جوان آنلاین: امسال دانشآموزان، (بهجز کلاساولیها)، سال تحصیلی جدید را در حالی آغاز میکنند که سال گذشته نتوانستند یک سال تحصیلی کامل و بدون وقفه را در مدرسه و کنار معلم و همکلاسیهایشان بگذرانند.
برای خیلی از آنها، مدرسه دیگر آن جای آشنای سالهای قبل نیست، همان جایی که اول مهر درهایش باز میشود و تا پایان سال، با یک نظم و ثبات، ادامه پیدا میکند. چراکه طی سالهای گذشته، بارها کلاسهای درس تعطیل شد، آموزشها به خانه رفت و دانشآموزان میان نیمکت و صفحه تلفن همراه و رایانه در رفتوآمد بودند!
حال در آستانه سال تحصیلی جدید، یک سؤال مهم همچنان برای دانشآموزان و خانوادهها بدون پاسخ مانده است، اینکه آیا این بار قرار است مدرسه واقعاً مدرسه بماند؟!
این سال البته شاید برای کسی که از بیرون به ماجرا نگاه میکند، ساده به نظر برسد. اما برای خانوادهای که چند سال گذشته را با تعطیلیهای ناگهانی، کلاسهای مجازی و تغییر مداوم برنامه مدرسه گذرانده، اهمیت بسیار زیادی دارد.
طی سالهای تحصیلی اخیر، کلاس یکبار حضوری شد و بار دیگر مجازی، برنامه مدرسه مدام تغییر کرد و دانشآموز نمیدانست هفته آینده قرار است پشت نیمکت باشد یا مقابل صفحه نمایش! در چنین شرایطی بخشی از نظم و آرامشی که آموزش به آن نیاز داشت، کاملاً از بین رفت.
بارها و بارها کارشناسان آموزش هشدار دادند که دانشآموز فقط در مدرسه آموزش نمیبیند، بلکه در آنجا دوست پیدا میکند، تعامل یاد میگیرد، اشتباه میکند و کمکم برای زندگی اجتماعی آماده میشود. حتی همان گفتوگوهای کوتاه بین دو کلاس، زنگ تفریح و بودن کنار دوستان هم، بخشی از تجربهای است که آموزش مجازی نمیتواند بهطور کامل جای آن را بگیرد؛ و تمام اینها بخشی از فرصتهایی بود که دانشآموزان در سالهای گذشته از دست دادند.
البته در شرایط خاص، مجازی شدن آموزش میتوانست راهی برای ادامه پیدا کردن درسها باشد. مانند تجربه دوران کرونا و همچنین شرایطی، چون اوج روزهای جنگ. در این موقعیتها، چارهای جز استفاده از آموزش غیرحضوری وجود نداشت، اما این حرف بدان معنا نیست که به هر بهانهای، تعطیلیهای گاهوبیگاه مدارس رخ دهد، تعطیلاتی که یک روز بابت آلودگی هوا بود و روز دیگر برودت هوا یا حتی ناترازی انرژی.
در چنین شرایطی، بحث تغییر سازوکار تصمیمگیری درباره تعطیلی مدارس اهمیت پیدا میکند. علیرضا کاظمی، وزیر آموزشوپرورش، از تصویب تغییر این سازوکار در دولت خبر داده و گفته است در بسیاری از کشورهای جهان، هنگام روبهرو شدن با آلودگی هوا، سرما، گرما، بیماریهای واگیر و بحرانهای مختلف، تلاش میشود به جای تعطیلی کامل مدارس، شرایط به شکلی مدیریت شود که آموزش تا حد امکان ادامه پیدا کند.
بر اساس گفتههای وزیر آموزشوپرورش، قرار است مرجعیت تصمیمگیری درباره تعطیلی مدارس در حوزه آموزشوپرورش قرار بگیرد و شاخصهای مشخصی هم برای این تصمیمگیری در نظر گرفته شود.
این تغییر از آن جهت مهم است که تعطیلی مدرسه، فقط تصمیمی درباره باز یا بسته بودن یک ساختمان نیست. چراکه هر بار که مدرسه تعطیل میشود، برنامه آموزشی دانشآموز تغییر میکند و خانوادهها هم ناچارند خودشان را با شرایط تازه هماهنگ کنند. بنابراین طبیعی است نهادی که مسئول مستقیم آموزش و تربیت دانشآموزان است، در چنین تصمیمی نقش اصلی داشته باشد.
