جوان آنلاین: شاید بشود اسمش را گذاشت فیلترینگ معکوس؛ اینکه حدود ۳۱ درصد از دامنههای بینالمللی به روی ایرانیها بسته است! بنا به تأکید مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، اکثر پلتفرمهای بزرگ و AP ها، از APIهای گوگل گرفته تا پلتفرمهای هوش مصنوعی، برای کاربران ایرانی بسته هستند. حتی بسیاری از پلتفرمهای غیرامریکایی نیز به دلیل نگرانی از تبعات تحریمهای امریکا، IPهای ایران را رد میکنند و دسترسی کاربران ایرانی به آنها مسدود است. این در حالی است که بخش زیادی از این خدمات، خدمات عمومی و مورد استفاده کاربران نهایی هستند.
دسترسی به منابع و دادهها یکی از مصادیق عدالت در علم و تکنولوژی محسوب میشود، اما آپارتاید آشکار علمی و دسترسی برای مردم ایران موجب شده تا دسترسی محققان و پژوهشگران کشورمان به بیش از ۳۰ درصد از دامنههای بینالمللی که اغلب هم کاربرد علمی دارند بسته باشد. موضوعی که نمایانگر فیلترینگ معکوس علیه مردم و پژوهشگران ایرانی است و موجب شده تا دامنه تحریمها حتی در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات هم نفوذ کند.
تحریم کاربران ایرانی
بهزاد اکبری، معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در نشستی خبری با اشاره به محدودیت دسترسی کاربران ایرانی به خدمات و پلتفرمهای بینالمللی گفت: «در همین راستا، سامانهای برای پایش سایتها و دامنههایی که کاربران ایرانی با آنها مواجه میشوند، ایجاد کردهایم. در این سامانه، چند صد هزار دامنه و پلتفرم بزرگ و شناختهشده در دنیا را پایش میکنیم و بر اساس این پایش، حدود ۳۰ درصد و نزدیک به ۳۱ درصد این دامنهها برای کاربران ایرانی بسته است.»
محرومیت کاربران ایرانی از سرویسهای جهانی
بنا به تأکید مدیر عامل شرکت ارتباطات زیرساخت، بخش عمده محدودیتها ناشی از تحریم است. البته بخش کوچکی از این محدودیتها نیز به دلیل آلودگی برخی تجهیزات و دستگاههای ایرانی ایجاد شده است؛ به این معنا که بعضی سرویسها به دلیل شناسایی آلودگی گسترده، دسترسی IPهای ایران را مسدود میکنند، اما سهم بیشتر مربوط به تحریمهاست.
معاون وزیر ارتباطات با اشاره به تأثیر این محدودیتها بر گروههای مختلف کاربران گفت: «یک توسعهدهنده، محقق یا شهروند عادی که بخواهد از خدمات بینالمللی استفاده کند، ممکن است با این تحریمها مواجه شود. این در حالی است که بخش زیادی از این خدمات، خدمات عمومی و مورد استفاده کاربران نهایی هستند.»
بنا به تأکید اکبری، عدد ۳۰ درصد عدد بسیار بزرگی است؛ وقتی حدود ۳۰ درصد از خدمات و دامنههای دنیا برای کاربران ایرانی محدود شده باشد، این موضوع با شعارهایی که درباره دسترسی آزاد به اطلاعات و خدمات دیجیتال مطرح میشود، همخوانی ندارد.
مدیر عامل شرکت ارتباطات زیرساخت با اشاره به همزمانی محدودیتهای خارجی و داخلی گفت: «کاربران ایرانی از یک طرف با محدودیتهای بینالمللی و از طرف دیگر با محدودیتهای داخلی مواجه هستند و در نتیجه، عملاً چارهای جز استفاده از ابزارهایی که بتواند این محدودیتها را دور بزند، پیدا نمیکنند؛ موضوعی که خود مشکلات دیگری برای کاربران ایجاد میکند.»
وی با اشاره به مصادیق محدودیتها گفت: «همه پلتفرمهای پرکاربرد هوش مصنوعی برای کاربران ایرانی بسته هستند و تمامی APIهای گوگل نیز روی IPهای ایران بسته است. همچنین بسیاری از پلتفرمها و بازیها برای کودکان ایرانی نیز مسدود هستند. ما فهرست بلندبالایی از بازیهایی داریم که کودکان ایرانی از آنها استفاده میکنند، اما این بازیها برای کاربران ایرانی بسته است؛ حتی در مواردی که کاربر ایرانی حاضر است هزینه استفاده از این خدمات را پرداخت کند، باز هم دسترسی او مسدود میشود.»
راهاندازی شبکه بحران برای حفاظت از سرویسهای حیاتی
مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت یکی از اقدامات مهم این شرکت در یک سال گذشته را راهاندازی شبکه بحران عنوان کرد و گفت: «با توجه به اهمیت زیرساختهای ارتباطی کشور، همواره این نگرانی وجود داشت که در صورت از دست رفتن سایتهای حیاتی، سرویسهای حساس کشور دچار اختلال شوند. به همین منظور، از نخستین روز جنگ ۱۲ روزه، پروژه شبکه بحران آغاز شد تا در صورت از بین رفتن سایتهای حساس به هر دلیل، سرویسهای حیاتی کشور همچنان برقرار بمانند.»
