جوان آنلاین: حسن سالاریه، معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان فضایی ایران، در مراسم افتتاحیه هفته جهانی فضا با اشاره به دستاوردهای صنعت فضایی کشور در سال‌های اخیر گفت: در سال گذشته در بسیاری از شاخص‌های توسعه صنعت فضایی به نقاط عطف تاریخی رسیدیم و این دستاوردها حاصل تثبیت عملکرد و تلاش مجموعه‌های مختلف این صنعت است.
وی با اشاره به عملکرد موفق ماهواره‌بر «قائم ۱۰۰» اظهار کرد: تثبیت عملکرد ماهواره‌بر قائم ۱۰۰ از اتفاقات مهم صنعت فضایی کشور بود و در کنار آن، مأموریت ماهواره «چمران» نیز با موفقیت انجام شد. این ماهواره در توسعه الگوریتم‌های کنترل موقعیت ماهواره در مدار و انجام نخستین تقرب مداری کشور، موفقیت مهمی را رقم زد.
رئیس سازمان فضایی ایران، پرتاب سنگین‌ترین جرم توسط ماهواره‌بر «سیمرغ» را از دیگر دستاوردهای مهم صنعت فضایی دانست و گفت: همکاران ما در مجموعه وزارت دفاع در این پروژه فعالیت کردند و این دستاورد نیز یکی از رکوردهای مهم صنعت فضایی کشور محسوب می‌شود.
سالاریه همچنین با اشاره به پروژه «سامان» افزود: انتقال مداری سامان نیز از دیگر اتفاقات مهم بود که نرم‌افزار شبیه‌ساز این بلوک انتقال مداری توسط پژوهشگاه فضایی توسعه یافت و این بلوک با استفاده از ماهواره‌بر سیمرغ به فضا پرتاب شد. نمونه‌های پیشرفته‌تر این بلوک نیز در دسترس است و سامان می‌تواند نقش مهمی در دستیابی به مدارهای بالاتر ایفا کند.
پایا به‌طور کامل در حال ارائه خدمات است
وی عملکرد کامل ماهواره «پایا» را از دیگر رکوردهای صنعت فضایی کشور عنوان کرد و گفت: این ماهواره که سال گذشته در مدار قرار گرفت، حاصل تلاش مجموعه‌های داخلی است و دوربین و زیرسامانه‌های مختلف آن به‌صورت کاملاً بومی در کشور توسعه یافته‌اند. نسل‌های پیشرفته‌تر این ماهواره نیز در دست ساخت هستند و دقت بالای تصویربرداری از ویژگی‌های مهم پایا محسوب می‌شود.
معاون وزیر ارتباطات با تأکید بر اهمیت دسترسی به داده‌های فضایی گفت: توسعه مراکز کنترل ماهواره و دسترسی به داده‌ها و تصاویر ماهواره‌ای در سراسر کشور از برنامه‌های جدی وزارت ارتباطات است، چرا که دسترسی به داده، یکی از مهم‌ترین الزامات استفاده از ظرفیت صنعت فضایی در اقتصاد فضامحور است. در همین راستا مراکز جدیدی نیز در حال ساخت است.
سالاریه از تکمیل ماهواره «پایا ۲» خبر داد و اظهار کرد: پایا ۲ نمونه پیشرفته‌تر ماهواره پایا با دقت تصویربرداری بهتر از ۳ متر است که تکمیل شده و در برنامه پرتاب قرار گرفته است.
رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به نقش بخش خصوصی در توسعه صنعت فضایی گفت: یکی از شعارهای محوری دولت در حوزه فضا و سایر حوزه‌های فناوری، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی است که این شعار در صنعت فضایی به مرحله عمل رسیده است.
وی افزود: در دو سال گذشته سه ماهواره ساخته‌شده توسط بخش خصوصی در مدار قرار گرفته است. شاید این ماهواره‌ها از نظر مشخصات فنی در برخی موارد در سطح پایین‌تری قرار داشته باشند، اما استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و شتاب‌بخشی به پیشرفت صنعت فضایی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و این مسیر ادامه خواهد داشت.
