همزمان با موج فزاینده شکلگیری سازوکارهای بینالمللی، منطقهای و بین منطقهای در نیمه دوم قرن بیستم، در ربع آخر این قرن گروهی از کشورها پایهگذار سازوکاری در سال 1989 شدند. به رغم افزایش اعضای آن در مقطعی به 19 کشور، همچنان گروه 15 نامیده میشود چرا که اعضای مؤسس آن 15 کشور از سهقاره آسیا، آمریکای لاتین و آفریقا بودند. هماکنون جمهوری اسلامی ایران ریاست گروه 15 را عهدهدار است و در آستانه برگزاری نشست سران این گروه در تهران، رؤسای جمهوری، وزیران امور خارجه و سایر مقامات عالی رتبه از 17 کشوری که هماکنون عضو گروه 15 هستند در تهران گرد هم میآیند تا علاوه بر بررسی راههای تقویت همکاریهای درونگروهی به راهبردی مشترک در قبال مسائل فراروی جامعه جهانی دست یابند. با توجه به اهمیت نشست سران گروه 15 در تهران آن را در سه سطح میتوان تحلیل کرد.
نخست اینکه گروه 15 که زمانی اعضای آن براساس نظریه نظام جهانی والرشتاین در حاشیه یا پیرامون نظام اقتصاد جهانی قرار داشتند در سالهای اخیر بعضاً موفق شدهاند به مرحله نیمه حاشیه و در آستانه ورود به مرکز حرکت کنند. برزیل از اعضای مهم گروه 15 است که در سطح سیاست بینالملل و در همراهی با ژاپن، آلمان و هند تلاش دارد به جمع اعضای دائم شورای امنیت بپیوندد. در حوزه اقتصاد بینالملل نیز برزیل در قالب ائتلاف با چین، روسیه و هند به دنبال نقشآفرینی بیشتر در اقتصاد بینالملل است. افزون بر این برزیل در قالب همکاری با قدرتهای منطقهای نظیر ایران و آفریقای جنوبی میکوشد به بازتوزیع قدرت در سطح بینالمللی و منطقهای با محوریت کشورهای در حال توسعه کمک نماید.
مالزی و هند دو عضو دیگر گروه 15 از قاره آسیا هستند که به ویژه مالزی با پیشرفتهای چشمگیر در حوزه اقتصادی از مرحله نیمه حاشیهای نیز سالهاست عبور کرده و در آستانه ورود به صف کشورهای توسعه یافته است. به این ترتیب گروه 15 هر چند زمانی به عنوان کشورهای جنوب محسوب میشدند اما در حال حاضر با توجه به توانمندیهای برخی اعضا، گروهی نیرومند محسوب میشوند که برخی اعضای آن نظیر ایران دارای مواضع و دیدگاههای بینالمللی میباشد که انعکاس آن را در سطح نشستهای جهانی نظیر نشست بینالمللی تغییرات آب و هوایی در کپنهاگ دانمارک که سال گذشته برگزار شد و همین طور هشتمین نشست بازنگری NPT در نیویورک در روزهای اخیر جهانیان شاهد بودند.
دومین نکته در باب نشست سران گروه 15 در تهران اهمیت زمانی نشست است.
در حال حاضر جامعه جهانی با چالشهای جدی در حوزه مالی، زیستمحیطی، امنیت و بهداشت مواجه است که طبعاً گروه 15 با توجه به گستره جمعیتی و نقشی که در سه قاره مهم جهان دارد میتواند با اشتراک مواضع به مدیریت بینالمللی برای مقابله با این چالشها کمک نموده حتی پیشتاز ارائه راهحل برای مدیریت برخی از آنها باشد و نکته سوم ریاست ایران بر گروه 15 است که به نظر میرسد سبب تحرک بیشتر این گروه شده است. جمهوری اسلامی ایران با توجه به مواضع و دیدگاههای مستقل در مقطعی که ریاست دورهای سازمان کنفرانس اسلامی را نیز عهدهدار بود توانست موجبات نقشآفرینی و اثرگذاری بیشتر این سازمان را در سایه واکنش سریع آن نسبت به رخدادهای جهان اسلام فراهم سازد. اکنون نیز گروه 15 نه تنها شاهد همگرایی بیشتر که به سازوکاری مورد توجه سایر بلوکهای قدرت در سطح نظام بینالملل تبدیل شده است، بدون شک گروه 15 بخشی از این افزایش تحرک در سطح جهانی و تقویت انسجام گروهی را مدیون دیپلماسی فعال ایران اسلامی است که به دنبال عادلانهتر ساختن مناسبات قدرت و ثروت در سطح معادلات بینالمللی است.
