جوان آنلاین: حمله امریکا و رژیم صهیونیستی به ایران از خردادماه سال گذشته، نشان داد باید الزامات جدیدی در طراحی ساختمان‌ها در نظر گرفته شود، از جمله تهویه، سرویس‌های بهداشتی و تأمین آب، به‌خصوص در طبقات منفی و ساخت پناهگاه و اتاق امن در ساختمان‌های جدید و مراکز عمومی شهر از بایگانی‌ها خارج و در دستور کار دولت و شهرداری‌ها قرار گیرد. در این خصوص وزیر راه و شهرسازی با تعیین ضرب‌الاجل برای بازنگری ضوابط فنی پدافند غیرعامل در ساختمان‌ها، ضرب‌الاجلی تعیین کرده و می‌گوید: دفتر مقررات ملی ساختمان موظف است ظرف یک تا دو هفته آینده با تشکیل جلسات فشرده، بازنگری در مبحث ۲۱ مقررات ملی ساختمان (پدافند غیرعامل) را با فوریت کلید‌زده و اصلاحات لازم را برای الزام احداث پناهگاه در ساخت‌وساز‌های جدید و ساماندهی فضا‌های عمومی ابلاغ کند.
با گذشت ۱۸ سال از تدوین مبحث ۲۱ مقررات ملی ساختمان با محور «پدافند غیرعامل»، الزام ساخت پناهگاه همچنان در حد بند‌های قانونی باقی مانده است، بند‌هایی که نه در نقشه‌های ساختمانی جای گرفتند و نه در اولویت‌های مدیریت شهری. در زمان جنگ ایران و عراق ساخت پناهگاه، به‌ویژه برای ساختمان‌های عمومی و دولتی الزامی بود. حتی پس از احداث مترو، بنا بود ایستگاه‌ها نقش پناهگاه ایفا کنند. این موضوع در مبحث ۲۱ مقررات ملی ساختمان نیز با عنوان پدافند غیرعامل گنجانده شده بود، اما، چون کسی تصور نمی‌کرد کشور دوباره با تهدید مواجه شود، این بند نیز به فراموشی سپرده شد.
در این خصوص، سید محمود فاطمی‌عقدا، رئیس سابق مرکز تحقیقات مسکن با تأکید بر لزوم رویکرد آینده‌نگرانه در طراحی شهری می‌گوید: «کشوری مانند ایران که هم در معرض زلزله و هم در معرض تهدیدات امنیتی است، نیازمند ساخت پناهگاه‌های عمومی و خصوصی برای اسکان موقت در بحران‌ها و حفظ جان شهروندان است.» فاطمی‌عقدا همچنین به ایده «اتاق امن» در هر واحد مسکونی پس از زلزله بم اشاره می‌کند و می‌افزاید:، چون پس از زلزله بم، دیگر زلزله بزرگی رخ نداد، از دستور کار خارج شد و هرگز اجرایی نشد. وی با اشاره به تهدیدات نوینی مانند حملات پهپادی، پیشنهاد بازنگری در مقررات ملی ساختمان را مطرح و تأکید می‌کند: ساختمان‌های بلندمرتبه باید در برابر انفجار و تخریب، الزامات فنی خاصی داشته باشند. به گفته وی، طی سال‌های اخیر، رشد صدور پروانه در بافت فرسوده تهران حدود شش برابر شده و ساختمان‌هایی که طبق مقررات جدید ساخته می‌شوند، تأییدیه‌های ایمنی لازم را دارند. با این حال، روند بازآفرینی شهری باید شتاب گیرد، زیرا بسیاری از مناطق همچنان فاقد تاب‌آوری لازم در برابر تهدیدات هستند.