۴ ماهواره در منظومه شهید سلیمانی
سالاریه همچنین با اشاره به منظومه ماهواره‌ای «شهید سلیمانی» گفت: نخستین نمونه از این منظومه سال گذشته در دهه فجر رونمایی شد و این منظومه هم‌اکنون در دست ساخت است و یکی از پروژه‌های مهم وزارت ارتباطات در صنعت فضایی محسوب می‌شود.
وی با تأکید بر اینکه توسعه صنعت فضایی باید به توسعه کاربردها گره بخورد، اظهار کرد: برنامه توسعه صنعت فضا باید در نهایت به توسعه کاربردهای فضایی در زندگی مردم و اقتصاد کشور منجر شود و این موضوع یکی از شعارهای محوری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است.
رئیس سازمان فضایی ایران ادامه داد: بر همین اساس، شرکت‌ها و مجموعه‌های متعددی در عرصه فضایی کشور شناسایی شده‌اند. همچنین برای نخستین‌بار با همکاری سازمان برنامه و بودجه، تخصص «فضا» در نظام فنی و اجرایی کشور به‌عنوان یک تخصص مستقل شناخته و برای آن کد تخصصی تعریف شده است.
سالاریه گفت: امروز شرکت‌های فعال متعددی در عرصه فضایی کشور در کنار مراکز تحقیقاتی دولتی، پژوهشگاه فضایی و سایر مجموعه‌ها در حال ارائه خدمات هستند و محصولات مختلفی نیز در حوزه‌های کاربردی در حال توسعه است.
وی از پایش محصولات کشاورزی، هواشناسی، پایش گرد و غبار و منابع آبی به‌عنوان بخشی از کاربردهای در حال توسعه صنعت فضایی نام برد و افزود: شرکت‌های فعال در این حوزه‌ها محصولات متعددی را توسعه می‌دهند و نمونه‌هایی از این محصولات نیز در این مراسم ارائه شده است.
معاون وزیر ارتباطات در پایان تأکید کرد: توسعه اقتصاد فضا با جدیت به‌عنوان یکی از برنامه‌های راهبردی دنبال می‌شود و امیدواریم با همت مجموعه‌های دانش‌بنیان، دانشگاه‌ها و فعالان صنعت فضایی در سراسر کشور، این مسیر با سرعت و شتاب بیشتری ادامه پیدا کند.ر کشور، این مسیر با سرعت و شتاب بیشتری ادامه پیدا کند.
وزیر ارتباطات: فناوری فضایی باید تقاضامحور شود
سیدستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در مراسم افتتاحیه هفته جهانی فضا با اشاره به ظرفیت بالای اقتصاد فضایی در جهان گفت: طبق برآوردهای مجمع جهانی اقتصاد، حجم اقتصاد فضایی تا سال ۲۰۳۵ به حدود ۱.۸ تریلیون دلار خواهد رسید و این در حالی است که میانگین رشد سالانه صنعت فضایی در جهان حدود ۹ درصد برآورد می‌شود؛ رقمی که تقریباً دو برابر رشد اسمی اقتصاد جهانی است.
وی با بیان اینکه دولت چهاردهم حوزه فضا را به‌عنوان یکی از محورهای مهم فعالیت خود دنبال می‌کند، اظهار کرد: این اعداد و برآوردها نشان می‌دهد باید جهت‌گیری خود را متناسب با رشد اقتصاد فضایی تنظیم کنیم و در کنار توجه به اقتدار و دستاوردهای فناورانه، به اقتصاد این حوزه نیز توجه جدی داشته باشیم.
وزیر ارتباطات ادامه داد: مرکز ثقل سیاست‌گذاری در حوزه فضا باید از «STI» به «DI» حرکت کند؛ به این معنا که توسعه فناوری زمانی ارزش واقعی خود را پیدا می‌کند که بهره‌بردار نیز در کنار توسعه‌دهنده فناوری قرار بگیرد. بنابراین باید از رویکرد عرضه‌محور به سمت تقاضامحوری حرکت کنیم.
