سمیه راهپیما-همه ساله در 7 آوریل مصادف با 18 فروردین، به مناسبت گرامیداشت تأسیس سازمان جهانی بهداشت، «روز جهانی بهداشت» با تمرکز بر یک موضوع مهم بهداشتی توسط این سازمان، کشورهای عضو و شرکا جشن گرفته میشود. امسال نیز قرعه به نام «شهرنشینی و سلامت» افتاده است.
شاید از خود بپرسید که «سلامت شهری» به چه معناست و شامل چه معیارهایی میشود؟ در پاسخ باید گفت، معیارهای «طرح سلامت شهری» شامل سلامت محیط، خشونت، سلامت جادهای، شیوههای زندگی سالم، امنیت و سلامت غذا، سکونتگاههای سالم، امکانات تفریحی مناسب و احساس تعلق افراد به جامعه میشود.
به نظر شما وضعیت سلامت و شهرنشینی در کشور ما چگونه است؟ اکثر شهرهای بزرگ به ویژه تهران از آلودگی هوا که سقط جنین، بیماریهای قلبی، تنفسی، نازایی و سرطان را به همراه دارد، رنج میبرند و همه این عوامل دست در دست یکدیگر داده و لزوم توجه ویژه به شعار امسال روز جهانی بهداشت را پررنگتر میکند.
سیامک مره صدق، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی در ایران به «جوان» گفت: متأسفانه بر سر راه سلامت کشورمان مشکلات عمدهای وجود دارد که در این میان میتوان به عدم وجود نظام بیمهای یکسان و مدون، عدم توسعه مطلوب سیستم پزشک خانواده و تغییر الگوی مصرف که به نحوی در شیوع بیماریهای غیر واگیردار موثر است، اشاره کرد.
در عین حال توجه بیش از حد به بخش درمان و عدم توجه کافی به دیگر بخشهای سلامت، توسعه نامتقارن در سیستم سلامت و خرید بیمورد تکنولوژیهای پیشرفتهای که هزینههای زیادی را به همراه دارد و در نتیجه دیگر فرآیندهای بهداشتی را با محدودیت منابع روبه رو میکند، میتوان با مدیریت صحیح کاهش داد.
باید برای رهایی از این مشکلات توجه به مسائل بهداشت عمومی، مبارزه با بیماریهای غیر واگیردار، حرکت در جهت کاهش شیوع بیماریهای قلبی و عروقی، چاقی، سوء تغذیه در انواع مختلف حرکت در جهت غربالگری بیماریهای سرطانی مثل تشخیص به موقع و درمان راحتتر آنها میتواند مشکلگشای بحث ما باشد. در عین حال توجه ویژه به اقشار آسیبپذیر جامعه در جهت بهداشت و درمانی میتواند ما را در این راه کمک کند.
کمرنگ شدن احساس تعلق افراد به جامعه
طی 8 سال دفاع مقدس افراد به دلیل احساس تعلقی که به جامعه خود داشتند برای حمایت از دین و کشورشان به نبرد پرداختند. امروز ما نیازمند کار پژوهشی در زمینه سنجش میزان احساس تعلق افراد به جامعه هستیم. در این زمینه دکتر مصطفی اقلیما، رئیس انجمن مددکاری ایران به «جوان» گفت: اکنون اگر فردی در خیابان آسفالت را خراب میکند یا پدر و مادر خود را در خانه سالمندان میگذارد اصلا برایش مهم نیست که چه بر سر محیط اطراف و خانواده خود میآید و این عوامل حکایت از کاهش احساس تعلق تعدادی از افراد به جامعه دارد.
شیوههای زندگی سالم در گرو سبد غذایی مناسب است
همیشه برای اینکه زندگی سالم و با نشاطی داشته باشیم باید درست زندگی کردن را بیاموزیم. به راستی تا چه حد به این موضوع آگاهی داریم و چگونه آن را در زندگی روزمره خود بهکار میبریم؟
بیشتر نظریهپردازان و مسؤولان استفاده از سبد غذایی مناسب را مهم ترین عامل در زندگی سالم نام میبرند. در این زمینه سیامک مره صدق به «جوان» میگوید: مهم ترین شیوههای زندگی سالم، تغییر روشهای تغذیه، افزایش فعالیتهای بدن(تحرک) و تغییر الگوی غذا هستند. افزایش تحرک در تمامی سنین جزء مواردی است که از لحاظ بهداشت جهانی مورد تأکید قرار گرفته اند.
