دیدار با فرج‌‌الله سلحشور، کارگردان سریال یوسف پیامبر(ع)

تهیه نسخه سینمایی برای مخاطبان آسان‌تر است

سیاستگذاران سیما در بخش سریال‌های تاریخی و مذهبی در چند سال اخیر کمتر توانسته‌‌اند مخاطبان را برای دنبال کردن داستان این گونه سریال‌ها ترغیب کنند اما سریال یوسف پیامبر(ع) توانست با به تصویر کشیدن داستان زندگی یکی از پیامبران الهی هم مردم را با سیره و روش زندگی بعضی پیامبران بنی‌اسراییل آشنا سازد و هم طلسم رکورد جذب مخاطب سیما را طی چند سال اخیر بشکند و این نوید را به مسؤولان سیما داد که سیاستگذاری در زمینه تهیه فیلم و سریال‌های مذهبی- تاریخی می‌تواند گامی مؤثر در جهت جذب مخاطب و به تصویر کشیدن زندگی ائمه خواهد بود. از سوی دیگر دیدار مقام معظم رهبری با عوامل و دست‌اندرکاران سریال حضرت یوسف (ع) و قدردانی از تلاش‌های این گروه در تحقق یافتن این هدف، مهر تأییدی است برای پرداختن به این گونه سریال‌ها.البته ناگفته نماند که بخش اعظم موفقیت این سریال مرهون اقتباس این داستان‌ زیبای قرآنی بود که باعث شد مردم برای پی بردن به چگونگی به تصویر کشیدن دیدار یوسف و زلیخا توسط بازیگردانی کارگردان، مجذوب این سریال شوند. قسمت‌های پایانی این سریال به‌رغم برخی ایرادهای فنی و هنری، همچنان بینندگان را پای تلویزیون نشاند تا آخرین قسمت با این سریال همراه باشند. باخبر شدیم که فرج‌الله سلحشور با تدوین‌ها و تغییراتی در برخی دیالوگ‌ها یا دوبله‌ها، فیلمی سینمایی از این سریال تهیه می‌کند به همین بهانه با نویسنده و کارگردان سریال یوسف پیامبر (ع) به گفت‌وگو نشستیم تا از وی در خصوص چگونگی موفقیت این سریال و عواملی که در فیلم سینمایی تغییر خواهند کرد پرسش کنیم.هدف اصلی شما برای تبدیل سریال یوسف پیامبر(ع) به فیلم سینمایی چیست؟به نظر من سینما خودش یک سنگر است. اگر در سینما فعال باشیم خودش قدم مثبتی است. از طرفی شاید همه مردم نتوانند تمام قسمت‌های سریال یوسف پیامبر(ع) را داشته باشند در حالی که می‌توانند این فیلم را به صورت سینمایی تهیه کنند و داشته باشند. این دو علت باعث شد تا ما راغب شویم که نسخه سینمایی، سریال یوسف پیامبر(ع) را تهیه کنیم که هم به همه دنیا عرضه شود و نیز در جشنواره‌های مختلف به نمایش درآوریم.در سریال حضرت یوسف(ع) محور داستان بر داستان‌های مختلف مذهبی، دینی و عشق زلیخا به حضرت یوسف (ع) همراه بود. در تهیه فیلم این سریال محور داستان را به کدام یک از ویژگی‌های سریال بنا می‌کنید؟سریال حضرت یوسف (ع) در حقیقت تفسیر سوره مبارکه یوسف است و فیلم سینمایی حضرت یوسف(ع) داستان اصلی حضرت یوسف (ع) است. در تفسیر معمولاً تشریح و توضیح آیه با حکایت‌های مختلف بیان می‌شود ولی در بیان خلاصه و چکیده کل داستان، دیگر نیازی به تفسیر و پرداختن به حواشی داستان نیست. در فیلم سینمایی حضرت یوسف (ع) فقط به موضوعات و مصداقی که در خود سوژه توضیح داده شده و وجود دارد، پرداخته شده است.داستان‌های قرآنی را چطور اقتباس می‌کنید و به صورت فیلمنامه درمی‌آورید؟در ابتدا داستان‌های قرآنی توسط مفسران باز شدند و توضیحات داده شد که این توضیحات یکی از منابع اصلی ما به شمار می‌رود. مفسران و بزرگان دینی نیز این تفاسیر را از ائمه معصومین(ع) فراگرفته‌اند. ما هم این تفاسیر را می‌خوانیم و ارزیابی می‌کنیم که بزرگان دینی و مفسران چطور این سوره‌ها را تفسیر کرده‌اند و ارزش‌های آن را به نمایش گذاشتند و تفاسیر را به ظهور رسانده‌اند. ما هم از این روش برای تشریح سوره‌ها استفاده می‌کنیم ولی ما نیز به عنوان یکی هنرمند چیزهایی را در تفاسیر می‌بینیم که مفسران و تاریخ‌نویسان به آن توجهی نمی‌کنند، چون آنها کارشان با ما فرق می‌کند. ما کار هنری می‌کنیم، کار هنری دیدگاه هنری دارد و از این دیدگاه که نگاه می‌کند، نکاتی را متوجه می‌شود که این نکات برای مردم، مفسرین و تاریخ‌نویسان تازگی دارد. یکی از عوامل جذابیت سریال‌ها و فیلم‌های دینی و قرآنی این است که ما هم از آن ویژگی‌هایی که مفسرین و تاریخ‌نویسان در مورد آیات توجه داشته‌اند استفاده می‌کنیم و هم خودمان حرف‌های تازه‌ای داریم به همین دلیل قصه‌ای که به نمایش درمی‌آید جذاب‌تر از تاریخ و تفسیر می‌شود.چگونگی عشق زلیخا به حضرت یوسف(ع) و پردازش این نقش‌ها ساخته و پرورده ذهن نویسنده و کارگردان بوده است؟