عزم آمریکا برای دخالت مستقیم در امور داخلی پاکستان و تلاش ارتش اسلامآباد برای به دست گرفتن قدرت، دولت زرداری را با بحرانی جدید مواجه کرده است.
به گزارش «جوان»، دادگاه عالی پاکستان روز چهارشنبه با پایان مهلت فرمان آشتی ملی که از سوی پرویز مشرف، رئیس جمهور سابق در سال 2007 صادر شده بود مصونیت قضایی 8 هزار تن از اتباع پاکستانی که بیشترشان مقامات دولتی سابق و فعلی هستند، لغو شد. با لغو این فرمان، آصفعلی زرداری رئیس جمهور فعلی پاکستان و همسر بینظیر بوتو که در یک حادثه تروریستی در اواخر سال 2007 کشته شد به احتمال زیاد، سر از زندان در خواهند آورد. زرداری به اتهام فساد مالی گسترده در دهه 80 میلادی طی سالهای 1990 تا 1993 و 1997 تا 2004 در زندان بود و پس از آن همراه با همسرش تبعید شد اما در سال 2007 و با استفاده از فرمان آشتی ملی به کشور بازگشت. وی پس از کشته شدن همسرش و پیروزی حزب مردم در انتخابات پارلمانی پاکستان به عنوان رئیس جمهور اننخاب شد.
با پایان مهلت فرمان آشتیملی، مصونیت قضایی رئیس جمهور و برخی وزیران و دیگر مقامات لغو شده است اما زرداری تا زمانی که در پست ریاست جمهوری باشد میتواند از مصونیت برخوردار باشد اما در صورت استعفا یا برکناری، باید محاکمه شود.
در حکم دادگاه عالی پاکستان که توسط افتخار محمد چودری، قاضی ارشد و رئیس دیوان عالی پاکستان صادر شده آمده است: «مفاد در نظر گرفته شده در فرمان آشتی ملی برخلاف و ناقض منافع ملی بوده و به همین دلیل ناقض قانون اساسی نیز محسوب میشدند.»
مهلت فرمان آشتیملی برای تمدید در روز 28 نوامبر 2009 در مجلس پاکستان به رأی گذاشته شد اما نمایندگان با آن مخالفت کردند.
پیامدهای لغو فرمان آشتی ملی
کارشناسان آگاه از مسائل پاکستان، تحولات اخیر را حاصل تلاش ارتش، احزاب مخالف دولت و از طرفی عزم آمریکا برای دخالت در امور داخلی این کشور میدانند.
محمد ابراهیم طاهریان، سفیر سابق جمهوری اسلامی ایران در پاکستان درباره اتفاقات اخیر این کشور به خبرنگار «جوان» گفت: «تحولات پاکستان، یک ریشه چند ماهه دارد؛ بعد از توافق دو حزب مردم و مسلم لیگ نواز که منجر به سقوط دولت ژنرال مشرف شد، حزب مردم به بخشی از مفاد توافقات عمل نکرد که مخالفتهای شدیدی را از سوی حزب مسلم لیگ نواز به وجود آورد. این مخالفتها یک بحران سیاسی ـ امنیتی در پاکستان ایجاد کرد و جریان به وجود آورنده بحران کار را به آنجا رساند که شبهه نظامیان طالبان از منطقه «سوات» هم عبور کرده و تا پشت دروازههای اسلامآباد پیش آمدند. انفجارهای زنجیرهای در همه ایالات پاکستان از سرحد گرفته تا پنجاب مشاهده میشود، بنابراین بخشی از مخالفتهایی که با دولت صورت میگیرد از سوی این جریان است.»
این کارشناس مسائل پاکستان درباره پیامدهای لغو فرمان آشتی ملی اظهار کرد: «با توجه به وضعیت سیاسی، اقتصادی و امنیتی موجود در پاکستان و عملکرد ضعیف دولت و رئیس جمهور در قبال بحرانهای اخیر و با عنایت به این موضوع که حداقل دو وزیر دولت آقای گیلانی (دفاع و داخله) جزء لیستی هستند که مصونیت آنها لغو شده، کابینه تحت فشار شدید قرار خواهد گرفت و آقای گیلانی چارهای جز تشکیل یک کابینه جدید نخواهد داشت.»
طاهریان درباره تحولات آینده پاکستان گفت: «در حال حاضر بخشی از اعضای حزب مردم خواهان بازسازی دولت از طریق برگزاری انتخابات هستند. ضمن اینکه ارتش هم میخواهد به واسطه گروههای مخالف دولت وارد قدرت شود.»
ارتش مخالف دولت و دخالت مستقیم آمریکا
سفیر سابق ایران در پاکستان درباره میزان ورود ارتش در تحولات آینده پاکستان اظهار کرد: «ارتش در حال حاضر نمیخواهد به طور مستقیم وارد دولت شود بنابراین برخی بحثهایی که درباره کودتای نظامیان شنیده میشود نمیتواند صحت داشته باشد. آنها تلاش میکنند به وسیله فردی نزدیک به خود، اما خارج از ارتش، وارد قدرت شوند.»
