاورزی(شمال) که حدفاصل رودخانه گاوی و جاده دهلران ــ مهران(وسط) و مجموعه ارتفاعات (قلاویزان) چندنوع متفاوت استحکامات و مواضع داشت. در محور شمالی، استحکامات دشمن نسبتاً قویتر بود، چنانکه در آن قسمت هفت ردیف مین همراه با کانال و بیش از پنج ردیف سیم خاردار رشتهای کارگذاشته بود.
در محور وسط به لحاظ کوهستانی بودن منطقه، استحکامات دشمن نسبتاً ضعیف بود. در محور جنوبی نیروهای تکاور درمقابل معابری که انتخاب کرده بودند عمدتاً سنگرهای کمین دشمن و دربعضی شیارها، یک ردیف سیم خاردار و مین درمقابل خود داشتند.
شناسنامه عملیات:
زمان: ساعت 22:30 تاریخ 10 تیرماه 1365.
مکان: منطقه عملیاتی مهران
رمز عملیات: «یا اباالفضل(ع) ادرکنی»
منطقه عملیاتی: مهران
اهداف عملیات: بازپسگیری شهر مهران و آزادسازی ارتفاعات مهم و استراتژیک قلاویزان در داخل خاک عراق.
شرح عملیات:
رزمندگان اسلام متشکل از نیروهای سپاه پاسداران با حمایت آتشبارهای سنگین، رعایت اصل غافلگیری و باسرعت عمل عالی، پس از پشت سرگذاشتن موانع ایذایی و میدانهای مین ـ که قسمت اعظم آن خنثی شده بود ـ به سوی دشمن روان میشوند. عملیات از دو محور اصلی و یک محور ایذیی آغاز و پس از سه ساعت موانع مقدماتی منهدم شده و با یورش برمواضع دشمن خطوط بعدی آنان بهسرعت درهم میشکند و بلافاصله مقر تیپهای پیاده عراق مورد تهاجم سنگین واقع میشود که فرماندهان آنها درهمان ابتدای عملیات به هلاکت میرسند.
اولین شب عملیات:
در اولین شب عملیات، تعدادی از افراد دشمن کشته و زخمی میشوند و حدود 210 تن نیز به اسارت درمیآیند. همچنین در نبرد آرپیجیزنها با ادوات زرهی عراق، علاوه بر انهدام تعداد زیادی تانک، تعداد 20 دستگاه از آنها به غنیمت درمیآیند. با روشن شدن هوا، برخلاف تصور دشمن، عملیات ادامه مییابد و تعداد دیگری از بعثیان کشته و زخمی میشوند و تلفات و خسارات سنگینی به آنها وارد میآید. در زیر آتش گسترده پدافند موشکهای ضدهوایی دشمن، دهها تانک، نفربر و خودروی زرهی توسط هواپیماهای نیروی هوایی ایران به آتش کشیده میشوند و دود غلیظ ناشی از سوختن ادوات بخشی از فضای منطقه را میپوشاند. رزمندگان سپاه در روز اول موفق میشوند خود را به نزدیک مهران و هرمزآباد برسانند. دشمن با قدرتنمایی قوای اسلام در هوا و زمین، روحیه خود را میبازد و آرایش و نظم آنها به هم میخورد و حتی نمیتواند از آتش توپخانه و بمبارانهای خود استفاده لازم را ببرد. با ادامه عملیات نیروی زمینی سپاه پاسداران تعداد زیادی از بعثیان را به هلاکت میرسانند و با شکستن خطوط دفاعی دشمن در تازهآباد، درچند صدمتری مهران قرار میگیرند و آماده میشوند با یک یورش شهر را تصرف کنند. نیروهای زرهی عراق، برای سدکردن عملیات، وارد عمل میشوند. صحنه درگیری چنان میشود که جهادگران سنگرساز با بولدوزرها به نبرد تانکهای عراقی میروند. یکی از رانندههای بولدوزر با یک تانک دشمن درگیر میشود و با چنگال بولدوزر تانک T72 عراقی را ازجا بلند کرده و واژگون میکند و سه تانک T72 دیگر را بهغنیمت میگیرد و دشمن سرگشته، با مشاهده این صحنههای حماسی، از صحنه نبرد میگریزد. تمام نیروهای تیپ 443 مأمور در لشکر 17، پس از محاصره کامل، زخمی و یا اسیر میشوند. با روشن شدن هوا کار تعقیب ادامه مییابد. در زیر گلولهباران آتشبارهای ارتش، یک تیپ کماندویی ویژه صدام و سه گردان تحت امر آن به محاصره کامل درمیآیند که پس از درگیری سخت و وارد شدن تلفات و خسارات سنگین به آنها شهر مهران در آستانه آزادی قرار میگیرد. لشکریان اسلام با فشار، از چند محور برای تصرف شهر آخرین رمق و مقاومت را از دشمن بازمیستانند. با گشوده شدن حجم عظیم آتش روی متجاوزین سمج درحوالی شهر، دشمن رو به هزیمت میگذارد.
