شهر 5/19 میلیون نفری نیویورک از روز دوشنبه (پس فردا) تا 25 روز میزبان 189 کشور امضاکننده پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای موسوم به NPT خواهد بود، جایی که ایران و آمریکا از حدود یک ماه قبل با برگزاری دو کنفرانس موازی یارگیریشان را شروع کردهاند و یا رویارویی دیپلماتیک طی روزهای آینده به نقطه اوج خود خواهد رسید.
این برای پنجمین مرتبه است که مقر سازمان ملل در نیویورک میزبان کنفرانس بازنگری NPT خواهد بود ولی رویارویی دیپلماتیکی که تهران و واشنگتن از حدود یک ماه قبل شروع کردهاند، نشست جاری را دچار حساسیت بیشتری کرده است. در حالیکه قرار است محمود احمدینژاد، رئیسجمهور ایران به همراه یک هیأت بلند پایه سیاسی در کنفرانس بازنگری NPT حضور پیدا کند، حضور او بیش از هر موقع دیگری بر حساسیت آمریکاییها افزوده است.
جان کرنین، سناتور جمهوریخواه ایالت تگزاس آمریکا با ارسال نامههایی به وزارت امور خارجه آمریکا خواستار ممناعت از حضور احمدینژاد در این کنفرانس شده و همین موضوع هم بحثها بر سر حضور رئیسجمهور ایران را بیشتر کرده است. با وجود اینکه مقامهای آمریکایی مثل همیشه میگویند که قصد ندارند از حضور احمدینژاد در نیویورک جلوگیری کنند، ولی پروسه صدور ویزا برای رئیسجمهور و هیأت همراه مثل همیشه به بحثی رسانهای تبدیل شده که احتمالاً تا دقیقه 90 پرواز احمدینژاد به نیویورک ادامه خواهد داشت.
هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا گفت:اگر رئیسجمهور احمدینژاد خواستار آن است که بیاید و اعلام کند که ایران از مقررات عدم انتشار تسلیحات تحت پیمان منع گسترش تسلیحات اتمی پیروی میکند،این خبرهای بسیار خوبی خواهد بود و ما از آن استقبال خواهیم کرد اما اگر وی معتقد است که میتواند توجهها را از تلاشهای بسیار مهم جهانی منحرف کند یا باعث سراسیمگی شود آنگاه این احتمال وجود دارد که درباره اهداف ایران تردید به وجود آید.
فیلیپ کراولی، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا هم گفته است که روند بررسی برای صدور ویزا برای هیأت ایرانی در وزارت خارجه آمریکا در حال طی شدن است. انتظار میرود گروهی از لابیهای یهودی آمریکا به همراه شماری از مخالفان جمهوری اسلامی نیز سعی کنند مانع حضور احمدینژاد شده و یا هنگام حضور او در نیویورک اخلال ایجاد کنند. گروهی از گروههای لابی نزدیک به محافل اسراییلی در آمریکا روز پنجشنبه طی نامههایی به 35 هتل نیویورک خواستار این شدهاند که از ارائه خدمات حضور به رئیسجمهور ایران جلوگیری کنند. شهردار نیویورک مدعی شده که با موضعگیریهای احمدینژاد موافق نیست ولی این موضوع مانع آن نمیشود که امنیت وی را در شهر نیویورک تأمین نکند. با همه اینها بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل گفته که اگر رئیسجمهور ایران در کنفرانس منع گسترش سلاحهای هستهای شرکت کرده و پیشنهادات عملی برای حل برنامه هستهای تهران ارائه کند حضور وی میتواند مفید باشد.
کابوس شکست
صرفنظر از مباحث شکلی، موضوعات و مباحثی هم که در کنفرانس بازنگری NPT مطرح خواهد شد، از همین حالا آمریکاییها را نگران کرده است. چهارمین کنفرانس بازنگری NPT که در سال 2005 برگزار شد، کارشناسان خلع سلاح و مقامهای 189 کشور امضا کننده بعد از چند هفته بحث و گفتوگو بر سر بیانیه پایانی هم به توافق نرسیدند و نشست شکست خورد. بان کی مون چهارشنبه شب در جمع گروهی از خبرنگاران حاضر در مقر سازمان ملل به کنفرانس سال 2005 اشاره کرد و گفت: همه ما میدانیم که کنفرانس سال 2005 یک شکست آشکار بود، به خاطر همین این دفعه هم نباید انتظاراتمان را به شکل غیرواقعبینانه بالا ببریم.