اکبری، ارتباطات صوتی، تراکنشهای بانکی و برخی خدمات حساس حوزه دیجیتال از جمله خدمات لجستیکی را از مهمترین سرویسهای حیاتی برشمرد و افزود: «این پروژه که از سالها قبل مطرح بود، اما به سرانجام نرسیده بود، در جریان جنگ ۱۲ روزه آغاز شد و در ادامه و در جریان جنگ ۴۰ روزه تکمیل شد و اکنون در حال ارائه خدمت است.»
حفاظت از زیرساختها در برابر حملات سایبری خارجی
معاون وزیر ارتباطات درباره تخریب زیرساختهای ارتباطی در ایام جنگ تحمیلی گفت: «در آن ایام مهمترین برنامه ما امن و پایدار نگهداشتن سرویسهای مرتبط با شرکت ارتباطات زیرساخت بود. از این رو حملات دیداس از خارج از کشور را به طور مرتب شناسایی و با آن مقابله میکنیم و هیچ آسیبی به ارتباطات ما وارد نکردهاست؛ حتی دو هفته پیش یک حمله بزرگ سایبری به ارتباطات کشور شد که با آن مقابله و دفع شد.»
به گفته اکبری، رخدادهای حملات سایبری به شبکه اینترنت کشور هم از خارج انجام میشود هم از داخل؛ به طور متوسط روزانه ۱۵۰ تا ۱۸۰ هزار رخداد امنیتی خارج به داخل و روزانه بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار حمله داخل به داخل داریم و حتی در ایام جنگ هم این حملات سایبری کاهش نیافت، بنابراین چنین حجمی از حملات سایبری نشاندهنده آلودگی شبکه است.
اکبری علت اصلی آلودگی شبکه ایران را استفاده کاربران از نرمافزارهای دارای بدافزار دانست که به دلیل استفاده گسترده از ویپیانها رخ دادهاست. از نگاه وی این حجم از آلودگی برای کشور مشکلساز شدهاست، زیرا بسیاری از این فیلترشکنها با هدف جاسوسی ساخته شدهاند؛ به طوری که ۸۰ درصد ویپیانهای رایگان نشت اطلاعات دارند.
توسعه شبکه بینالمللی برای افزایش تابآوری ارتباطات
معاون وزیر ارتباطات با اشاره به اقدامات انجامشده برای افزایش تابآوری شبکه بینالمللی کشور اظهار کرد: «در بخش بینالملل، تعداد نقاط حضور شبکه در خارج از کشور افزایش یافته تا مدیریت قطعی لینکهای بینالمللی و مقابله با حملات سایبری با انعطاف و تابآوری بیشتری انجام شود. این پروژه حدود یک ماه پیش به بهرهبرداری رسید و توسعه آن در نقاط مهم تبادل ترافیک جهان نیز ادامه خواهد یافت تا شبکه درگاههای بینالمللی کشور فراتر از مرزها توسعه پیدا کند.»
اکبری با تأکید بر اینکه توسعه شبکه بینالمللی تنها به افزایش ظرفیت ارتباطی محدود نمیشود، گفت: «هدف ما این است که حضور شبکه ایران در نقاط مهم تبادل ترافیک جهان افزایش یابد و از ظرفیت ژئوپلیتیکی کشور برای اتصال اکوسیستم دیجیتال منطقه استفاده شود.»
معاون وزیر ارتباطات با اشاره به ظرفیت ژئوپلیتیکی ایران در اتصال شرق و غرب و کشورهای منطقه گفت: «مسیر ایران برای بخشی از ارتباطات منطقهای جایگزین مناسبی ندارد و میتواند در کنار مسیرهای موجود، بهعنوان یک مسیر آلترناتیو برای انتقال داده میان آسیا و اروپا مورد استفاده قرار گیرد. در حال حاضر بخش مهمی از ارتباطات کشورهای حاشیه خلیج فارس با کشورهای شمالی از مسیرهای دریای سرخ، بابالمندب و کانال سوئز انجام میشود، در حالی که مسیر ایران میتواند زمان انتقال داده را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد.»
مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، توسعه فیبرهای دریایی را از دیگر برنامههای مهم این شرکت دانست و افزود: «در حال حاضر بخش قابلتوجهی از فیبرهای بینالمللی منطقه بدون مشارکت ایران توسعه یافتهاند و در خلیج فارس نیز پروژههای متعددی در حال اجراست که ایران در آنها سهمی ندارد.» به گفته وی، در دو سال گذشته مذاکرات متعددی با کنسرسیومها، کشورها و اپراتورهای منطقه انجام شد و برای اجرای چهار تا پنج فیبر دریایی در خلیج فارس، توافقهای دوجانبهای شکل گرفت که حتی به مرحله توافق نیز رسید، اما وقوع جنگ تحمیلی موجب توقف این پروژهها شد.
وی ابراز امیدواری کرد با بازگشت شرایط به وضعیت عادی، این پروژهها با جدیت دنبال شوند و گفت: «توسعه فیبرهای دریایی علاوه بر افزایش پایداری ارتباطات بینالمللی کشور، امکان ایفای نقش مؤثرتر ایران در شبکه ارتباطی منطقه را فراهم میکند.»
