
سردار دکتر مهران طهماسبی را شاید دانشجوهای سالیان قبل بهتر بشناسند؛ کسی که سالها در بسیج دانشجویی مسئولیتهای متنوعی را عهدهدار بوده اما او اکنون دیگر خود رئیس یک دانشکده است، دانشکدهای که وظیفه آموزش به نیروهای سازمان بسیج مستضعفین را عهدهدار است. با سردار از شروع تا وضعیت فعلی آموزش در سپاه و بسیج سخن گفتیم؛ اما شاید جالبترین قسمت این مصاحبه معرفی الگوهای جدید آموزشی و شکستن تزهای آموزشی حاکم به حساب آید. رئیس دانشکده شهید مطهری بسیج، دانشکده خود را پیشرو در معرفی الگوهای نوین آموزشی میداند و معتقد است الگوی آموزشی ما شبیه پیشرفتهترین دانشگاههای دنیا نظیر هاروارد است. به هرحال این مصاحبه میتواند ضمن بیان سیر آموزشی در سپاه به تمامی دانشگاههای کشور یک الگوی موفق را معرفی کند. سابقه تشکیل مراکز آموزشی سپاه و بسیج به چه ایامی باز میگردد و چه روندی طی شد تا به نقطه فعلی در آموزش نیروها رسیدهایم؟شاید بتوان گفت که نقطه آغازین آموزش را شهید چمران بنیان گذاشت. در آن ایام تعدادی از جوانان تحصیلکرده به دیدار حضرت امام (ره) در پاریس میروند و میخواهند که آنان را در ادامه تحصیل یا تلاش مضاعف برای پیروزی انقلاب راهنمایی فرمایند، گرچه امام (ره) تکلیف را بر عهده خود جوانان وا میگذارد اما در نهایت آنان تصمیم به ورود فاز انقلابی را میگیرند و در نتیجه برای دیدن آموزشهای چریکی و ضد رژیم دوره کوتاهمدتی را نزد شهید چمران در لبنان طی و بلافاصله به ایران مراجعت میکنند.همین جوانان که از آنها یاد شد با پیروزی انقلاب اولین مرکز آموزش سپاه را در بخشی از کاخ سعدآباد به نام مرکز آموزش امام علی (ع) راهاندازی میکنند. بعد از مدتی مرکز آموزش امام علی (ع) که آموزشهای کوتاهمدت 15 تا 30 روزه را به پاسداران میداد دیگر گنجایش پذیرش جدید را نداشت، لذا محل سابق هنگ نوجوانان به مجموعه آموزشی سپاه با نام مقدس امام حسین (ع) اضافه شد تا دومین مرکز آموزشهای رسمی سپاه رسماً کار خود را آغاز کند. با توجه به شرایط انقلابی کشور و اینکه با پیروزی انقلاب اسلامی چشم امید بسیاری از مستضعفان به ایران دوخته شده بود، درخواستهای متعددی از سوی مسلمانان کشورهای مختلف نظیر مجاهدان افغانی که در مقابل شوروی ایستادگی میکردند به سپاه واصل شد، در این راستا نیز سپاه نقش فعالی را ایفا کرد. در همان ایام کشور با یک بحران سراسری که ندای تجزیهطلبی از آن بر میخاست روبهرو شده بود. از خلق عرب، خلق مسلمان، خلق بلوچ تا دموکراتها و کوملهها بنابراین آموزشهای آن ایام به سوی کاربرد بیشتر و مدت زمانی کوتاهتر حرکت کرد و همچنین با شروع جنگ، منطقه آموزش سپاه از مرکز کشور به نزدیکترین نقطه به جبهههای حق علیه باطل یعنی در اهواز منتقل شد.در روزهای نخست شروع جنگ بودند افراد بسیاری که با دست خالی خود را به مناطق عملیاتی رسانده بودند تا تجاوز دشمن را سد کنند اما جالب آن است که همین افراد حتی کار با سلاح سبک را نیز نمیدانستند. اینجا بود که اهمیت فرمان تاریخی امام (ره) در 5 آذر 58 به درستی درک شد چرا که امام یکسال قبل از شروع جنگ فرموده بودند: «کشوری که 36 میلیون جمعیت دارد نیاز به 20 میلیون تفنگدار دارد.» اما از سوی دولتهای وقت هرگز اقدام مؤثری در این راستا صورت نگرفت.نقطه شروع آموزشهای تخصصی فرماندهان و مدیران ارشد سپاه از کجا بود؟ سال 63 آموزشهای فرماندهان بیشتر مورد توجه قرار گرفت و میتوان اولین دوره دافوس که اختصار عبارت دانشکده فرماندهی و ستاد است را مربوط به آن ایام دانست. به موجب این آموزشها فرماندهان گردانها، تیپها و احیاناً لشکرهای سپاه مورد آموزشهای تخصصی قرار گرفتند تا به موجب آن شاهد هماهنگی بیشتر نیروها باشیم.بعد از پایان جنگ آموزشهای سپاه به چه سمتی حرکت کرد؟با تصویب قانون استخدامی سپاه در سال 69 قرار بر آن شد تا نیروهای پنجگانه سپاه دارای دانشکدههای تخصصی باشند و دانشگاه امام حسین(ع) نیز به عنوان دانشگاه مادر، دانشکدههای دیگر را پشتیبانی کند. این روند در سالهای اخیر تغییرات گستردهای را شاهد بود اما هدف تشکیل این دانشکدهها از جمله در بسیج با عنوان دانشکده شهید مطهری، آموزش کارمندان، افسران و درجهداران در کنار فرماندهان بسیجی بوده است تا در مراحل مختلف آموزش شاهد افزایش بازده مجموعه باشیم. سابقه تشکیل دانشکده شهید مطهری به چه سالی باز میگردد؟در سال 1372 از ادغام چند مرکز آموزش تخصصی این دانشکده افتتاح شد. اهداف کوتاهمدت و بلندمدت آموزشهای این دانشکده چیست؟افسران تازه وارد چند حالت برای ادامه تحصیلات دارند، نخست آنکه با طی دوره دوساله در دانشگاه امام حسین (ع) کاردان شوند و سپس دوره کارشناسی ناپیوسته را در دانشکده شهید مطهری طی کنند، همچنین افسرانی که نیازی به ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ندارند باید یک دوره شش ماهه کوتاهمدت را با نام دوره تخصصی طی کنند. اما در کنار نیروهای کادر، ما آموزش بدنه بسیج دهها میلیونی را نیز مد نظر داریم. در مجموع میتوان گفت با توجه به سیاستهای جدید ابلاغی هدف اصلی مبارزه با جنگ نرم دشمنان و عمق بخشی به نیروها جهت ایمان به انقلاب اسلامی و تقویت آن است.چند درصد از نیروهای کادر و بسیجی در سراسر کشور دورههای آموزشی مدنظر شما را طی کردهاند؟تمام کسانی که از سال 72 به بعد وارد سپاه شدند آموزش تکمیلی یا تخصصی را دیدهاند، اما در بسیج با توجه به گستردگی و حجم بالای نیرو که بالغ بر 16 میلیون نفر هستند امکان آموزش برای تمامی این خیل عظیم به صورت متمرکز وجود ندارد چرا که بین اقشار مختلف بسیج از جمله کارمندی، عشایری یا شهری تفاوتهای اساسی وجود دارد و نمیتوان یک نسخه را برای همه آنها تجویز کرد. البته طرح نوین صالحین را در این راستا میتوان نوآوری و تحولی بزرگ در آموزش بسیجیان قلمداد کرد؛ این طرح با ایجاد حلقههای آموزشی و گفتوگو محور با مدد از کتابهای شهید مطهری قصد دارد تا به آموزشهای غیر رسمی بیشتر بپردازد. به هر حال با این وجود تمامی فرماندهان بسیجی گردانها یکبار و بعضاً دو بار در هشت سال اخیر آموزشهای تخصصی را دیدهاند.به علاوه مدیران ارشد مجموعه بسیج نیز در مراکز استانها در این دانشکده حضور پیدا کردند و آموزشهای مربوطه را گذراندهاند.سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دارای دانشگاه و دانشکدههای متعدد و مختلفی است شاید برای مخاطبان این سؤال مطرح شود که لزوم این تعداد بالای دانشکدهها و تفاوت آنها در چیست؟