دیپلماسی فعال و حساب شده ترکیه به همراه برزیل که پس از امضای بیانیه تهران سمت و سوی خاصی گرفته است مقامات کاخ سفید را به واکنش واداشته است.
به گزارش «جوان»، پس از آنکه بیانیه تهران به اتفاق سه کشور ایران، ترکیه و برزیل، بدون حضور اعضای 1+5 و همچنین هیچیک از نمایندگان غرب به امضا رسید، مقامات آمریکا به گونههای مختلف مخالفتها و بهانهتراشیهای خود را نسبت به آن ابراز کردند.
خبرگزاری فرانسه در همین رابطه نوشت: قدرتهای بزرگ جهان نسبت به مسأله هستهای ایران دچار شکاف تلخی شدهاند که آمریکا آن را رهبری میکند.
درحالی که رؤسای جمهور دو کشور ترکیه و برزیل قرار مبادله 1200 کیلوگرم سوخت با غنای کم در خاک ترکیه را یک پیروزی بزرگ دیپلماتیک مینامند، وزیر امور خارجه آمریکا در اظهارنظری جدید گفته است که واشنگتن و برازیلیا درباره موضوع هستهای ایران اختلاف نظر جدی دارند. وی در سخنرانی روز پنجشنبه صراحتاً اعلام کرد که« به طور قطع مخالفتهای ما با دیپلماسی برزیل درباره موضوع هستهای ایران بسیار جدی است.»
وزیر امور خارجه آمریکا معتقد است که جمهوری اسلامی ایران به این دلیل با تبادل سوخت موافقت کرده است که شورای امنیت را برای تصویب تحریمها با چالش مواجه کرد تا برای خود زمان بخرد. البته وزیر خارجه آمریکا نتوانست خشم خود را از توافق سه جانبه پنهان کند و بالاخره اعتراف کرد که بیانیه تهران بین کشورهای غربی شکاف ایجاد کرده و آنها را درباره چگونگی موضعگیری نسبت به مسأله هستهای ایران مردد کرده است.
نامه داسیلوا در حمایت از بیانیه تهران
لولا داسیلوا، رئیسجمهور برزیل به دنبال نامه رجب طیباردوغان رئیسجمهور ترکیه به26 کشور دنیا، در نامهای خطاب به رهبران آمریکا، فرانسه، روسیه و مکزیک با تأکید بر اهمیت بیانیه سه جانبه تهران که تمایل ایران برای تبادل سوخت نمایانگر آمادگی این کشور برای مذاکره است» تحمیل تحریمهای بیشتر علیه تهران را غیرضروری میکند.
مارسلو بومباچ سخنگوی داسیلوا در جمع خبرنگاران در برازیلیا پایتخت کشور اعلام کرد که این نامه روز سهشنبه به باراک اوباما، نیکلا سارکوزی، دیمتری مدودف و فیلیپ کالدرون رئیسجمهوری مکزیک و اتحادیه کشورهای آمریکای جنوبی فرستاده شد.
بومباچ اعلام کرد: هدف این نامه تقویت یک راهحل دیپلماتیک بود تا به این وسیله فرصتی که از طریق بیانیه تهران به وجود آمده است، از دست نرود. برزیل میخواهد از بسته شدن درهایی که توسط بیانیه تهران گشوده شده است، جلوگیری کند.
هجوم حمایت از توافق سه جانبه
اگرچه کاخ سفید برای به کرسی نشاندن حرفهای خود خواهان به سرانجام رساندن قطعنامه تحریمها علیه ایران است اما مخالفان زیادی را در برابر خود میبیند.
پاتریک بوجانان یکی از رهبران محافظهکار آمریکا در نامهای خطاب به باراک اوباما، با تأکید بر اینکه منتقدان توافقنامه سه جانبه تهران از جمله هیلاری کلینتون در گفتههای خود صداقت ندارند، از رئیسجمهور آمریکا خواست تا تسلیم «حزب جنگ» نشود و توافقنامه تهران را بپذیرد.
در این نامه که تحت عنوان «آقای رئیس جمهور، توافقنامه با ایران را قبول کن» در پایگاه اینترنتی نشریه آمریکن کانزروتیو به چاپ رسیده، آمده است که این توافقنامه آزمون صداقت سیاست «نه ایران هستهای و نه جنگ با ایران» در خلال برنامههای تبلیغاتی اوباما در دوران انتخابات ریاست جمهوری آمریکا همواره مطرح شده است.