در روز دوم عملیات:
فاتحین مهران پیروزمندانه وارد شهر میشوند و بدین ترتیب مهران، شهر مهر و مهربانی بهدست آیینهداران فتح و کلیدداران ظفر آزاد میگردد. شعار رزمندگان پیروز این میشود: «مهران آزاد شد ـ قلب امام شاد شد.» برای تثبیت شهر، دامنه عملیات بهسمت مرزهای بینالمللی کشیده میشود و نیروهای هوایی ارتش با بمباران بیوقفه، مجال هر حرکتی را از عراق میگیرند و میل به فرار را در آنها تقویت میکنند. رزمندگان سپاه درهمین شب، پس از تجدید قوا، بلافاصله یورش دیگری را علیه متجاوزین آغاز میکنند. قوای اسلام بهویژه لشکر 10 سیدالشهداء(ع) سپاه، با هجومهای بیامان ضمن وارد کردن خسارات سنگین تعداد زیادی از بعثیان را به اسارت درمیآورند.
روز سوم عملیات:
دو تیپ از گارد ریاستجمهوری عراق با روشن شدن هوا، اقدام به پاتک میکنند و روز سوم عملیات با نبردی سخت و بیامان به پایان میرسد. در چهارمین شب، برای آنکه دشمن نتواند از پاتکهای خود نتیجهای بگیرد، عملیات ضربتی رزمندگان تداوم پیدا میکند و با این حملات پیاپی، اراضی دیگری باز ستانده میشود. دشمن حوالی صبح با بهرهگیری از ادوات زرهی خود، پاتک سنگینی را آغاز میکند که در این ضدحمله سهتیپ پیاده و تیپهای 4 و 5 گارد ریاستجمهوری نیز شرکت میکنند. هجوم بعثیان بلافاصله با عکسالعمل شجاعانه شکارچیان تانک که از هرطرف آتش موشکهای خود را روانه ادوات زرهی میکردند، هوانیروز، نیروی هوایی و آتش توپخانه مواجه میشود و طرفین با تمام قوا یکدیگر را زیر آتش میگیرند. این نبرد سنگین با پیروزی حماسهآفرینان اسلام خاتمه مییابد و دشمن با از دست دادن تعداد زیادی نیرو و جنگافزار، مجبور به عقب نشینی میشود.
درحالی که مهران آزاد و رزمندگان اسلام در آستانه عبور از مرزهای بینالمللی و آزادسازی ارتفاعات مهم قلاویزان بودند، رادیو بغداد، ابتدا آزادسازی مهران را تکذیب میکند، اما بعد تلویحاً اعتراف به پیروزی ایران کرده و مدعی میشود که عراق درحال بازپسگیری مهران است.
در پنجمین عملیات:
ارتفاعات مهم قلاویزان در داخل خاک عراق مورد تهاجم قرار میگیرد و رزمندگان اسلام پس از موفقیتهای مقدماتی درعمق 5کیلومتری به تثبیت مواضع میپردازند.
در ششمین عملیات:
ارتفاعات دیگری نیز در عمق خاک عراق طی یورشی به تصرف درمیآیند. پس از تصرف قله 303 قرارگاه تاکتیکی لشکر 17زرهی سقوط میکند و قرارگاه تاکتیکی تیپ 24 مکانیزه لشکر 10 عراق نیز منهدم میشود. نیروی زمینی سپاه باحضور در مواضع متصرفه، در 15 کیلومتری شهر بدره عراق قرار میگیرد.
سرانجام پس از هفت روز نبرد سنگین، رژیم عراق احساس خطر جدی میکند و دست از تبلیغات دروغین برمیدارد و باتمام قوا به دفاع از شهر بدره میپردازد.
پس از پیروزیهای درخشان رزمندگان در این عملیات و تصرف شهر مهران و ارتفاعات مهم قلاویزان، بغداد اعلام میکند که نیروهای عراق مهران را ترک کرده و در مرزهای بینالمللی مستقر شدهاند.
این رژیم همچنین برای فریب مردم عراق میگوید که اگر نیروهای ایران بخواهند مرزهای بینالمللی را مورد هجوم قرار دهند، با پاسخی کوبنده روبهرو خواهند شد. بدین ترتیب استراتژی دفاع متحرک عراق که باسقوط مهران با اوج رسیده و میبایست ادامه مییافت، با آزادسازی این شهر بهدست سلحشوران اسلام، به شکست مطلق میانجامد.