وی درباره دخالت آمریکا و موضع این کشور در قبال تحولات پاکستان و مخالفتهای ارتش اسلامآباد با این مداخلات گفت: «اصولاً هرگاه دمکراتها در کاخ سفید سرکار بودهاند، در ظاهر میانه خوبی با نظامیان پاکستان نداشتهاند. از طرفی ماههاست که پاکستان مورد حمله آمریکا قرار میگیرد اما دولت در قبال این تجاوزات، واکنشی جز شعار و حرفهایی که مصرف داخلی دارد اقدامی انجام نداده است. در واقع دولت پاکستان مانند دولتی که کشورش مورد تجاوز قرار گرفته رفتار نمیکند، همچنین آمریکا لایحهای را در مجلس خود به تصویب رساند که کمکهایی به پاکستان تعلق گیرد. این کمکها، به آمریکا اجازه دخالت مستقیم در امور این کشور را خواهد داد، بنابراین ارتش با آن مخالفت کرد. ضمن اینکه از ضعف دولت در برابر تجاوزات خارجی و گسترش افراطیگری در داخل شکایت دارد. مجموعه این مسائل، موجب مخالفت ارتش با دولت شده است.»
طاهریان درباره اینکه چرا مشرف از کمکهای آمریکا استفاده میکرد اما ارتش در حال حاضر مخالف این کمکها شده، گفت: «ارتش اجازه دخالت مستقیم به آمریکا نمیداد، ضمن اینکه آن کمکها صرف مقابله با افراطیگرایی شد اما در حال حاضر آمریکا از تصویب اعطای این کمکها، دخالت در عزل و نصب فرماندهان و دیگر مقامات ارتش و دولت را مطالبه میکند.»
وی ارزیابی آمریکا و رفتار و کار کرد دولتمردان این کشور در قبال پاکستان را غلط دانست و افزود: دخالتهای آمریکا، افراطگرایی را بیشتر کرد چرا که آنها معتقدند باید با افراطیون مقابله کنند و طرف مقابل هم میخواهد آمریکا را از کشور خود بیرون براند.»
این کارشناس درباره نتیجه تحولات فعلی پاکستان گفت: «آنچه مسلم است با وجود مشکلات حقوقی ایجاد شده بر سر راه دولت، مخالفان به چیزی کمتر از انتخابات رضایت نخواهند داد و به میزانی که نخبگان سیاسی فشار بیاورند به انتخابات نزدیک خواهیم شد.»
طاهریان تأکید کرد: «جامعه بینالمللی و تصمیمسازان جهانی به خوبی واقف هستند که اوضاع افغانستان بسیار نگرانکننده است و اگر وضعیت امروز پاکستان سر و سامان نیابد بر اوضاع آن کشور اثر سوء خواهد گذاشت. بنابراین مدت تحولات آتی پاکستانی طولانی نخواهد بود.»
پاکستان در بحران سیاسی
در زمینه اتفاقات اخیر پاکستان برخی اختلاف زرداری با مقامات کاخ سفید بر سر زمانبندی مبارزه با طالبان را یکی از عوامل فشار بر رئیس جمهور میدانند. ارتش که دیگر عامل فشار بر دولت است اعلام کرده که وارد عرصه سیاسی نمیشود. این مطلب را ژنرال اشفق پرویز کیانی، فرمانده ارتش پاکستان و شوهر خواهر پرویز مشرف رئیس جمهور سابق این کشور اعلام کرد اما برخی آگاهان مسائل پاکستان معتقدند که احتمال ورود ارتش به تحولات در صورت تشدید بحران وجود دارد. البته سخنگوی دولت پاکستان، احتمال وقوع کودتا در کشورش را رد کرد. در همین زمینه وزیر دفاع پاکستان که جزو لیست مقامات خارج شده از مصونیت قضایی است، ممنوعالخروج شد. 248 نفر طبق گزارش آژانس ضد فساد پاکستان، ممنوعالخروج شدهاند. این افراد از اعضای متهم حزب مردم، حزب مسلم لیگنواز، جنبش متحده قومی و دیگر احزاب و کارمندان ارشد دولتی هستند.
همزمان با تحولات اخیر در حمله هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا به پاکستان 15 نفر کشته شدند. همچنین در پی افزایش درخواستهای آمریکا از پاکستان برای مقابله با ساکنان مناطق قبیلهای، خشونتها در این مناطق افزایش یافته است.
کارشناسان معتقدند آمریکا با روی کار آمدن یک دولت مقتدر در پاکستان مخالف است و تلاش خواهد کرد کسی روی کار بیاید که اجازه دخالت مستقیم را به واشنگتن در امور اسلامآباد بدهد.