هاشمی افزود: در حوزه‌های مختلف، نیازهای فزاینده‌ای به خدمات فضایی داریم و اگر بهره‌بردار را در کنار فعالان و متخصصان این حوزه قرار دهیم، فضای جدیدی برای توسعه صنعت فضایی شکل خواهد گرفت. صنعت فضایی زمانی در حوزه اقتصاد پایدار می‌شود که در جریان زندگی مردم قرار گیرد.
وی با اشاره به ضرورت فرهنگ‌سازی در حوزه فضا گفت: باید از همان دوران کودکی، نسل آینده را با این حوزه آشنا کنیم. در این زمینه، نقش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان اهمیت دارد تا کودکان از ابتدا با زبان خودشان با فناوری و صنعت فضایی آشنا شوند.
وزیر ارتباطات با اشاره به خاطرات خود از مطالعه مجله «دانشمند» گفت: بسیاری از ما با مطالعه چنین مجلاتی به حوزه‌های علمی علاقه‌مند شدیم و حتی آرزو داشتیم خلبان شویم. ساختن این انگاره‌ها می‌تواند مسیر حرکت کودکان و نوجوانان را در آینده شکل دهد و اعداد و ارقام اقتصادی نیز ضرورت این جهت‌گیری را تأیید می‌کند.
هاشمی با اشاره به همکاری دستگاه‌های مختلف در حوزه فضایی اظهار کرد: همکاری میان وزارت آموزش و پرورش، وزارت دفاع، وزارت ارتباطات، بخش خصوصی و شرکت‌های دانش‌بنیان را می‌توان مصداق یک کار تیمی موفق دانست و این همکاری می‌تواند زمینه‌ساز جهت‌دهی مناسب به نسل آینده برای دستیابی به اهداف پیش‌بینی‌شده در اسناد کشور باشد.
وی در ادامه به نیاز کشور به خدمات فضایی در حوزه ارتباطات اشاره کرد و گفت: در تکالیف برنامه‌ای، پوشش روستاهای بالای ۲۰ خانوار در دستور کار قرار دارد. تا زمانی که بتوانیم برای روستاهای صعب‌العبور و مناطقی که ایجاد ارتباط زمینی برای آنها دشوار است، پوشش ارتباطی باکیفیت فراهم کنیم، زمان قابل توجهی نیاز داریم؛ بنابراین باید از هم‌اکنون برای این موضوع ریل‌گذاری کنیم.
وزیر ارتباطات با اشاره به منظومه ماهواره‌ای «شهید سلیمانی» افزود: با حرکت از ماهواره‌های منفرد به سمت منظومه‌های ماهواره‌ای، طبق گزارشی که دریافت کرده‌ام، سه ماهواره از مجموعه ۲۴ ماهواره منظومه شهید سلیمانی آماده شده و به فضل الهی امسال در مدار قرار خواهند گرفت و در دهه فجر نیز رونمایی خواهند شد.
ارتباطات ماهواره جای فیبر نوری را نمی‌گیرد
هاشمی با طرح این پرسش که آیا ارتباطات ماهواره‌ای در آینده جایگزین ارتباطات زمینی خواهد شد، گفت: برای پاسخ به این سؤال باید شرایط برابر را در نظر گرفت. اگر ارتباطات مبتنی بر فیبر نوری با کیفیت و پایدار در اختیار مردم باشد، استفاده از ارتباطات ماهواره‌ای اولویت نخست نخواهد بود؛ مگر در شرایط خاص.
وی ادامه داد: تجربه شبکه‌های سیار و ثابت نیز همین موضوع را نشان می‌دهد. آیا شبکه‌های سیار جایگزین شبکه‌های ثابت شده‌اند؟ پاسخ این است که در شرایطی که شبکه ثابت با کیفیت و پایدار وجود داشته باشد، همچنان جایگاه خود را حفظ می‌کند.
