جوان آنلاین: بیستوششمین اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای و سخنان دکتر پزشکیان، رئیسجمهور کشورمان را میتوان در امتداد تلاش برای تقویت همکاری میان قدرتها و کشورهای شرقی و حرکت به سوی نظمی چندقطبی ارزیابی کرد؛ رویکردی که در آن، توسعه همکاریهای اقتصادی و امنیتی، کاهش وابستگی به سازوکارهای تحت سلطه قدرتهای بزرگ، احترام به حاکمیت کشورها و مقابله با یکجانبهگرایی، به مؤلفههای اصلی نظم مطلوب تبدیل میشوند. دکتر پزشکیان در این اجلاس، در حالی بر اعتماد متقابل، احترام به حاکمیت کشورها، عدم مداخله در امور داخلی و همکاری میان دولتها بهعنوان پایههای امنیت پایدار تأکید کرد که در نشست «شانگهای پلاس» نیز صراحتاً خواستار شکلگیری جهانی چندقطبی مبتنی بر چندجانبهگرایی، برابری حاکمیت دولتها و حاکمیت قانون شد. حمله امریکا و رژیم صهیونیستی به ایران نیز در سخنان پزشکیان جایگاهی محوری داشت. رئیسجمهور این حملات را تجاوزی آشکار علیه اصول بنیادین منشور ملل متحد و حقوق بینالملل توصیف کرد و هشدار داد که عادیشدن توسل به زور میتواند امنیت و حاکمیت سایر کشورها را نیز با تهدید مواجه کند.
امنیت منطقه در گروی همکاری و مقابله با زور
رئیسجمهوری اسلامی ایران در سخنرانی خود در بیستوششمین اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای، با تشریح مهمترین چالشهای امنیتی و اقتصادی منطقه، بر ضرورت تقویت همکاری میان کشورهای عضو برای تحکیم ثبات و ترسیم آیندهای مشترک تأکید کرد. پزشکیان با اشاره به تجربه بیش از دو دهه فعالیت سازمان همکاری شانگهای، اعتمادسازی، احترام به حاکمیت کشورها، عدم مداخله در امور داخلی و همکاری میان دولتها را از الزامات دستیابی به امنیت پایدار دانست و تأکید کرد که امنیت پایدار نه از طریق تقابل، بلکه از مسیر اعتماد متقابل و همکاری حاصل میشود.
حمله به ایران، تعرض و تجاوز به منشور ملل متحد
پزشکیان با اشاره به تحولات اخیر در غرب آسیا، ایران، لبنان، غزه و کرانه باختری گفت: بیتوجهی به قواعد حقوق بینالملل و تداوم رویکردهای مبتنی بر زور و فشار، نه تنها امنیت کشورها، بلکه ثبات کل منطقه و جهان را تهدید میکند. رئیسجمهور در ادامه با اشاره به حملاتی که امریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران انجام دادهاند، این اقدامات را «تجاوزی آشکار علیه اصول بنیادین منشور ملل متحد و حقوق بینالملل، علیه اصل منع توسل به زور و علیه حق حیات» توصیف کرد و در تشریح این حملات گفت: این تجاوزات با جنایت بزرگ به شهادت رساندن مقام معظم رهبری آغاز شد. رئیسجمهور همچنین با اشاره به حمله به مدرسه در میناب و شهادت دانشآموزان و معلمان و حمله به ورزشگاهی در شهر لامرد، از این موارد به عنوان نمونههایی از حملات انجامشده در روز نخست جنگ یاد کرد و گفت: این موارد تنها سه نمونه از جنایات بزرگ روز اول جنگ ۴۰ روزه است.
