دومین گزارش یوکیوآمانو مدیرکل ژاپنی آژانس بینالمللی انرژی اتمی که بالغ بر 8 صفحه است ضمن اینکه روح حاکم بر گزارشهای مدیرکل قبلی یعنی دوپهلوگویی در آن رعایت شده، درعین حال دارای نکاتی است که توجه به آنها دارای اهمیت است. مهمترین نکته در گزارش دوم آمانو تأکید برعدم انحراف در فعالیت هستهای ایران است که به عمد کمتر موردتوجه رسانههای آمریکا و اروپا قرار گرفته است. همانگونه که به بند ششم قسمت الف گزارش یعنی معنی افزایش تعدد بازرسیهای سرزده به 38 مورد از مارس 2007 تاکنون نیز کمتر اشاره میشود. کمتوجهی برخی رسانهها به این دو موضوع مهم درحالی است که با استناد به این دو موضوع یعنی عدم انحراف در فعالیت هستهای صلحآمیز ایران و بازرسیها که درحالت عادی بالغ بر 4500 نفر روز بوده و بهشکل سرزده نیز به 38 فقره رسیده است میتوان نتیجه گرفت فعالیت هستهای ایران همانگونه که بارها مسئولان کشور درحدود 8 سال گذشته یعنی از زمان طرح موضوع هستهای ایران در شورای حکام تا بهحال اشاره داشتهاند همواره صلحآمیز بوده است و سمتوسوی نظامی نداشته است. حتی 16 نهاد اطلاعاتی آمریکا نیز در گزارشی در سال 2007 اعتراف میکنند که فعالیت هستهای ایران ماهیت نظامی ندارد. باچنین پیشینهای طبیعی است که صلحآمیز بودن فعالیت هستهای ایران و عدم انحراف آن حداقل در 22 گزارش مدیرکل قبلی و فعلی آژانس نمره قبولی گرفته است.
اما نکته دوم در گزارش آمانو، اشاره به تولید 619 کیلوگرم UF6 با غنای پایین است که بدینترتیب مجموع تولید UF6 به 2427 کیلوگرم با غنای پایین رسیده است. این موضوع که در بند 5 قسمت الف گزارش آمده است، به دستاویزی برای برخی رسانهها تبدیل شده است تا با استناد به آن چنین عنوان کنند که ایران با چنین حجمی از اورانیوم با غنای کم توان ساخت دو بمب اتمی را دارد. آسوشیتدپرس از جمله این رسانههاست. این خبرگزاری آمریکایی با اشاره به گزارش دوم آمانو مینویسد: وجود دو تن اورانیوم برای ساخت دوکلاهک هستهای کافی است، البته آسوشیتدپرس بلافاصله اشاره میکند ایران همواره اعلام کرده است که به دنبال تسلیحات هستهای نبوده و خواهان دستیابی به انرژی هستهای صلحآمیز است. با وجود این بهنظر میرسد آسوشیتدپرس درصدد تهدیدزا جلوه دادن فعالیت هستهای ایران است. ایبیسینیوز، واشنگتنتایمز، بیبیسی و سایر رسانههای غربی نیز به بزرگنمایی موضوع پرداخته و در سلسله گزارشهای مشابه و گفتوگو با کارشناسان به بررسی ذخیرهسازی بیش از دو هزارو چهارصد کیلوگرم اورانیوم کم غنیشده پرداختهاند. این رسانهها همچنین به عدم همکاری ایران در بازدید بازرسان از آب سنگین اراک نیز پرداختهاند که در گزارش آمانو به آن اشاره شده است.
در تحلیل چرایی تمرکز این رسانهها بر میزان اورانیوم تولیدی با غنای کم میتوان این نکته را مطرح ساخت که هدف اصلی این رسانهها از طرح این مسأله زیر سؤال بردن کارایی بیانیه تهران در برونرفت از وضع موجود است. بهعبارتی باتوجه به موفقیت نشست سهجانبه تهران و حرکت رو به جلوی ایران اسلامی در دیپلماسی هستهای که واکنش خشمگینانه آمریکا و فرانسه و انگلیس را درپی داشت به نظر میرسد جنجالرسانهای بر سر تولید 2400 کیلوگرم اورانیوم با غنای پایین با این هدف صورت میپذیرد که حتی با انتقال 1200 کیلوگرم از این مقدار برای مبادله با 120کیلوگرم اورانیوم با غنای 20درصد به ترکیه، ایران همچنان بیش از 1200کیلوگرم ذخیره دارد. دومین نکته از تحلیل این مسأله تلاش برای زنده نگهداشتن بحث هستهای ایران و بسترسازی برای استمرار فشارهای سیاسی برضد ایران است که بهنظر میرسد این مسأله درکنار طرح این موضوع درگزارشی که «ضرورت دارد ایران برای ابهامزدایی موضوعات باقیمانده که موجب نگرانی درباره ابعاد نظامی احتمالی برنامه هستهایاش است همکاری کند.» کاملاً آشکار میسازد آمریکا و برخی دول اروپایی دوست ندارند موضوع هستهای ایران حلوفصل شود. استمرار فشارهای سیاسی درحالی است که درباره بحث هستهای ایران بهویژه پس از طرح مدالیته بین ایران و آژانس که بهراستی آزمایی و ابهامزدایی درباره شش مسأله بود اساساً موضوع باقیماندهای وجود ندارد و بدینترتیب فضای حاکم بر بحث هستهای ایران بایستی عادی شده از حالت سیاسی و امنیتی خارج شود. البته معرکهگیری بر سر گزارش دوم آمانو نشان میدهد که معرکهگیران هنوز برای پذیرش این واقعیت شجاعت لازم را پیدا نکردهاند.
