قلیان حصبه‌آور و انگل‌زاست

بیماری ویروسی حاد؛ تحفه قلیان قجری

فاطمه فکری - قلیان وسیله‌ای است برای کشیدن تنباکو به وسیله زغال روشن که دود حاصل از سوختن تنباکو به داخل کوزه حاوی آب رفته و سپس پس از خنک شدن وارد دهان فرد می‌‌شود. تاریخ دقیق اولین استفاده از قلیان در ایران مشخص نیست اما با استناد به آنچه در تاریخ آمده و عکس‌های آن نیز موجود است، کشیدن قلیان در دوران قاجار یک رسم بوده و بخشی از ضرورت‌های زندگی مردم آن زمان بود. بنابر شواهد موجود مردان و زنان قاجار به طور روزمره و بر حسب عادت قلیان می‌‌کشیدند. طبق آداب و رسوم آن زمان اشراف و بزرگان در خانه‌های خود انواع قلیان‌ها را نگهداری می‌کردند که برخی از آن‌ها هم بسیار نفیس و گرانقیمت بوده است. نقل شده است که در آن زمان یکی از وسایل پذیرایی از مهمانان به نشانه ادای احترام، چاق کردن قلیان بود. زمان پادشاهی ناصرالدین شاه، چهارمین پادشاه سلسله قاجاریه، در سال 1308 هجری بود که میرزا حسن شیرازی به دنبال عقد قرارداد امتیاز کشت، توزیع و فروش توتون و تنباکو به کشور انگلستان با صدور فتوایی استعمال توتون و تنباکو را در حکم محاربه با امام زمان عجل‌الله فرجه دانست که پس از حکم میرزای شیرازی، مردم و اهل کسبه و بازار با شنیدن این حکم، تمام قلیان‌های خود را شکانده و از آن زمان به بعد دیگر کشیدن توتون و تنباکو در بین مردم و اهل بازار و همچنین فروش آن ممنوع شد. اما امروز بعد از گذشت این همه سال متأسفانه بار دیگر استعمال قلیان در بین مردم به خصوص جوانان رواج زیادی یافته و انواع و اقسام توتون‌ها به اشکال و طعم‌های مختلف در کشور به فروش می‌‌رسد. چند سالی است که قهوه‌خانه‌های سنتی به پاتوقی برای استعمال قلیان برای جوانان مبدل شده است. هشدار سازمان بهداشت جهانی از همه‌گیری استعمال قلیان در دنیادر دهه‌های گذشته دغدغه مسؤولان بهداشتی درخصوص رشد بی‌رویه استعمال سیگار در بین دختران و پسران جوان بود، این در حالی است که سازمان بهداشت جهانی طی چند سال گذشته از همه‌گیری استعمال قلیان در دنیا ابراز نگرانی می‌‌کند. 1/26 درصد از جمعیت بزرگسال کشور قلیان می‌‌کشندطی مطالعات صورت گرفته در مرکز تحقیقات پیشگیری و کنترل دخانیات در سال‌های 85 و 86 مشخص شد که 50 درصد مردان و 37 درصد زنان تجربه مصرف قلیان دارند. نتایج این مطالعه نشان می‌‌دهد که 23 درصد سیگاری‌ها حداقل یک بار در هفته قلیان مصرف می‌کنند که این میزان در افراد غیرسیگاری‌ 25درصد است. همچنین طبق آماری که چندی پیش وزیر بهداشت اعلام کرد، 1/26 درصد از جمعیت بزرگسال کشور قلیان مصرف می‌‌کنند این درحالی است که میزان استعمال قلیان‌ در سال‌های گذشته 1/12 درصد بود. افراد قلیانی 10 برابر بیشتر از سیگاری‌ها به سرطان ریه مبتلا می‌‌شوندمتأسفانه با توجه به تمام آمارهای اعلام شده و هشدار پزشکان در خصوص مصرف قلیان، باز هم به طور فزاینده شاهد مصرف این ماده دخانی در کشور هستیم. دکتر مسعود مردانی متخصص بیماری‌های عفونی و گرمسیری به خبرنگار سلامت «جوان» درباره