بخش اعظم این رفتارها در تاریخ و تفاسیر وجود دارد. حالات زلیخا، غرور و تکبر و اصرار او برای رسیدن به حضرت یوسف(ع) در تفاسیر وجود داشته است.چرا نقش و شخصیت زلیخا در سریال حضرت یوسف(ع) پررنگ‌تر از نقش‌های دیگر دیده می‌شد، حتی در مقایسه با نقش یوسف پیامبر(ع) نیز نقش زلیخا برتری داشت. به‌ویژه اینکه در تیتراژ پایانی سریال نیز نمای نزدیکی از چهره زلیخا به نمایش گذاشته شده بود که در شأن سریال مذهبی ایرانی نبود؟فقط به دلیل سابقه طولانی بازیگری خانم کتایون ریاحی و سابقه طولانی بازیگری او نسبت به دیگر بازیگران این فیلم، موجب شد تا بزرگنمایی‌ای از بازیگری وی به عمل آید.چرا از بازیگر حضرت یوسف (ع) برای تیتراژ این سریال استفاده نشد؟مصطفی زمانی بازیگر نقش حضرت یوسف(ع) اولین سابقه بازیگری را در این سریال داشت به همین دلیل به احترام بازیگران پیشکسوت از او در تیتراژ استفاده نشد.چرا از گریم‌های غلیظ و زننده در سریال استفاده شده بود. مخصوصاً گریم خانم ریاحی به عنوان نقش زلیخا در شأن سریال‌های ایران نبود. آیا نمی‌توانستید برای نمایش زیبایی زلیخا از بازیگران جوان‌تر استفاده کنید؟چون خانم ریاحی به دلیل اینکه هم می‌توانست در نقش جوانی زلیخا ظاهر شود و هم در نقش کهنسالی زلیخا ایفای نقش کند، بهترین فرد برای بازی در این نقش بود زیرا ما نمی‌توانستیم از دو بازیگر برای بازی در نقش جوانی و پیری زلیخا استفاده کنیم همچنین بازی نقش زلیخا بسیار دشوار بود و خانم ریاحی به خوبی باسابقه بازیگری‌ای که داشت، توانست به خوبی این نقش را ایفا کند همچنین ایشان در یک مرز سنی هستند که هم می‌توانند گریم جوان داشته باشند و هم می‌توان گریم پیری را روی چهره ایشان به نمایش درآورد.استفاده از بازیگر جوان و کم‌سابقه در سریالی با این عظمت و قداست، ریسک نبود؟ من قبل از ساخته شدن سریال حضرت یوسف نیز می‌دانستم که این سریال با استقبال مخاطبان روبه‌رو خواهد شد چون هم به قرآن اطمینان دارم و هم به هنر. این دو ویژگی در کنار یکدیگر می‌توانند بزرگ‌ترین و بهترین اثرها را خلق کنند. مصطفی زمانی بازیگر نقش حضرت یوسف(ع) نیز با وجود اینکه سابقه بازیگری نداشتند، چندین بار نقش‌های مختلف را بازی کردند و شش ماه زیر نظر استاد بازیگری، کار کردند و مورد تأیید استادش قرار گرفتند. اگرچه همکاران بنده اصرار داشتند که از بازیگران باتجربه برای ایفای این نقش استفاده شود ولی من یقین پیدا کردم که آقای زمانی از عهده این کار برمی‌آیند.با این وجود من به خود ایشان هم گفته بودم که اگر ما چند روز فیلمبرداری کردیم و دیدیم که شما نمی‌توانید از عهده نقش بربیایید، شما را کنار می‌گذارم و بخش‌هایی را نیز که فیلمبرداری کرده‌ایم از اول فیلمبرداری را شروع می‌کنیم ولی ایشان به لطف خدا توانستند نقششان را به‌خوبی بازی کنند و ما هم راضی بودیم.چرا در تبدیل این سریال به فیلم سینمایی می‌خواهید صدای برخی از بازیگران را دوبله کنید؟جنس صدای بعضی از بازیگران خیلی دلنشین نبود بنابراین تصمیم گرفتیم که از دوبله استفاده کنیم.در خصوص دیدار عوامل و دست‌اندکاران سریال یوسف پیامبر(ع) با رهبر معظم انقلاب نیز توضیح می‌دهید. این دیدار برای عوامل این سریال دارای چه ویژگی‌ها و دستاوردهایی بود؟دیدار با مقام معظم رهبری با چندین نظر واقعاً حائز اهمیت بود. حضرت آقا چند رهنمود دادند که می‌تواند برای سینمای ما سازنده باشد. این امر نیز در صورتی محقق می‌شود که سینماگران گوش شنونده‌ای داشته باشند، همچنین ایشان در دیدار با عوامل این سریال یک نوع جریانی را تأیید کردند که این آغاز هنر انقلاب و سینمای ارزشی- مذهبی است و می‌تواند آینده سینما را شکل دهد.این دیدار چه ویژگی‌‌هایی برای نویسنده و کارگردان این سریال داشت؟من همیشه این دغدغه را داشتم. از اینکه نمی‌دانستم نظر حضرت آقا در مورد سریال حضرت یوسف (ع) چیست خیلی دلمشغولی داشتم. خیلی مشتاق بودم که بدانم آقا سریال را دیده‌اند یا خیر و آیا این سریال را پسندیده‌اند یا خیر یعنی اگر آقا این سریال را نپسندیده بودند درحالی که همه دنیا این سریال را پسندیده بود. رایم هیچ ارزشی نداشت و در روز دیدار ما با حضرت آقا به لطف خداوند وقتی ایشان این سریال را تأیید کردند، خستگی این چند سال برایم برطرف شد.