موضوعی که باعث شکست کنفرانس سال 2005 شد، شکاف گستردهای بودکه بین کشورهای هسته ای و کشورهای در حال توسعه به وجود آمد و تنش بین محور ایران- مصر با دولت قبلی آمریکا مانع از دستیابی به توافق شد.
نگرانی از بینتیجه ماندن کنفرانس سال جاری، حتی از کنفرانس قبلی هم بیشتر است. یک بلوک قوی شامل کشورهای در حال توسعه که مصر به عنوان رئیس غیرمتعهدها آن را رهبری میکند به همراه ایران، خودشان را برای مقابله با کلوپ دارندگان سلاحهای اتمی آماده کردهاند.
پاریس و تل آویو دو چالش مهم
از سه اصل حاکم بر NPT یعنی خلع سلاح هستهای، کنترل تسلیحات و استفاده صلحآمیز، به توافق نرسیدن کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته بر سر ایجاد موازنه بین دو اصل یعنی «خلع سلاح» و «کنترل تسلیحات» مانع از توافق در کنفرانس 2005 شد. این بار آمریکاییها و دولت اوباما سعی دارند با قبول برجسته نمایی بحث خلع سلاح، کشورهای در حال توسعه را مجاب کنند که رژیم کنترل تسلیحات و فشار بیشتر بر کشورهایی مثل ایران و کره شمالی را قبول کنند، ولی دو مشکل دیگر، آنها را دچار چالش کرده است. دیپلماتها روز پنجشنبه در گفتوگو با رویترز گفتند که این بار این فرانسویها هستند که مخالف برجسته کردن بحث خلع سلاح دربیانیه پایانی کنفرانس هستند.
چالش دوم، سلاحهای هستهای رژیم صهیونیستی است که کشورهای غیر هستهای و به خصوص مصر و ایران سعی دارند آن را برجستهنمایی کنند. ماجد عبدالعزیز، سفیر مصر در شورای امنیت اواسط هفته قبل بدون اینکه نامی از اسراییل ببرد گفت: مهم این است که ما فقط بر روی تهدید مسأله هستهای ایران متمرکز نشویم. وی گفت: موفقیت در برخورد با مسأله هستهای ایران تا حد زیادی به این بستگی دارد که ما با ایجاد یک منطقه عاری از سلاح هستهای چطور برخورد کنیم.
منابع عربی طی دو روز گذشته گزارش کردهاند که آمریکا سعی دارد بحث خلع سلاح هستهای اسراییل را به مسأله صلح خاورمیانه پیوند بزند. شبکه الجزیره دیروز گزارش داد که اتحادیه عرب از آمریکا و روسیه یادداشتی دریافت کرده که بحث سلاحهای هستهای اسراییل را به پیشبرد روند صلح خاورمیانه منوط میکند. ؟؟؟؟، دبیرکل اتحادیه عرب این دیدگاه آمریکا را که خلع سلاح هستهای در خاورمیانه به پیشبرد روند صلح دارد ؟؟؟؟؟ رد کرد.
آمریکاییها همچنین سعی دارند که ایران و کره شمالی را به عنوان عوامل تضعیف NPT معرفی کرده و از این طریق لزوم تقویت رژیم کنترل تسلیحات را مطرح کنند. آلن تاچر،معاون وزارت خارجه آمریکا در امور کنترل تسلیحات روز پنجشنبه در واشنگتن گفت که به خاطر مقاومت پیونگ یانگ و تهران، تحت فشار شدیدی قرار دارد. رویترز که در گزارشی احتمال رویارویی کلوپ دارندگان و ندارهای هستهای را مطرح کرد، روز جمعه نوشت: ایران و مصر برای رویارویی (با آمریکا) در نشست هستهای آماده میشوند.