مضرات استعمال دخانیات می‌‌گوید: کسی که قلیان می‌‌کشد 10 برابر بیشتر از کسی که سیگار می‌‌کشد در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های ریه، مشکلات مزمن انسدادی تنفسی و سرطان ریه قرار دارد. دکتر مردانی می‌‌افزاید: البته درباره این مشکلات زیاد گفته شده است و ما باید بدانیم که استعمال قلیان به جز این موارد، مشکلات زیاد دیگری هم می‌‌تواند برای فرد مصرف کننده به وجود آورد. یکی از این مشکلات مربوط به همان هوایی است که از طریق لوله قلیان از درون مخزن آب استنشاق می‌‌شود. اگر چنانچه یکی از افراد مصرف‌کننده قلیان مبتلا به آلودگی ویروسی باشد به راحتی این بیماری به فرد مصرف‌کننده دیگر سرایت پیدا می‌‌کند. دودی که هر فردی از طریق قلیان وارد ریه می‌‌کند می‌‌تواند باعث بیماری‌های شایعی شود، یکی از این بیماری‌ها که اخیراً در شهر تهران بسیار در بین دختر خانم‌ها و آقا پسرهای جوان دیده می‌‌شود به علت استفاده مکرر و زیاد آن‌ها از قلیان قهوه‌خانه‌های سنتی و رستوران‌هاست. این بیماری «مونونوکلئوز حاد عفونی» نامیده می‌‌شود که یک بیماری حاد عفونی ویروسی است. این بیماری که دستگاه تنفس، کبد و دستگاه لنفاوی را درگیر می‌‌سازد به صورت تب، بزرگی غدد لنفاوی گردن، گلودرد، بزرگی طحال، بزرگی‌کبد، یرقان با زردی پوست و چشم‌ها، سردرد و درد عمومی بدن خودش را نشان می‌‌دهد که عمدتاً این بیماران کسانی هستند که به دنبال مصرف قلیان دچار این مشکل می‌‌شوند، همچنین استنشاق هوای آلوده داخل قلیان که در آب قلیان در حل قل‌قل کردن است می‌‌تواند باعث انتقال بیماری‌های دیگری همچون اوریون،‌هاری، تبخال، هپاتیت و. . . شود. نکته جالب اینجاست که این ویروس‌ها با خنک شدن در آب قلیان پروارتر شده و در نتیجه آشکارتر و قوی‌تر می‌‌توانند در فرد ایجاد بیماری کنند، به همین دلیل شهروندان تصور نکنند که با تعویض سری قلیان می‌‌توانند از ابتلا به انواع بیماری‌ها مصون باشند. آب کثیف قلیان می‌‌تواند باعث حصبه و عفونت‌های انگلی شوداین متخصص بیماری‌های عفونی و گرمسیری در ادامه می‌‌گوید: یکسری از بیماری‌ها هستند که در نتیجه تماس مستقیم با بزاق فرد آلوده باعث ایجاد بیماری می‌‌شوند، مثل عفونت‌های ویروسی قسمت فوقانی دستگاه تنفسی مانند آنفلوآنزا، سرماخوردگی و سایر بیماری‌های ویروسی که اگر فرد مبتلا به این بیماری‌های ویروسی هنگام استفاده از قلیان سری آن را عوض نکند صددرصد بیماری وی به مصرف‌کننده بعدی انتقال می‌‌یابد، همچنین از آنجایی که معلوم نیست آب استفاده شده در قلیان، آب تصفیه شده است یا آب چاه، باید گفت که استفاده از آب چاه نجوشیده می‌‌تواند باعث ایجاد تمام بیماری‌های منتقله از آب آلوده مثل عفونت‌های ویروسی دستگاه گوارش و مشکلات باکتریایی مثل حصبه، شبه‌حصبه و عفونت‌های انگلی شود. با تمام آگاهی‌های داده شده و بی‌توجهی مردم، شاید بار دیگر نیاز به حکم تحریم تنباکو داشته باشیم تا مردم غیرتی شده و استعمال و فروش قلیان و مصرف هرگونه توتون و تنباکو را در کشور ممنوع کنند، شاید. .!