نتایج عملیات
مناطق و تأسیسات آزاد شده:
ــ آزادسازی شهر مهران
ــ آزادسازی ارتفاعات قلاویزان و ارتفاعات 265، 254، 200، 244، 248، 213، 249، 225، 215، 217، 237، 235، 272، 170، 190، 150، 165، 195، 183، 212، 223
ــ چندین روستا و شهرک از جمله منصورآباد، هرمزآباد، بهروزان، امامحسن، قلعهکهنه فیروزآباد و فرخآباد.
ــ پاسگاه فرخآباد
و پاسگاههای عراقی تعاون، محمدقاسم و دراجی.
تجهیزات منهدم شده دشمن:
ــ 110 دستگاه تانک و نفربر
ــ صدها دستگاه خودرو
ــ چندین انبار بزرگ مهمات
ــ مقدار زیادی اسلحه
یگانهای منهدم شده دشمن:
ــ تیپهای 4 و 5 از گارد ریاستجمهوری
ــ تیپ 443 مأمور به لشکر 17
ــ تیپ 5 و 7
ــ تیپ 66 کماندویی
ــ تیپ 71 از لشکر 35
ــ تیپهای 93 ، 113، 71، 72
ــ دو گروهان پیاده
ــ انهدام بیش از 50درصد یک تیپ کماندویی ویژه تیپ 3 گارد ریاستجمهوری
ــ تیپ 70 زرهی
ــ تیپ 417
ــ تیپ کماندویی ستادکل عراق
ــ تیپ 65 نیروی مخصوص
ــ تیپ 95
ــ تیپ 501
ــ تیپهای 95 و 24 مکانیزه از لشکر 10
ــ گردان کماندویی لشکر 40
چهار گردان مهمات خاصه
ــ گردانهای 228، 447 و 53 توپخانه
ــ گردان 6 ضد زره
غنایم:
ــ 73 دستگاه تانک و نفربر
ــ 100 دستگاه خودروی نظامی
ــ 90 قبضه خمپارهانداز
ــ 20قبضه آتشبار ضدهوایی
ــ 10 دستگاه خودرو مهندسی
ــ هزاران قبضه سلاح سبک و نیمهسنگین
تعداد کشته و زخمی دشمن:
ــ بیش از 9000 تن
تعداد اسرا:
ــ1400تن
نیروهای عملکننده: سپاه
بازتاب آزادی مهران:
رادیو بغداد در ابتدای آزادسازی مهران، سکوت میکند و پس از آن مدعی دفع حمله ایران میشود، این درحالی است که اکثر خبرگزاریها باتوجه به بیانیههای نظامی ایران و آشکار شدن تدریجی واقعیات جنگ، آزادی مهران را مورد تأیید قرار میدهند.
آسوشیتدپرس:
نیروهای ایران کنترل مهران را در دست دارند.
سخنگوی نظامی عراق تا پنج روز پس از عملیات کربلای 1 با ضدونقیضگوییهای خود، بازپسگیری مهران توسط ایران را دروغ میخواند.
رادیو مونتکارلو همصدا با رادیو بغداد، تصرف شهر مهران را بهدست رزمندگان تکذیب میکند.
با عبور رزمندگان اسلام از ارتفاعات قلاویزان (در داخل خاک عراق) و به خطر افتادن شهر بدره عراق، ستاد تبلیغات جنگ از خبرنگاران جهان دعوت میکند که از مناطق آزاد شده بازدید کنند. از اینپس، واقعیات این نبرد برای همگان آشکار میشود و رسانههای گروهی جهان گوشههایی از پیروزی ایران را منعکس میکنند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس پس از بیان تلفات و تعداد اسرای عراق اعلام میدارد: «ایرانیان در این محور به 100مایلی بغداد رسیدهاند. صدامحسین در یک برنامه تلویزیونی به افسران و سربازان خود که در عملیات مهران دست به عقبنشینی زده بودند، مدال شجاعت داده است.» این خبرگزاری تصریح میکند که نشان شجاعت به کسانی داده شده که چندساعت قبل از آن در عملیات نظامی شکست خورده بودند.
رادیو بیبیسی در گزارش خود خبر سقوط دو ارتفاع دیگر مشرف به شهر مهران را در داخل خاک عراق بهوسیله نیروهای ایران منتشر میکند و از قول خبرنگار خود میگوید: «یک پادگان نظامی و یک پایگاه متعلق به نیروهای عراق در داخل خاک عراق بهدست نیروهای ایران افتاده و نیروهای ایران درچند کیلومتری شهر بدره و در داخل خاک عراق مستقر شدهاند. دولت عراق اعلام کرده است که دست به یک ضدحمله زده و این حملات برای بازپسگیری مهران ادامه دارد. درحالی که خبرنگار بیبیسی معتقد است که نیروهای ایران در شهر مهران مستقر و تثبیت شدهاند و ضدحملههای عراق کاری از پیش نبردهاند.»
