رانندگی در حالت مستی یکی از رفتارهای پرخطر ترافیکی است که پیامدهای آن تنها متوجه راننده خاطی نیست و میتواند جان سرنشینان خودرو و سایر کاربران جاده را نیز به خطر بیندازد. به گفته پزشکان، کاهش هوشیاری، اختلال در تمرکز، کاهش قدرت تصمیمگیری و افزایش زمان واکنش از جمله پیامدهای مصرف الکل است که میتواند احتمال وقوع تصادف را افزایش دهد.
با وجود آنکه بارها پلیس درخصوص رانندگی در حال مستی هشدار داده و برای این اقدام علاوه بر اجرای حد شرعی ۸۰ ضربه شلاق، یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان جریمه از سوی پلیس صادر میشود.
همچنین ضبط گواهینامه برای شش ماه، ثبت ۱۰ نمره منفی گواهینامه برای خودروهای شخصی و ۲۰ نمره منفی برای خودروهای سنگین، توقیف خودرو برای حداقل ۲۱ روز، دو سال محرومیت از خدمات اجتماعی و حکم حبس و محرومیت از رانندگی در صورت آسیب زدن به دیگران از جمله مجازاتهای تعیینشده است. از طرفی قاضی پرونده نیز میتواند با توجه به شدت خطرات یا آسیبهای واردشده جریمه نقدی تعیین کند.
از آنجا که رانندگی در حالت مستی جزو جرائم ستارهدار است، و پلیس راهور صرفنظر از پرشدن یا نشدن سقف نمره منفی گواهینامه میتواند دستور انتقال خودرو به پارکینگ را بدهد و نسبت به توقیف گواهینامه به دلیل شرب خمر اقدام کند، با وجود این با توجه به اعمال اینگونه مجازاتها که قانونگذار تعیین کرده است، اما باز هم شاهد جرائمی از این دست هستیم.
روز گذشته بود که سرهنگ سیاوش محبی، رئیس پلیس راه راهور فراجا از توقیف یک دستگاه اتوبوس مسافربری در آزادراه رشت– قزوین خبر داد. طبق بررسیهای اولیه پلیس، این راننده ۴۲ ساله در حالت مستی پشت فرمان اتوبوسی بود که ۲۰ مسافر در آن حضور داشتند. خوشبختانه با تشخیص بهموقع پلیس و قبل از وقوع حادثه ناگواری، اتوبوس متوقف و راننده بازداشت شد.
در حالی که آمار رسمی درخصوص تعداد اینگونه رانندگان در دسترس نیست، اما با توجه به حجم بالای تصادفات رانندگی در کشور نیاز است تا مجازاتها برای رانندگانی که پس از شرب خمر یا استعمال مواد مخدر اقدام به رانندگی میکنند افزایش یابد، تا در حد زیادی از ارتکاب اینگونه جرایم کاسته شود.
در حال حاضر در برخی کشورها، مجازات رانندگی در حالت مستی صرفاً به جریمه نقدی محدود نمیشود. به عنوان مثال در کشور انگلستان برای رانندگی بالاتر از حد مجاز الکل، مجازاتهایی مانند حبس، جریمه و محرومیت از رانندگی پیشبینی شده است. همچنین بر اساس مقررات این کشور، برای برخی موارد رانندگی در حالت مستی، مجازات میتواند شامل حداکثر شش ماه حبس، جریمه نامحدود و حداقل ۱۲ ماه محرومیت از رانندگی باشد و در صورت تکرار برخی جرائم مرتبط، مدت محرومیت از رانندگی نیز افزایش پیدا میکند.
اما نکتهای که باید یادآور شد، این است که چرا تعاونیهای اتوبوسرانی به راحتی اجازه رانندگی به اینگونه رانندگان را میدهند. چرا نباید قبل از پلیس، افراد ذیربط وارد عمل شوند؟ سردار تیمور حسینی فرمانده پلیس راهور، با بیان اینکه انتشار تصاویر این رفتارها در فضای مجازی ضرورت فرهنگسازی و مسئولیتپذیری اجتماعی را پررنگتر میکند، معتقد است که افزایش جریمه رانندگی در حالت مستی به بیش از ۲۰ میلیون تومان، قطعیت در برخورد و اعمال مجازاتهای تکمیلی، میتواند در این زمینه تأثیرگذار باشد. یکی از نکاتی که رئیس پلیس راهور بر آن تأکید کرده، افزایش احتمال شناسایی و برخورد با متخلفان است. به گفته سردار حسینی، قطعی بودن جریمه و برخورد با تخلف میتواند نقش مهمی در بازدارندگی و کاهش رفتارهای پرخطر رانندگی داشته باشد.
بر این اساس، حتی افزایش قابل توجه مبلغ جریمهها، اگر احتمال شناسایی تخلف پایین باشد، بهتنهایی نمیتواند رفتار رانندگان پرخطر را تغییر دهد. از این رو، توسعه تجهیزات نظارتی، افزایش کنترلهای پلیسی و اجرای مستمر و بدون وقفه مقررات میتواند در کنار اصلاح جرائم، به افزایش اثر بازدارندگی قوانین و ارتقای ایمنی تردد کمک کند.