وزیر ارتباطات با اشاره به وضعیت ترافیک شبکه‌های ارتباطی کشور گفت: امروز سهم ترافیک شبکه ثابت در مقایسه با شبکه سیار قابل توجه نیست و در خوش‌بینانه‌ترین حالت نسبت ترافیک ثابت به سیار حدود ۲۵ به ۷۵ است، در حالی که این نسبت باید به‌تدریج معکوس شود.
هاشمی با اشاره به وضعیت جهانی افزود: در دنیا نیز نسبت استفاده از شبکه‌های ثابت و سیار به نفع شبکه ثابت است و در برخی برآوردها نسبت ۳۰ به ۷۰ مطرح می‌شود. بنابراین اینکه شبکه‌های ماهواره‌ای جایگزین زیرساخت‌های مبتنی بر فیبر نوری شوند، چندان منطقی نیست؛ اما شبکه ماهواره‌ای در شرایطی که ارتباط پایدار و باکیفیت زمینی وجود ندارد، می‌تواند نقش مهمی ایفا کند.
وی تأکید کرد: این موضوع به معنای نادیده گرفتن کاربردهای ارتباطات ماهواره‌ای نیست و این فناوری در حوزه‌های مختلف می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.
وزیر ارتباطات همچنین به ظرفیت ماهواره‌های سنجشی اشاره کرد و گفت: در حوزه سنجش از دور، مدیریت منابع و سرزمین از اهمیت بالایی برخوردار است. پیکره‌های آبی کشور یکی از نیازهای جدی ماست و در حوزه‌هایی مانند اکتشاف معادن، حدنگاری و سایر موضوعات نیز استفاده از ماهواره‌های سنجشی می‌تواند اطلاعات و تصویر بسیار دقیق‌تری در اختیار کشور قرار دهد.
هاشمی افزود: در همین راستا، همکاری با وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز در دستور کار قرار گرفته و استفاده از ظرفیت فناوری فضایی برای اکتشاف معادن و بهره‌برداری از آنها دنبال می‌شود.
وی بار دیگر بر ضرورت حضور بهره‌بردار در کنار فعالان فناوری تأکید کرد و گفت: در هر حوزه‌ای که در مسیر توسعه صنعت فضایی گام برمی‌داریم، باید بهره‌بردار را در کنار خود داشته باشیم و تغییر نگاه از رویکرد فناوری‌محور به رویکرد تقاضامحور از همین مسیر محقق می‌شود.
انقلاب ماهواره‌برها برای کاهش هزینه‌ها
وزیر ارتباطات درباره شعار هفته جهانی فضا با عنوان «انقلاب ماهواره‌برها» نیز اظهار کرد: نکته جالب درباره این شعار آن است که این انقلاب در ماهواره‌برها، ریشه اقتصادی دارد؛ چرا که بخش قابل توجهی از هزینه‌های صنعت فضایی به ماهواره‌برها مربوط می‌شود، نه خود ماهواره.
هاشمی ادامه داد: اگر در دنیا تلاش می‌شود با یک ماهواره‌بر تعداد زیادی ماهواره در مدار قرار گیرد یا استفاده مجدد از ماهواره‌برها توسعه پیدا کند، هدف اصلی کاهش هزینه‌های صنعت فضایی است. بنابراین انقلاب در ماهواره‌برها می‌تواند به اقتصادی‌تر شدن صنعت فضایی کمک کند.
وی در پایان ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای صنعت فضایی و دفاعی کشور، به‌ویژه سردار شهید حاجی‌زاده، گفت: این دستاوردها حاصل مسیر تحولی است که با تلاش و جانفشانی بسیاری از نیروها طی شده و امروز به ما رسیده است. امیدواریم با همت فعالان این حوزه، مسیر تحول و انقلاب در ماهواره‌برها با رویکرد اقتصادی‌تر کردن صنعت فضایی ادامه پیدا کند.