سپاه مجموعه بسیار تخصصی و البته انسانمحور است بنابراین برای تربیت این نیروی انسانی نیاز به مراکز متنوع و متعدد دارد چرا که این تخصصها در زمینههای مختلف فنی و البته انسانی گسترده است. با این توضیح مقدماتی مشخص میشود که هر دانشکده در سپاه وظایف منحصر به فرد خود را دارد اما تفاوت دانشکده شهید مطهری بسیج با دیگر دانشکدههای سپاه در وابستگی به اندیشه و ایمان محوری دانشکده شهید مطهری بوده و به دنبال آن است که شیوه مدیریت عالی را به مدیران خود آموزش دهد، خلاصه آنکه پایه آموزشها در این دانشکده بر استدلال، تعقل، تفکر و تعمق است.رشتههای دانشکده شهید مطهری چه مباحثی را شامل میشود؟رشتههای مصوب دانشگاهی ما معدود است میتوان از این میان به رشته عملیات کشوری با گرایشهای مختلف اشاره کرد.البته با تحول در شیوه آموزش، تربیت و محتوای رشتهها در حال رقم زدن تحول بزرگی در نظام دانشگاهی کشور هستیم که در این راستا رشتههایی نظیر مدیریت عملیات جنگ نرم و مدیریت اداره سازمان بسیج دهها میلیونی در حال تدوین است.در لزوم آموزشهای تخصصی علوم دفاعی در سپاه جای هیچ شک و شبههای نیست اما عدهای معتقدند تدریس رشتههای فنی ـ مهندسی، علوم پایه، شیمی و حتی پزشکی به نوعی دخالت در سیستم آموزش عالی کشور به حساب میآید. آیا این دیدگاه صحیح است و آیا در دیگر کشورهای جهان نهادهای نظامی در آموزشهای یاد شده دخالت دارند یا نه؟در اکثر کشورهای دنیا مانند آمریکا مهمترین مراکز علمی و آموزشی در اختیار نیروی نظامی آن کشور است؛ به عنوان مثال مرکز آموزش وستپونت با سابقه 180 ساله بسیار مهمتر از دانشگاه هاروارد است چرا که در این دانشگاه علاوه بر صلاحیت علمی نیاز به تأیید رسمی یک سناتور یا فرماندار ایالت نیز است، جالب آنکه پایه بسیاری از جهشهای علمی آمریکا این دانشگاه بوده است. بنابراین هر نظام یا دستگاهی بر مبنای مأموریتی که دارد نیاز به آموزش دارد، مأموریت سپاه، دفاع از انقلاب و دستاوردهای آن است، این مأموریت قطعاً در موارد امنیتی و نظامی خلاصه نمیشود چرا که یکی از مهمترین تهدیدات پیش رو تهدید فرهنگی و حتی علمی محسوب میشود، بنابراین سپاه بنا به احساس وظیفهای که در این راستا میبیند وارد عمل شده است، اسم این حرکت نه تنها دخالت نیست بلکه میتوان آن را کمک به کشور دانست، مراکز علمی سپاه به تأیید صاحبان علم بازوی توانمندی برای بدنه علمی کشور به حساب میآید.مدارک صادره از سوی سپاه و دانشکده شما تا چه حد اعتبار علمی دارد؟ آیا فردی که مدرک معادل فوق دیپلم، لیسانس یا فوقلیسانس را از دانشگاههای سپاه اخذ کرده است میتواند ادامه تحصیل خود را در مقاطع بالاتر در مراکز آموزشی وزارت علوم طی کند؟من خودم دوره کارشناسی ارشد را در دانشگاه امام حسین (ع) طی کردم و دکتری را در دانشگاه دیگری تحت نظر وزارت علوم ادامه دادم بنابراین همانطور که اشاره کردم برای رشتههایی که مورد تصویب وزارت علوم قرار گرفتند هیچ مشکلی وجود ندارد البته نیروهای نظامی و بورسیه برای ادامه تحصیل باید با نهادهای مربوطه هماهنگی لازم را به عمل آورند؛ حتی ما از کنکور سراسری تعدادی دانشجو جذب میکنیم.دبیرستانهای سپاه هنوز در یاد و خاطره بسیاری از افراد است، علت انحلال این دبیرستانها چه بود و اگر این طرح از ابتدا غلط بود چرا اصلاً اجرا شد؟