اخذ پایان کار منوط به رعایت مبحث ۲۱ مقررات ملی ساختمان
فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی در جلسه شورای عالی شهرسازی و معماری با موضوع بررسی ضوابط پدافند غیرعامل و احداث پناهگاه‌ها، با اشاره به پیشینه وجود ضوابط ساخت پناهگاه در قوانین معماری و شهرسازی کشور می‌گوید: موضوع احداث پناهگاه در گذشته در ضوابط و مقررات ما وجود داشت، اما از دهه‌های گذشته با این تصور که دیگر جنگ یا حمله‌ای روی نخواهد داد، حالت اجباری آن حذف و به یک امر اختیاری تبدیل شد. به گزارش ایرنا، وی می‌افزاید: امروز حتی در کشوری مانند سوئیس که از امن‌ترین کشور‌های جهان به‌شمار می‌رود، ساخت پناهگاه در ساختمان‌های جدید نخستین اولویت است و حتی برای تهدیدات سنگین‌تر و پیشرفته‌تر مانند حملات اتمی نیز پیش‌بینی‌های لازم صورت می‌گیرد. بنابراین نباید موضوعی به این درجه از اهمیت را به آینده موکول کرد.
وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر اینکه افزایش احتمالی هزینه‌های ساخت نباید مانع از ارتقای ایمنی و پدافند غیرعامل شود، تصریح می‌کند: در گذشته زمانی که الزاماتی نظیر پنجره‌های دوجداره یا ضوابط سخت‌گیرانه آتش‌نشانی و دودبند‌ها ابلاغ شد، در ابتدا مقاومت‌هایی به دلیل افزایش هزینه‌ها وجود داشت، اما زمانی که اعطای پایان‌کار مشروط به اجرای این ضوابط شد، سازندگان تمکین کردند و اکنون این موارد به یک استاندارد پذیرفته‌شده تبدیل شده است. در موضوع پناهگاه نیز باید همین قاطعیت اجرایی اعمال شود.
صادق با بیان اینکه با دشمنی روبه‌رو هستیم که به هیچ‌یک از اصول انسانی پایبند نبوده و از تسلیحات جدید و مخرب بهره می‌برد، می‌گوید: موکول کردن تصمیم‌گیری‌ها به آینده و عدم الزام قانونی، نتیجه‌ای جز تحمیل خسارات جانی جبران‌ناپذیر و ویرانی ساختمان‌ها نخواهد داشت، خساراتی که در نهایت بار مالی و اجرایی سنگین بازسازی را مجدد بر دوش شهر‌ها و دولت می‌گذارد. وی با اشاره به تجربه دوران دفاع مقدس می‌افزاید: در دوران جنگ هشت‌ساله به‌محض به صدا درآمدن آژیر خطر مردم به مدارس پناه می‌بردند. بنابراین نباید در شرایط بحرانی همه امور و روند عادی زندگی جامعه به تعطیلی کشانده شود، بلکه باید با ایجاد زیرساخت‌های دفاعی و پناهگاهی، تاب‌آوری شهر‌ها را ارتقا داد.
وزیر راه و شهرسازی درباره تجهیز فضا‌های عمومی و استفاده از ظرفیت‌های شهری خاطرنشان می‌کند: بخش عمده‌ای از حفاظت شهری به تجهیز مراکز و فضا‌های عمومی نظیر ایستگاه‌های مترو اختصاص دارد و در این راستا استانداران سراسر کشور متناسب با مقتضیات هر استان، موضوع تجهیز و ایمن‌سازی این مراکز را با اولویت‌بندی پیگیری و اجرایی کنند. صادق با تعیین ضرب‌الاجل برای بازنگری ضوابط فنی پدافند غیرعامل می‌گوید: دفتر مقررات ملی ساختمان موظف است ظرف یک تا دو هفته آینده با تشکیل جلسات فشرده، بازنگری در مبحث ۲۱ مقررات ملی ساختمان (پدافند غیرعامل) را با فوریت کلید زده و اصلاحات لازم را برای الزام احداث پناهگاه در ساخت‌وساز‌های جدید و ساماندهی فضا‌های عمومی ابلاغ کند.
