مجلس سنا و نمایندگان امریکا در اقدام ضدایرانی دیگری تحریمهای جدیدی را علیه جمهوری اسلامی ایران به تصویب رساندند.
این اقدام کنگره امریکا شرکتهای انرژی و مالی خارجی را که با ایران تبادلات تجاری انجام میدهند مورد هدف قرار خواهد داد و تحریمهای جدید رئیسجمهوری امریکا را قادر میسازد تا شرکتهای خارجی که به ایران بنزین و دیگر فرآوردهای نفتی پالایش شده را صادر میکنند، مجازات کند.
در شرایطی که تحلیلگران مسائل بینالمللی این دور از تحریمها علیه ایران را به مانند تحریمهای قبلی غیرموثر و ناکارآمد میدانند، اما سناتور جان مککین از حزب جمهوریخواه که چندی است به اظهارات ضد ایرانی مشهور شده است مدعی شد که این تحریمها شدیدترین تحریمهایی است که کنگره تاکنون علیه ایران اعمال کرده است. در این راستا گفتوگوی کوتاهی با مهدی مطهرنیا کارشناس مسائل بینالملل انجام دادهایم که در پی میآید:
تحریمهای اخیر کنگره امریکا علیه ایران آیا با گذشته تفاوتی دارد و از لحاظ محتوا و شکل چه وجه تمایزی بین این تحریمها و تحریمهای 30 ساله علیه ایران وجود دارد؟
نکته اساسی در اعمال تحریمهای جدید انتقال متن تحریمها و فضای حاکم بر آن از امنیتی - نظامی به نظامی - امنیتی است. ایالات متحده امریکا تلاش دارد در چارچوب قدرت هوشمند مدیریت اعمال فشار علیه جمهوری اسلامی در سه سطح داخلی، منطقهای و بینالمللی مدیریت کند. در سطح منطقهای به دنبال ایجاد فضای ایران هراسی است و در سطح بین الملل با ایجاد فضایی مناسب در حوزههای مختلف، زمینههای ایجاد دقیقتر قطعنامههای قبلی را با تأکید بر اجرای قطعنامه فعلی فراهم سازد.
امریکا در صدد ایجاد فضای معنایی کاذب در سطح بینالملل برای ایجاد محدودیتهای اقتصادی و سیاسی بیشتر علیه ایران است. انزوای اقتصادی و سیاسی جمهوری اسلامی هدف اصلی این تحریم هاست و تغییر فاز تحریمها از امنیتی - نظامی به نظامی - امنیتی از این زاویه قابل تحلیل است. در واقع امریکا تلاش دارد تا در سایه این پوشش به گونهای عمل کند تا در چارچوب محدودیتهای گسترده ایران یک آری بزرگ به امریکا بگوید و امریکا بتواند در پرتو این تحریمها اجماع بینالمللی را به سوی یک اقدام کنترل شده فیزیکی در لبه برخورد نزدیک کند و از این رو مفاد تحریمهای اخیر از منظر اجرا و شمولیت آن از بافت دقیقتری برخوردار است.
به نظر شما میزان موفقیت تحریمهای اخیر امریکا تا چه اندازه است آیا اصولاً این تحریمها تاثیری بر روند فعالیتهای ایران خواهد گذاشت یا این تحریمها بر فضای اقتصادی و سیاسی ایران در ابعاد داخلی و خارجی اثر خواهد داشت؟
در گستره سیاست واقعبینی این نکته را بر تحلیلگران سیاسی دیکته میکند که مطلق نگری در هر موردی امری عقلایی نیست. مثلاً ما بگوییم این تحریمها هیچ گونه اثری نداشته و کاملاً بیخود بوده است یا اینکه بر این نکته پافشاری بکنیم که این تحریمها اثرات بسیار منفی بر روند فعالیتهای ایران در حوزههای مختلف داشته است. این در هر دو صورت اشتباه است، پس در عالم سیاست مطلقنگر نباید باشیمو از منظر علمی باید قبول کنیم که در دنیای فعلی که آشوب حاکم است نمیتوان در عالم سیاست اثر کوچکترین عاملهای دخیل در عرصه بینالملل را در ایجاد تحولات بزرگ نادیده گرفت و به هر تقدیر باید قبول کرد که هر اقدام کوچکی نیز قادر است پیامدهای بزرگ را به دنبال داشته باشد.
از سوی دیگر خواست و اراده امریکا و کشورهای همسو با آن نمیتواند به تنهایی در جهان حاکم باشد. در این طرف قدرت ایران و کشورهایی که خواهان تغییر در مناسبات جهانی هستند و با ایران در این زمینه همسو هستند امروز اراده کردهاند بتوانند در چارچوب فضای مناسب جغرافیای حرکت خود را مشخص کنند، بنابراین باید این مقوله را هم مدنظر قرار داد که مقاومت ایران و تدابیری که ایران در این زمینه میاندیشد در جهت کاهش اثرات تحریمها تا چه اندازه در تغییر این معادلات تاثیرگذار باشد و آیا میتواند از این تهدیدها به عنوان فرصت استفاده کرد یا نه؟
به نظر شما ایران چه راهکاری میتواند در راستای کاهش اثرات این تحریمها ارائه کند و آیا ایران میتواند در زمینههایی مقابله به مثل کند؟
ایران باید با استفاده از ادبیات مدبرانه و هوشمندانه و رفتار همگرایانه در سطح منطقه و بینالملل گامهای اساسی در این راستا بردارد. ایران باید در فضای جدید از هرگونه ایجاد حساسیت و ماجراجویی پرهیز کند و رفتار خردمندانه داشته باشد و اقدامات داخلی و خارجی خود را بر اساس تئوری هزینه فایده در این مقطع بسنجد، چرا که در حال حاضر رقیب میخواهد در افکار عمومی جهان علیه ما متحد جذب کند و به دنبال ایجاد یک همگرایی منطقهای و جهانی علیه ایران است.
در منطقه نیز همگرایی حداکثری با اهداف حداقلی با کشورهای همسو اهداف خود را دنبال کند.