۳ ابتکار ایران برای شانگهای
پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود امنیت و توسعه را دو مفهوم جدا از یکدیگر ندانست و بر ضرورت توجه همزمان سازمان همکاری شانگهای به ابعاد امنیتی و اقتصادی تأکید کرد. رئیسجمهور توسعه تجارت درونسازمانی، تسهیل فعالیتهای گمرکی، توسعه کریدورهای حملونقل، اتصال بنادر و مراکز لجستیکی، افزایش ظرفیتهای ترانزیتی و تقویت تابآوری زنجیرههای تأمین را از حوزههای مهم همکاری اقتصادی اعضا برشمرد. وی تأکید کرد که این حوزهها میتوانند نقش سازمان همکاری شانگهای را به همکاریهایی ملموس و قابل سنجش تبدیل کنند. پزشکیان برای تحقق این چشمانداز اقتصادی، سه ابتکار مشخص را پیش روی اعضای سازمان همکاری شانگهای قرار داد. نخست، تعمیق همکاریهای مالی و بانکی که شامل بهرهگیری گستردهتر از پولهای ملی در تسویهحسابهای میان کشورهای عضو، ایجاد سازوکارهای مشترک تسویه و تأمین مالی و در نهایت تأسیس «بانک سازمان همکاری شانگهای» میشود. دوم، توسعه نهادهای حمایت از تجارت و سرمایهگذاری از طریق ایجاد «اتحادیه بیمه صادراتی و سرمایهگذاری سازمان همکاری شانگهای» بود؛ و سوم، تحکیم امنیت انرژی با توجه به ظرفیت بالای کشورهای عضو در تولید و مصرف انواع انرژی و ایجاد «کنسرسیوم انرژی سازمان همکاری شانگهای» بود.
سهم شانگهای پلاس در تحقق جهان چندقطبی
رئیسجمهوری اسلامی ایران همچنین در نشست سران کشورهای عضو، ناظر و شرکای سازمان همکاری شانگهای، موسوم به «شانگهای پلاس»، با اشاره به گستره جغرافیایی و ظرفیتهای سیاسی و اقتصادی این مجموعه، آن را بستری برای گفتوگو و همکاری میان کشورهای مؤثر در شکلدهی به نظم بینالمللی آینده دانست. پزشکیان با اشاره به تحولات در حال وقوع در نظام بینالملل گفت: جهان در حال تغییر است، توزیع قدرت اقتصادی، سیاسی و فناوری در حال تحول است و کشورهای بیشتری خواهان ایفای نقش مؤثرتر در تصمیمگیریهای بینالمللی هستند. وی تأکید کرد: تغییر توازن قدرت نباید به جایگزینی یک مرکز قدرت با مرکز قدرتی دیگر و انتقال هژمونی منجر شود. رئیسجمهور گفت: جهان چندقطبی زمانی میتواند به یک نظم عادلانه منجر شود که با چندجانبهگرایی مؤثر، برابری حاکمیت دولتها و حاکمیت قانون همراه باشد. پزشکیان سپس با اشاره به مأموریت اصلی سازمان ملل متحد در حفظ صلح و امنیت بینالمللی، پیشگیری از جنگ و حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات، بر ضرورت ارتقای عملکرد این سازمان و شورای امنیت تأکید کرد. رئیسجمهور با اشاره به تجاوزات نظامی، نسلکشی، جرایم جنگی، تروریسم و تحریمهای غیرقانونی، عملکرد سازمان ملل و شورای امنیت در قبال تحولات غزه، لبنان و تجاوز اخیر به ایران را «بسیار ناامیدکننده» توصیف کرد.
تجاوز به ایران عادی شود، امنیت هیچ کشوری مصون نخواهد ماند
رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنان خود در نشست شانگهای پلاس، بار دیگر به حملات امریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران اشاره کرد و در تشریح مصادیق نقض اصول منشور ملل متحد گفت: «تجاوز نظامی امریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، از جمله به شهادت رساندن رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران، حمله به مدرسه میناب و شهادت ۱۶۸ دانشآموز، حمله به ورزشگاه لامرد، حمله به مراکز درمانی و آموزشی، هدف قرار دادن مردم غیرنظامی و زیرساختهای حیاتی کشور، از جمله زیرساختهای مالی و بانکی و حملونقل، و همچنین حمله به تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی و مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی، نقض صریح منشور ملل متحد و اصول حقوق بینالملل بود.» وی سپس با طرح این پرسش که اگر چنین اقداماتی بدون پاسخ مؤثر جامعه بینالمللی عادی شوند، کدام کشور میتواند اطمینان داشته باشد که فردا حاکمیت و امنیت آن در برابر توسل به زور مصون خواهد ماند، پیامدهای این روند را متوجه آینده نظم بینالمللی دانست. پزشکیان با اشاره به هدف قرار گرفتن تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت پادمانهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی، این پرسش را مطرح کرد که در صورت هدف قرار گرفتن چنین تأسیساتی در جریان درگیری نظامی، چه انگیزهای برای کشورها باقی خواهد ماند تا به سازوکارهای بینالمللی نظارت و راستیآزمایی اعتماد کنند.
