«کوچ» یکی از آثاری است که امسال در نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت حضور داشت. فیلمی که روایت‌هایی گیرا از دوران کودکی و نوجوانی سردار سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی به تصویر می‌کشد. به همین بهانه به سراغ محمد اسفندیاری، کارگردان این اثر سینمایی رفتیم و با او درباره نمایش «کوچ» در جشنواره فیلم مقاومت هم‌کلام شدیم.
دسترسی به خاطرات خودنوشت حاج قاسم یک فرصت بود
این کارگردان ضمن اشاره به تناسب موضوع و مضمون «کوچ» با جشنواره فیلم مقاومت گفت: این فیلم، بیوگرافی شخصیتی است که شاید بتوان نامش را به عنوان رهبر جریان مقاومت مطرح کرد. «کوچ»، مقطع کودکی تا جوانی شهید حاج قاسم سلیمانی را دربرمی‌گیرد. البته ما این فرصت را داشتیم که به خاطرات خودنوشت ایشان که با قلمی جسورانه نوشته شده است، دسترسی داشته باشیم. حاج قاسم در خاطرات خود به صراحت همه‌چیز را روایت می‌کند، مثلاً فقیرانه زندگی کرده، با جزئیات به آن اشاره کرده و هیچ ابایی نداشته است.
برکت لقمه حلال، قاسم نوجوان را حاج قاسم کرد
اسفندیاری ادامه داد: در مدل مرسوم آثار بیوگرافیک، شاهد این هستیم که از ابتدا گفته می‌شود قهرمان ما با همه فرق داشته، پدرش چنان و مادرش چنین بوده است. ما در روایتی که حاج قاسم خود درباره خویش ارائه داده است، به یک چیز می‌رسیم و آن لقمه حلال است. قاسم هفت‌ساله شاید به لحاظ ظاهری هیچ برتری نسبت به خویشان و اطرافیان خود نداشته و چه‌بسا همه آنها می‌توانستند قهرمان باشند. به زعم حاج قاسم و به زعم من که فیلم زندگی ایشان را ساخته‌ام، آنچه حاج قاسم را حاج قاسم کرد، اثر و برکت لقمه حلال بود.
او بیان کرد: نباید آدرس غلط به هم بدهیم. برای مثال، اینکه بگوییم یک قهرمان به خوبی تیراندازی می‌کرده، بله درست است، خوب تیراندازی می‌کرده، اما دشمن او هم این خصوصیت را داشته است. ما اینجا در مسابقه با هم نیستیم، داریم راجع به انسان صحبت می‌کنیم و این ارزش‌های انسانی است که انسان‌ها را از هم متمایز می‌سازد.
کارگردان فیلم سینمایی «کوچ» تصریح کرد: افتخار می‌کنم که شانس داشتم این کار را انجام دهم و شکر خدا با هدایت خودشان فهمیدم که قهرمان شدن به چه معناست؛ قهرمان شدن، آن هدایت الهی است که باید شامل حال فرد شود و این به معنای معروف شدن نیست. شاید کمتر کسی حتی در ایران، حاج قاسم را تا قبل از ۱۰ سال اخیر زندگی‌اش می‌شناخت. در دوره مبارزه با داعش بود که کم‌کم نام ایشان مطرح شد.
حاج قاسم یک قهرمان واقعی بود
او اضافه کرد: حاج قاسم در دوره‌ای تصمیم می‌گیرد وارد سپاه شود، اما به خاطر ظاهرش رد می‌شود. چون این آدم، واقعی بود، ادا درنمی‌آورد و ریاکاری نداشت. او تا روزی که به شهادت رسید در جنگ بود و شاید کمتر شخصیتی واجد چنین خصوصیاتی باشد. اسفندیاری عنوان کرد: ما در سراسر فیلم «کوچ» شاهد کنتراست‌های عجیبی هستیم که مخاطب پس از مواجهه با آنها مدام غافلگیر می‌شود از خود می‌پرسد واقعاً حاج قاسم این‌گونه بود؟ اینکه مثل من بود، شبیه پدر من بود. متن جسورانه خاطرات خودنوشت حاج قاسم به ما این اجازه را داد که او را این‌گونه روایت کنیم و خدا را شاکرم که امروز نسبتا سرمان بالاست.
او در پاسخ به این پرسش که این روز‌ها مشغول پیشبرد پروژه سینمایی تازه‌ای شده است یا نه، گفت: بله پیشنهادی رسیده و داریم روی آن کار می‌کنیم. گفت‌و‌گو‌هایی صورت گرفته و شاید همین حالا هم به طور غیررسمی در مرحله پیش‌تولید قرار گرفته باشیم. اما با توجه به شرایط جنگی کشور، نمی‌توان به صورت قطعی درباره پروژه صحبت کرد.
اسفندیاری همچنین در پاسخ به این پرسش که آیا فصول بعدی زندگی شهید سلیمانی هم به اثری سینمایی تبدیل خواهد شد یا خیر، بیان کرد: طبق آنچه سفارش‌دهنده فیلم یعنی مکتب حاج قاسم و خانواده شهید سلیمانی به ما منتقل کرده‌اند، بحمدالله از کار راضی بوده‌اند، البته شاید هم راضی نباشند و صرفاً برای تقویت روحیه تیم سازنده حس رضایت‌شان را منتقل کرده باشند. در نهایت، همه چیز به تصمیم این عزیزان بازمی‌گردد، اما قاعدتاً ژانر فیلم بعدی تغییر خواهد کرد، زیرا باید شاهد اثری باشیم که ورود قاسم جوان به صحنه جنگ را روایت کند.
