اکرم عادلخانی- زهرا چیذری
طبق یافتههای آسیبشناسان اجتماعی، کاهش ارتباط گفتاری و سرد شدن روابط خانوادهها هدیه تلفن همراه به خانوادههاست.
دکترمجید ابهری، آسیبشناس اجتماعی درباره مضرات استفاده از تلفن همراه گفت: ورود فناوری به هر جامعهای مستلزم آگاهی و فرهنگسازی است، متأسفانه دستاوردهای علمی مثل internet و تلفن همراه در ایران بدون بستر مناسب فرهنگسازی وارد شده است.
وی ادامه داد: براساس آزمایشهای انجام شده، آسیبشناسان اجتماعی امواج موبایل پیامدهای سوئی برای افراد دارد و موجب پرخاشگری و ضایعات مغزی میان افراد میشود.موبایل؛ اسباببازی مدرن برای کودکان و نوجوانان
دکتر ابهری در مورد استفاده افراطی از تلفن همراه گفت:بیشتر کودکان و نوجوانان به جای اسباببازی از موبایل استفاده میکنند و این امر موجب شده معلمهای آنها سر کلاس احساس نارضایتی کنند و برای دانشآموزان باعث افت تحصیلی شود.
موبایل، هزینه مضاعف برای خانوادهها
دکتر ابهری ادامه داد: ارسال پیامک عارضه دیگر تلفن همراه است، گاهی نوجوانان مطالب غیرضروری را با پیامک برای یکدیگر میفرستند. در واقع حضور تلفن همراه فقط برای خانوادهها هزینهبردار است و گاهی نقل و انتقال تجارب غیراخلاقی توسط sms و گاهی تصاویر غیراخلاقی و غیراسلامی توسط Bluetooth انجام میشود که چون کمترین آموزش را خانوادهها و نوجوانان دیدهاند موجب پیامدهای منفی این آثار در خانوادهها میشود.
آیا میدانید فونیزم چیست؟ دکتر ابهری و دیگر پژوهشگران آسیبهای اجتماعی معتقدند طبق یافتههای علمی فونیزم نوعی اعتیاد به تلفن همراه است که بیشتر در اروپا بوده است و با پیشرفت تکنولوژی این سندروم پرخطر وارد آسیا و ایران شده است.
موبایل، باعث کاهش اوقات مطالعه و ورزش و فعالیتهای اجتماعی دیگر میشود
دکتر ابهری، جامعهشناس افزود: گاهی موبایل باعث کاهش رفتارها و فعالیتهای اجتماعی میشود که این پیامد انزوای اجتماعی را به همراه میآورد که رفته رفته این انزوا رو به افسردگی و اعتیاد و افت تحصیلی میرود.
کمبود مراکز تفریحی باعث افزایش افراطی افراد نسبت به موبایل شده است یا سرگرمیهای ناسالم جای خود را به سرگرمیهای سالم دادهاند
دکتر ابهری گفت:همیشه نباید نوجوانان را مقصر دانست گاهی والدین و گاهی دولت وظیفه خود را به خوبی انجام نمیدهند زیرا نبود وسایل تفریحی و شادیآور یا گران بودن وسایل تفریحی یا دور بودن خانوادهها به وسایل تفریحی منجر به انزوای اجتماعی شده که فرد رو به تلفن همراه میآورد.
وی گفت: نوجوانان باید به نحوی اوقات فراغت خود را پر کنند اگر توانستند با تفریحات سالم ولی اگر تفریحات سالم نبود انرژی خود را صرف کارها و تفریحات ناسالم میکنند.
وی ادامه داد: متوسط رفتارهای گفتمانی بین خانوادهها از 24 ساعت فقط 15 دقیقه است که تلفن همراه این میزان را به طور نزولی کاهش داده است و روز به روز نیز این روند بیشتر میشود.
به یادداشته باشید تلفن همراه موجب کاهش ارتباط گفتاری خانوادهها و سرد شدن روابط اجتماعی افراد میشود.
چند خطی بودن تلفن همراه، اپیدمی شده است
وی گفت: والدین در مقابل نوجوانان چارهای جز تسلیم ندارند. در کلاس درس 40 نفری بیش از 30 نفر تلفن همراه دارند و چون گوشی همراه امروزه مد تلقی میشود و والدین آموزش لازم از طریق صدا و سیما را ندیدهاند پس به ناچار تسلیم نوجوان خود میشوند.
استفاده تلفن همراه برای 60 درصد از نوجوانان باعث بزهکاری آنها میشود
دکتر ابهری ادامه داد: تلفن همراه وسیلهای شده برای جوانان و نوجوانان برای دوستیهای تلفنی و قرار ملاقاتهای غیررسمی و همین امر باعث گرایش آنها به سمت بزهکاری میشود. (تبلیغات صدا و سیما هم موجب کشش نوجوان به سمت موبایل شده است زیرا با مبلغ کمی مثل 5 هزار تومان شخص میتواند از دو خط استفاده کند).
امید است روزی بستر فرهنگی مناسب برای استفاده مناسب از تکنولوژی در کشورهای جهان سوم هم فراهم شود.
گسترش استفاده از تلفن همراه؛ مزایا و معایب
دکتر فربد فدایی،روانپزشک و مدیر گروه روانپزشکی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی در گفتوگو با خبرنگار جوان در رابطه با مزایا و معایب استفاده از تلفن همراه میگوید: تلفن همراه برای برقراری ارتباطی سریع و فوری در مواقع ضرورت بهترین کارکرد را دارد اما همچون هر وسیله نوین تکنولوژی برای مسائل دیگری نیز استفاده میشود به طور مثال برای گفتوگوهای دوستانه و رفع ملال، برای پر کردن احساس تنهایی برای یافتن دوستان جدید؛ اینها موارد استفادهای است که ناشی از شرایط نوین جامعه است. جامعهای که در آن انسانها کمتر با یکدیگر ارتباط رو در رو دارند و از طریق وسایلی چون تلفن و رایانه با یکدیگر راحتتر ارتباط برقرار میکنند.