گفتوگوی کوتاه رؤسای جمهور ایران و چین
دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری اسلامی ایران و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در حاشیه اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان با یکدیگر دیدار و گفتوگویی کوتاه داشتند. این گفتوگو در جریان برنامههای اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای و در حاشیه این رویداد انجام شد و دو رئیسجمهور برای دقایقی با یکدیگر به گفتوگو پرداختند.
ایران و روسیه علیه یکجانبهگرایی
دکتر مسعود پزشکیان همچنین روز گذشته و در حاشیه اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای، در دیدار با ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه، با اشاره به سطح ممتاز روابط دو کشور و روند مطلوب اجرای تفاهمات مشترک، از حمایتهای دولت و ملت روسیه از جمهوری اسلامی ایران در مقاطع مختلف، از جمله دوران جنگ و همچنین شرایط ناشی از تحریمهای امریکا، قدردانی کرد. وی با تأکید بر ضرورت مقابله با یکجانبهگرایی و سیاستهای مبتنی بر فشار و تحریم، تصریح کرد: باور داریم که میتوانیم در برابر یکجانبهگرایی و تحریمهای ظالمانه امریکا با قدرت ایستادگی کنیم. رئیسجمهور برگزاری اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای را نشانهای از شکلگیری ارادهای گستردهتر در میان کشورهای جهان برای مقابله با یکجانبهگرایی دانست و افزود: دیگر کشورها نیز نمیپذیرند که نظام بینالملل بر مبنای یکجانبهگرایی اداره شود و هیچ کشوری حق ندارد حاکمیت کشور دیگری را نقض کند یا با توسل به زور، اهداف خود را بر دیگران تحمیل کند.
پزشکیان با اشاره به تجاوز نظامی امریکا و اسرائیل به ایران و شهادت رهبری عظیمالشأن و جمعی از فرماندهان و مردم، از جمله دانشآموزان، اظهار کرد: این جنایات هیچ وجاهت قانونی نداشت و چنین تجاوزی به هیچ وجه قابل توجیه نیست. رئیسجمهور تأکید کرد: ملت ایران در برابر این تجاوزگری با قدرت ایستاد و اگر قرار باشد این روند ادامه پیدا کند، بار دیگر با قدرت ایستادگی خواهد کرد. رئیسجمهور خاطرنشان کرد: امریکا دیگر نمیتواند با زبان زور، خواستهها و مطالبات غیرقانونی خود را بر ملت ایران تحمیل کند.
پوتین: انسجام مردم ایران امریکا و اسرائیل را ناکام کرد
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، نیز در این دیدار با گرامیداشت یاد و خاطره رهبر شهید و نقش ایشان در مسیر توسعه مشارکت راهبردی دو کشور، بر عزم مسکو برای استمرار و تعمیق همکاریهای دوجانبه تأکید کرد. رئیسجمهور روسیه با اشاره به شهادت رهبری عالیقدر و جمعی از مسئولان، فرماندهان و شهروندان ایرانی، این اقدام را فاجعهای بزرگ و جنایتی توصیف کرد که به هیچ عنوان قابل توجیه نیست. پوتین با بیان اینکه امریکا و رژیم صهیونیستی در جریان تجاوز به ایران به اهداف خود دست نیافتند، انسجام و مقاومت مردم ایران را از عوامل اصلی ناکامی این اهداف دانست. رئیسجمهور روسیه افزود که مسکو بارها به امریکا و اسرائیل هشدار داده بود که راهکار نظامی در برابر ایران هیچ چشمانداز موفقی نخواهد داشت و تأکید کرد: ایران کشوری با تمدن و فرهنگ غنی و ریشهدار است و امروز آنان در حال درک این واقعیت هستند. رئیسجمهور روسیه با تأکید بر اینکه مسکو توسعه روابط با تهران را در همه زمینهها ادامه خواهد داد، اظهار کرد: ارتباطات خود با ایران را در تمامی حوزهها استمرار خواهیم بخشید. وی همچنین گفت: مردم روسیه با مردم ایران که در حال دفاع از منافع خود هستند، اعلام همبستگی میکنند. ولادیمیر پوتین همچنین در این دیدار از رئیسجمهور کشورمان خواست سلام و احترام وی را به رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله مجتبی خامنهای، ابلاغ کند.