راهبردهای گزینش در هر سازمانی متفاوت است. در سال 69 تصمیم به این گرفته شد که جذب سپاه از نوجوانی صورت گیرد. این اقدام محاسن بسیاری داشت از جمله اینکه فرد از ابتدای شکلگرفتن شخصیت با سپاه و اندیشه اسلامی همراه میشد به همین منظور از خروجیهای این دبیرستانها در مجموعه بسیار استفاده شد اما بعد از مدتی با حجم وسیعی از بسیجیان تحصیلکرده و فارغالتحصیل از دانشگاهها روبهرو شدیم که میتوانست به سپاه در اجرای مأموریتهای خود بسیار کمک کند لذا تصمیم بر این گرفته شد که سپاه خود را به دبیرستانهای سپاه محدود نکند و در این راستا رویکرد سپاه تغییر کرد؛ این امر نشان از نارسایی تصمیمگیری نبود چرا که بنابه شرایط زمان آن تصمیمات آثار مقطعی را نیز به همراه خود داشت.نحوه تعامل آموزشهای نظامی سپاه و بسیج با دیگر قوای مسلح و همچنین دیگر کشورهای جهان به چه نحوی است؟به علت تفاوت مأموریتی در نیروهای مسلح گاهی مفاد برنامه آموزشی این نیروها با هم متفاوت است اما در زمینه مباحث علوم انسانی نزدیکیهای بسیاری وجود دارد که ستاد کل نیروهای مسلح در تنظیم این روابط کوشاست اما در منطقه نیروهای متنوعی از دوست تا دشمن حضور دارند. قطعاً نیروهای آموزش نظامی کشور ما با کشورهای دوستی مانند پاکستان و سوریه تعامل خوبی دارند اما باید اعتراف کرد که بیشتر این کشورها تحت تأثیر برنامه آموزش ما قرار میگیرند. تفاوت عمده نیروهای مسلح کشور ما با دیگر کشورها به نوع نگرش به نیروی انسانی است که اکثر کشورها تکنولوژی سالارند این در حالی است که ما تکنولوژی را ابزار نیروی انسانی کارآمد میدانیم و همین امر موجب تقویت نظامی کشورمان شده است.فرماندهان نظامی کشورهای همسایه با مشاهده رزمایش اخیر سپاه در تنگه هرمز، مبهوت توانمندی سپاه پاسداران شده بودند و به نحوی در حال دیدن یک آموزش غیر مستقیم از سوی سپاه بودند.نحوه ورود به دانشکده شهید مطهری برای مشتاقان چگونه است؟هر جوانی که در مرحله قبول مسئولیت در جامعه است تصمیم خاصی را میگیرد. در این راستا عدهای ورود به سپاه پاسداران را بر میگزینند که بهموجب آن میتوانند وارد یکی از مهمترین سازمانهای این نهاد یعنی سازمان بسیج مستضعفین شوند و به تبع آن آموزشهای مورد نظر را طی کنند. همچنین از طریق کنکور سراسری نیز بعد از کسب امتیاز لازم برای انتخاب بیشتر دانشجویان عزیز میتوانند به یکی از رشتههای مصوبی که در دانشکدههای سپاه تدریس میشود وارد شوند. همچنین بسیجیان عزیز نیز میتوانند با استفاده از سهمیه ردههایی که در آن سازماندهی شدهاند دورههای تخصصی را در دانشکده شهید مطهری طی کنند.پاسدارانی که قبل از سال 72 جذب این نهاد شدند چگونه میتوانند مدرک تحصیلی خود را ارتقا دهند؟با توجه به آموزشهایی که این دسته از پاسداران آن را طی کردهاند برای تمامی آنها مدرک معادل فوق دیپلم در نظر گرفته شده است، این دسته میتوانند تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی ناپیوسته در شعبات دانشگاه امام حسین (ع) در شهرستانها و در دانشکده شهید مطهری تهران در صورت موفقیت در آزمون اختصاصی ادامه دهند.به توجه ویژه دانشکده به مباحث علوم انسانی اشاره کردید. آیا با توجه به تأکیدات مقام عظمای ولایت مبنی بر تحول در علومانسانی در راستای مقابله با جنگ نرم، سپاه و بسیج برنامه خاصی در این راستا مد نظر دارد؟