اعتیاد به هر چیز مضر است
وی در رابطه با عادت جوانان و نوجوانان به استفاده زیاد از تلفن همراه میافزاید: اعتیاد به تلفن همراه یا رایانه نکته جدیدی است و چیزی شبیه سایر اعتیادهاست. یعنی همان عوارض را دارد و شخص احساس نیاز به استفاده از آن دارد و در صورتی که مانع استفاده او شوند. احساس اضطراب شدید و بیقراری میکند به همین دلیل وقت زیادی را در طول شبانهروز به این کار اختصاص میدهد و به تدریج این کار به صورت یک هدف عمده در زندگی انسان درمیآید. وی در ادامه تصریح میکند: همانطور که یک معتاد به مواد مخدر، رسیدن به آن ماده را هدف زندگی خود میبیند در چنین اردی هم دیده شده که برخی از افراد در شبانهروز بیش از 5، 6 ساعت از وقت خود را صرف صحبت با تلفن همراه یا رایانه میکنند و گاهی هم نوعی حالت وسواس به وجود میآید. وسواس هم درواقع خود نوعی بیماری روانی است که برحسب شرایط در مسائل گوناگونی نمود پیدا میکند. در این حالت نیز فرد برای کنترل و بررسی پیامکهای تلفن همراه خود وسواس پیدا میکند.
دکتر فدایی در حالی که افراط زدگی در استفاده از تلفن همراه را مختص جامعه ما ندانست اضافه میکند: در تمام جوامع این افراط وجود دارد و دلیل آن این است که جوانان بیش از آنکه تابع منطق باشند تابع هیجان هستند و این مسأله اقتضای جوانی است و نمیتوان به آن ایراد گرفت. بنابر این هر وقت حس میکنند تمایل دارند با کسی صحبت کنند این کار را بدون توجه به زمان و شرایط مناسب انجام میدهند.
تلفن همراه و تضعیف بنیان خانواده
دکتر فدایی در رابطه با نقش استفاده افراطی از تلفن همراه در تضعیف بنیان خانواده میگوید: وسایل ارتباط جمعی سبب ارتباط بهتر افراد با محیط خارج از خانواده و افراد بیگانه شده و در مقابل روابط بین افراد خانواده را ضعیف کرده است.
وی اضافه میکند: اصولاً در جوامع امروزی از آنجایی که هر یک از افراد خانواده به کار و مشغلههای شخصی خودشان مشغولند ارتباط بین افراد خانواده خیلی عمیق نیست. از طرف دیگر ارتباط و برقراری احساس عاطفی با دیگران جزو ویژگیهای روحی انسان است. بنابر این افراد از طریق مسائلی چون تلفن همراه و اینترنت این ویژگی و حس نیاز به برقراری ارتباط را ارضا میکنند.
دکتر فدایی در مقایسه ارتباط تلفنی و ارتباط رودر رو میگوید: در ارتباط رودر رو ارتباط هم از طریق کلام و هم از طریق چشم و زبان بدن شکل گرفته و مورد تعقیب دیگران قرار میگیرد. بنابر این همیشه نوعی محدودیت را بر رفتار اجتماعی انسان تحمیل میکند و انسانها در روابط اجتماعی خود رفتارشان را با حرکات بدن و رفتار چهره طرف مقابل تطبیق میدهند.
امادر ارتباط با تلفن همراه از آنجایی که برقراری ارتباط تنها از طریق کلام است بنابر این فرد بدون مهار بیشتر و بدون ترس از اینکه مورد مؤاخذه قرار گیرد صحبت میکند و یا رفتارهایی را از خود بروز میدهد که در حالت عادی آنها را صحیح نمیداند.
تأثیر تبلیغات بر گرایش شدید جوانان به تلفن همراه
دکتر فدایی در رابطه با تأثیر تبلیغات بر گرایش شدید جوانان به استفاده از تلفن همراه معتقد است: وقتی مصرف گرایی رواج پیدا کرد اصل موضوع مورد توجه قرار نمیگیرد و خرید بیشتر و مصرف بیشتر الگو میشود و تبلیغات سبب میشوند که افراد بدون نیاز مصرف کننده نیز تشویق میشوند تا بدون اینکه هدف ارتباطی داشته باشند بیشتر و بیشتر با تلفن همراه صحبت کنند.
وی با اشاره به تأثیرپذیری جوانان و نوجوانان از رفتار بزرگترها و همچنین نقش تلویزیون و سینما در فرهنگ شدن یک رفتار میگوید: حتی در مورد مسالهای چون تلفن همراه نیز اگر قرار باشد که در فیلمها و سریالها قهرمان داستان به عنوان یک وسیله لازم و ضروری همواره با تلفن همراه صحبت کند این مساله تأثیر منفی داشته و سبب میشود تا افراد جامعه به ویژه جوانان چنین کاری را به عنوان یک کار پسندیده مورد توجه قرار دهند. این مسألهای بود که در گذشته در رابطه با سیگار نیز وجود داشت و سبب تشویق افراد به سیگار کشیدن میشد.
به طور کلی رفتار ورزشکاران و هنرمندان و فیلمهای سینمایی و تلویزیونی میتواند در کاهش این رفتارها موثر باشد.