پاتریک بوجانان که در دوران ریاست جمهوری نیکسون، فورد و ریگان در سمت مشاور ارشد آنان فعالیت داشته در سالهای 1992 و 1996 نیز در رقابتهای داخلی حزب جمهوریخواه برای احراز رهبری این حزب شرکت کرده است.
بوجانان در این نامه تأکید کرده که بیانیه تهران که از سوی ایران، ترکیه و برزیل امضا شده، تقریباً همانند همان پیشنهادی است که اوباما هشت ماه پیش به ایران ارائه کرده است. وی در نامه مذکور با زیر سؤال بردن پس زدن این توافقنامه از سوی اوباما، از رئیسجمهور آمریکا پرسیده است که آیا مایل به توافق نیست و خواهان تحریمهایی است که منجر به جنگ شود یا اینکه آیا جنگطلبان ریاست جمهوری وی را به قبضه خود درآوردهاند؟
این محافظهکار کهنهکار آمریکایی در بخش دیگری از این نامه با رد احتمال تولید سلاح هستهای توسط ایران و تهدید بودن ایران علیه موجودیت عدهای دیگر، وجود صدها سلاح هستهای در اسراییل و هزاران سلاح هستهای در آمریکا را یادآور شده است. بوجانان با رد ادعای عقبنشینی ایران از مفاد این بیانیه تأکید کرده که در این صورت ایران حمایت ترکیه و برزیل را از دست داده و به دورویی متهم خواهد شد.
وی در خاتمه خاطرنشان کرد: شاید دلیل اصلی رد این توافقنامه از سوی اوباما این است که قدرتهای جهانی اصولاً در پی توافق با ایران نبوده، بلکه هدف اصلی آنان خرد کردن ایران است.
بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد که به بیانی نماینده جامعه جهانی است، در سفر به ریودوژانیرو، بیانیه سه جانبه تهران را گامی مثبت ارزیابی کرده و گفته است که این توافق موجب بهبود شرایط خواهد شد.
تاکنون بسیاری از کشورهای جهان که برخی از آنها عضو دائم یا غیردائم شورای امنیت سازمان هستند از بیانیه تهران حمایت کردهاند اما هنوز مقامات کاخ سفید با سماجت اصرار دارند که جمهوری اسلامی ایران نسبت به فعالیتهای هستهای خود شفافسازی نمیکند بنابراین صدور قطعنامه حتمی است.
برای اجرای بیانیه تهران اجازه نمیگیریم
پس از آنکه مقامات آمریکا نسبت به توصیهها و هشدارهای ترکیه و برزیل نسبت به بیانیه تهران واکنش سرد، غیر واقعگرایانه و حتی غضبآلود نشان دادند آنکارا و برازیلیا اعلام کردند که برای اجرای بیانیه تهران از کسی اجازه نمیگیریم.
نخستوزیر ترکیه و رئیسجمهور برزیل روز پنجشنبه پس از برگزاری نشستی در برازیلیا، با انتقاد از واکنش منفی برخی از کشورها از جمله آمریکا به بیانیه تهران اعلام کردند که تلاشها برای دستیابی به صلح طبق خواسته آژانس بینالمللی انرژی اتمی در اکتبر سال 2009 بود.
رئیسجمهوری برزیل همچنین در یک کنفرانس خبری مشترک با نخستوزیر ترکیه گفت که بیانیه تهران فرصتی است که نباید از دست رود و واکنش منفی به آن خطرات غیرقابل قبولی را برای صلح جهانی به همراه خواهد داشت.
اردوغان نیز ضمن حمایت از نقش ترکیه و برزیل در بیانیه تهران و ابراز خوشبینی درباره نتیجه تلاشهای این دو کشور در خصوص تبادل سوخت هستهای گفت که کشورش و برزیل به عنوان اعضای غیردائم شورای امنیت گفتوگو را برای حل موضوع هستهای ایران انتخاب کردند.
وی افزود: کشورهایی که از بیانیه تهران انتقاد میکنند، حسود هستند و ما برای اجرا کردن نیاز به اجازه هیچ فردی نداریم.
همچنین معتقدیم که مذاکره تنها راه برای دستیابی به صلح است و تنها کشورهای دارنده سلاح هستهای به بیانیه تهران واکنش منفی نشان دادهاند.