حوزه علوم انسانی از حوزه فردی نظیر روانشناسی و تربیت تا بعدهای اجتماعی و جامعهشناسی پراکنده و وسیع است. با این وجود دانشکده شهید مطهری بسیج سعی در تحول در علوم انسانی داشته است. در این راستا باتوجه به فرمایشات رهبری بر مبنای تولید علم تمام تلاش خود را متمرکز کردهایم تا به راه میانبری برای رشد علمی برسیم. بنابه بیان معظم له اگر ما بخواهیم با سرعت کشورهای غربی در تولید علم پیش برویم تا ابد این فاصله باقی خواهد ماند. همین دیدگاه باتوجه به تحقیقات انجام شده متوجه شدیم نظام تحصیلی ترمی ـ واحدی وارداتی است که دانشپژوه را ملزم به طی چهارسال برای دریافت مدرک لیسانس یا کارشناسی میکند، بنابراین ما این الگو را شکستیم.برای تقویت مباحث عقیدتی و سیاسی دانشپژوهان از چه شیوههایی بهره جستهاید؟مسائل عقیدتی و سیاسی در این طرح با عنوان معرفت دینی و بصیرت سیاسی مطرح شده است که همگان بامسائل تخصصی به پیش میرود یعنی این مباحث جدا از مسائل علمی نیست. مباحث مذکور در اینجا محدود به چند واحد نیست بلکه در دل تمامی مباحث تخصصی معرفت و بصیرت جایگاه قابل توجهای دارد.با وجود اینکه سپاه معاونتی به نام آموزش دارد لیکن متولی خاصی در آموزش به نظر نمیآید به عنوان مثال هر یک از معاونتها و نهاد نمایندگی ولی فقیه آموزشهای اختصاصی خود را دارند. آیا این عدم تمرکز مسائل آموزشی تهدید به حساب میآید یا فرصت؟به دلیل وسعت سازمان سپاه و بسیج اصلاً امکان تمرکز کامل وجود ندارد به عنوان مثال کدام مرکز آموزشی میتواند سالانه یک میلیون نفر را آموزش دهد، همچنین ردهها و معاونتهای مربوط درخصوص آموزشهای تخصصی، توان، انگیزه و ابزار بهتری دارند، لذا عقیده به تمرکز صد درصدی آموزشها اصلا وجود ندارد اما در رابطه با سیاستگذاری میتوان ادعا کرد که خط مشیها و الگوهای آموزش مسیر مشخصی را دارا هستند.طرح عمار و یاسر نیز یکی از ابداعات نوین دانشکده شهید مطهری است، در رابطه با این طرح بیشتر توضیح دهید.درخصوص تربیت دانشجو مقام معظم رهبری معتقدند که آموزش فرهنگی از آغاز کار ممکن است و مدیریتهای دانشگاهها میتوانند این موضوع را با برنامهریزی، تألیف کتاب و انتخاب صحیح استاد به پیش برند. دقیقاً دوره عمار و یاسر از همین جنس است یعنی ما با طراحی یک دوره دو ساله که شش ماه آن مستمر و به اصطلاح شبانهروزی است، مباحث مختلف را در کوتاهترین مدت زمان ممکن به بهترین کیفیت منتقل میکنیم. ورودیهای این دوره تمامی دارای مدرک کارشناسی هستند لیکن این دوره بسیار از سطح کارشناسی ارشد دانشگاههای کشور مقیدتر، عمیقتر و پربازدهتر است.برای این اظهار نظر خود چه دلیلی دارید؟در دوره کارشناسی ارشد نهایتاً دانشجو 34 واحد درسی و چهار واحد پایاننامه را میگذراند اما در دوره عمار و یاسر دانشپژوه حداقل 50 واحد درسی را که 35 واحد آن به طور شبانهروزی و با الگوهای پیشرفته آموزش است طی میکنند. در طول شش ماهی که این دوره به صورت شبانهروزی برگزارمیشود دانشپژوه فعالیت خود را از نماز صبح با فضایی معنوی همراه با مطالعه و یک بحث اخلاقی شروع میکند، سپس چهار کلاس 90 دقیقهای که هر کلاس ساعتی به عنوان مباحثه و تحقیق و پژوهش را به همراه دارد طی میکند تا در روز جمعه با بازنگری، مرور مجدد و حضور در مکانهای معنوی یا تفریحی برنامه یک هفته آموزشی تکمیل شود.همچنین با توجه به اینکه این دوره بسیار کاربردی در نظر گرفته شده است یک روز در هفته نیز دانشپژوهان به یکی از مراکز کارگاهها، ادارات و نهادهای مرتبط با دروس خود میروند و فرآیند آموزش عینی را در مرکز یاد شده طی میکنند، به عنوان مثال یکی از آخرین بازدیدهای ما از همین مجموعه روزنامه شما یعنی «جوان» بود که در آنجا دانشپژوهان با مأموریتها، سازمان، نحوه تولید خبر، مقابله با تبلیغات دشمن و جنگنرم آشنا شدند.