البته این به معنای کنار گذاشتن نظر دستگاههای دیگر نیست. اگر آلودگی هوا، بیماری یا یک وضعیت اضطراری، سلامت دانشآموزان را تهدید کند، نظر متخصصان حوزه سلامت و دیگر نهادهای مسئول اهمیت دارد. گاهی تعطیلی مدرسه تنها راه ممکن است و هیچکس نمیتواند ضرورت آن را در شرایطی که سلامت دانشآموزان در خطر است، نادیده بگیرد. اما در همه موقعیتها شاید تعطیلی کامل تنها راهحل نباشد. گاهی میتوان ساعت فعالیت مدارس را تغییر داد، برنامهها را جابهجا کرد یا با مدیریت شرایط، اجازه داد کلاسها تا حد امکان ادامه پیدا کنند.
در همین رابطه، عبدالوحید فیاضی، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، درباره وضعیت مدارس در سال تحصیلی جدید گفته که با توجه به جلسه کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با شورای عالی آموزشوپرورش، مدارس در سال تحصیلی پیش رو کاملاً حضوری خواهند بود.
او در عین حال گفته که در شرایط خاصی مانند شیوع کرونا یا جنگ، مدارس ممکن است مجازی شوند، اما سیاست دولت بر برگزاری حضوری مدارس است. فیاضی همچنین به آسیبهایی اشاره کرده که مجازی شدن مدارس میتواند به کیفیت آموزش و تحصیل دانشآموزان وارد کند.
این آسیبها برای خانوادههایی که سالهای آموزش مجازی را پشت سر گذاشتهاند، چندان ناشناخته نیست. بعضی خانوادهها باید همزمان با کار و زندگی روزمره، مراقب کلاس آنلاین فرزندشان هم میبودند. بعضی دانشآموزان با اینترنت ضعیف یا نداشتن ابزار مناسب روبهرو بودند و بعضی دیگر، با وجود حضور در کلاس، تمرکز و ارتباطی را که در مدرسه داشتند، تجربه نمیکردند.
برای همین است که زمزمه احتمال مجازی شدن مدارس طی روزهای گذشته، حتی اگر قطعی نباشد، میتواند برای دانشآموز و خانواده نگرانکننده شود. نگرانی فقط از بابت چند ساعت کلاس آنلاین نیست، بلکه مسئله این است که خانوادهها نمیخواهند دوباره به روزهایی برگردند که برنامه زندگیشان هر چند وقت یکبار تغییر میکرد و مدرسه شکل ثابتی نداشت.
فیاضی درباره شایعاتی که درباره احتمال مجازی شدن مدارس از میانه ترم اول مطرح شده نیز گفته است وقتی مسابقات ورزشی و اجتماعات برگزار میشود، دلیلی برای مجازی بودن مدارس وجود ندارد. او همچنین تعطیلی مجلس را بهتنهایی دلیلی برای غیرحضوری شدن مدارس نمیداند.
فارغ از این بحثها، شاید خواسته اصلی دانشآموزان و خانوادهها خیلی ساده باشد، اینکه مدرسه تا جایی که شرایط اجازه میدهد، حضوری بماند و تعطیلی به تصمیمی تبدیل نشود که با کوچکترین تغییر شرایط، اولین گزینه روی میز باشد.
واقعیت این است که دانشآموزان در سالهای تحصیلی گذشته به اندازه کافی از کلاس درس دور ماندهاند. بسیاری از آنها هنوز فرصت نکردند یک سال تحصیلی را از ابتدا تا انتها، با همان نظم و آرامشی که باید داشته باشد، تجربه کنند. خانوادهها هم در این سالها فقط با یک مسئله آموزشی روبهرو نبودهاند، تعطیلی مدارس روی برنامه کاری والدین، زندگی روزمره خانه و حتی آرامش خانوادهها هم اثر گذاشته است.
اکنون که سال تحصیلی تازه آغاز شده، چیزی که بیش از هر چیز به آن نیاز داریم، تنها ثبات است، اینکه دانشآموز بداند هر روز قرار است به مدرسه برود، معلمش را ببیند، کنار دوستانش بنشیند و مطمئن باشد کلاس فردا هم برقرار است.