وی معتقد است: متأسفانه در همه جای دنیا فرهنگ «فست فود» جا افتاده است، در حالی که علاوه بر جنبه غذایی نامناسب فست فود، این کلمه برای ما بیگانه است و برای برون رفت از این معضل باید به ترویج استفاده از غذاهای بومی ایرانی و سنتی که با ذائقه ما سازگارتر است، پرداخت.
دکتر اقلیما از جنبه دیگری به شیوه زندگی سالم نگاه میکند. او بر این باور است که ارتباط تنگاتنگی میان شیوههای زندگی سالم با شیوه زندگی مرسوم در هر جامعهای وجود دارد و اگر نتوانیم با فرهنگ و آرمان جامعه زندگی کنیم خود به خود پایههای زندگی سالم به هم میریزد.
بنا به نظر اقلیما، با توجه به نقش حیاتی خانواده در ساختن آینده، اگر پدر خانواده حداقل درآمد را نداشته باشد، ارتباط طبقاتی خود را از دست میدهد، مثلاً مرد در خانه جایگاهی ندارد چون حقوق زن بیشتر از مرد است، بچه دیگر پدر را قبول ندارد و میگوید که مادرم پول میدهد پس این همان زندگی ناسالم است. این عامل باعث افسردگی افراد در جامعه و خانواده میشود و همه اینها بدست نیاوردن آرامش در سنین مختلف را به همراه دارد.
سکونتگاهها باید به افراد آرامش بدهند
از دیدگاه روانشناسی سکونتگاه مکانی است که در آن آرامش وجود داشته باشد. در این مورد، دکتر اقلیما رئیس انجمن مددکاری به «جوان» میگوید: اولین سکونتگاه خانواده است چون آینده سازان جامعه در آن تربیت میشوند و این مکان بعد از کار روزمره بهترین مکانی است که به ما آرامش میدهد. بعد از خانه سکونتگاه دیگر بچه ها، مدرسه و برای کارمندان اداره یا خیابانهایی است که در آن تردد میکنند.
مره صدق نیز در خصوص بهسازی سکونتگاهها میگوید: محیط شهری به دلیل بافتهای خاص خود نظیر اماکن تجاری و ... هزینه بهسازی در آنها خیلی بالاست و اینها باعث میشود تا این روند در شهرها به راحتی بافتهای روستایی انجام نشود. تجاری بودن مناطق، کمبود زمین و کمبود امکانات مالی همه این مشکلات باعث شده تا در مناطق شهری بهسازی خیلی کند انجام شود.
هر چند ایران از نجیبترین کشورهای دنیاست اما ...
یکی از محورهای مهمی که در روز بهداشت جهانی شهرنشینی و سلامت مطرح شده «خشونت» است. اگر بخواهیم در این مورد خود را با کشورهای اروپایی مقایسه کنیم باید گفت که ایران یکی از نجیبترین کشورهای دنیاست و سطح امنیت در آن بالا و میزان خشونت به ویژه خشونت خانگی خیلی پایین است.
ولی گذشته از همه این مسائل مصطفی اقلیما به «جوان» میگوید: خشونتهای خانوادگی که در روزنامهها در زمینه طلاق، همسرکشی و ... نوشته میشود ناشی از فقر و کم شدن آستانه تحمل افراد در جامعه است و زمانیکه که در زندگی حداقل رفاه و آرامش را داشته باشیم خود به خود خشونتی هم در میان نخواهد بود.
وی در ادامه میگوید: زمانی پایه بیماری اکسیزوفرنی را مشکلات روانی میدانستند ولی اکنون سازمان ملل پایه آن را عوامل اجتماعی میداند. پس اگر بخواهیم روز سلامت را با زندگی بهتر آغاز کنیم باید زیر بنای مسائل و مشکلات جامعه را بر طرف کنیم.