بنابراین تفاوت اصلی این دوره با دورههای دانشگاهی کاربردی بودن و عمیق بودن یافتههای دانشپژوهان این دوره است؛ البته بعد از هر 3 هفته، یک هفته استراحت به دانشپژوهان هم داده میشود. در این مرحله قشر هدف، آموزش فرماندهان ناحیههای بسیج سراسر کشور هستند، فرماندهانی که حداقل با 100 هزار بسیجی در تعامل هستند. فرمانده این مجموعه با تنوع بسیاری از قشرها و افراد روبهرو است که نیاز به مدیریت دارد تا مأموریتهای خود را به نحو احسن به اجرا درآورد. بنابراین هدف این دوره از آموزش عمقبخشی به انقلاب و مقابله با تهدیدات نرم دشمنان در تمامی ابعاد از محرومیتزدایی تا مباحث فرهنگیاست. دوره آموزشی عمار و یاسر از بهمن ماه شروع شده و تا تیرماه نیز ادامه خواهد داشت.با توجه به اینکه تغییر و تحول در مجموعه نیروهای مردمی بسیار سریع و غیر قابل انکار است آیا هزینهها و زمان آموزشی که برای این تعداد صرف میشود بازخورد مفیدی را داراست؟آموزش سرمایه است، اگر ما به یک بسیجی آموزشهای صحیحی را بدهیم و حتی او با مجموعه قطع ارتباط کند قطعاً فرد مفیدتری برای جامعه و خانواده خود خواهد بود. چشمانداز مجموعه آموزش در بسیج به چه سمتی حرکت میکند؟ما تمام تلاشمان برای توانمندی کادر و بسیجیان است؛ هر مجموعهای اگر راهبرد داشته باشد میتواند به اهداف خود به طور بهتر و مطمئنتری برسد، دانشکده شهید مطهری نیز سه سال است که آموزش بر مبنای پژوهش را مد نظر قرار داده است. جالب آن است که این راهبرد برای بسیاری از اساتید دانشگاهی و دانشجویان ما سخت به نظر میرسد اما این طرح امکانپذیر بوده است. در کلاسهای ما استاد تنها در نقش راهنماست، یعنی در دانشکده شهید مطهری حفظ کردن مباحث طرد شده است، استادها در مجموعه هرگز با معرفی یک کتاب دانشجویان را محدود نمیکنند، بلکه با معرفی دهها سایت، کتاب و مقاله سعی در تولید علم دارند نه کپیبرداری از آن، در اینجا مبنا علم موجود و سخنان استاد نیست بلکه مبنای دانشکده شهید مطهری نقد علمی است. اساتید مجموعه بهترین اساتید کشور هستند که در روز مباحث را درس میدهند و در شب با دانشپژوهان خود بحث علمی را از نزدیک مطرح میکنند این مدل بسیار متفاوتتر از الگوی رایج استادی است که تنها وظیفه خود را در گذراندن زمان کلاس میپندارد. ما از همه دانشگاهیان کشور دعوت میکنیم تا همچون اساتید دانشگاههای شهید بهشتی، خواجه نصیر و علم وصنعت الگوی آموزشی ما را از نزدیک مشاهده کنند. این طرح 100 سالی است که در دانشگاه هاروارد در حال اجراست و آنان مدعیاند که طی 10 سال گذشته به شیوه برتر آموزش دست پیدا کردند، این در حالی است که ما بعد از گذر سه و نیم سال مدعی هستیم که به ابزار این شیوه دست پیدا کردهایم.بنابراین الگوی آموزش شما مانند دانشگاه هاروارد است؟ما از آنها الگو نگرفتیم اما آنان نیز بر مبنای پژوهش محوری مسائل را آموزش میدهند.در پایان اگرسخنی باقی مانده بفرمایید.من از روزنامه «جوان» بسیار متشکرم که با حضور مدیریت جدید و کادر و هیأت تحریریه خود حضور فعالی در مدیریت رسانهای کشور ایفا کرده است. روزنامه «جوان» در این مدت کوتاه تأثیرگذاری عمیقی را بر مدیریت فرهنگی کشور داشته است.