جوان آنلاین: در شرایطی که حفظ انسجام اجتماعی به یکی از مؤلفههای اصلی قدرت و دفاع ملی کشور تبدیل شده است، پیام اخیر رهبر معظم انقلاب به مناسبت هفته دولت، مرزهای رقابت سیاسی را با یک معیار روشن مواجه کرده است؛ معیاری که بر اساس آن، رقابت و نقد سیاسی تا جایی پذیرفتنی است که به شکاف اجتماعی، تضعیف انگیزههای ملی و ایجاد دوقطبیهای خسارتبار منجر نشود. رهبر انقلاب در این پیام با تأکید بر ضرورت روایت قدرت و قوت ایران و پرهیز از سخنان ناامیدکننده و دوگانهسازیهای موهوم، قاطعانه اعلام کردند: «ارتکاب هر آنچه به ضرر انسجام اجتماعی باشد، ممنوع است.» در همین چارچوب، احسان صالحی، کارشناس مسائل سیاسی، در گفتوگو با روزنامه «جوان» با تأکید بر اینکه مخاطب این حکم صرفاً دولتمردان نیستند، تصریح میکند که مسئولان، جریانهای سیاسی، صاحبان رسانه، نخبگان و عموم مردم، هر یک متناسب با میزان اثرگذاری خود در قبال حفظ وحدت و انسجام ملی مسئولند. از نگاه وی، تجربه جنگ اخیر نشان داد که انسجام اجتماعی مهمترین پشتوانه دفاع ملی است و اکنون رقابتهای سیاسی نیز باید خود را با این خط قرمز ملی تنظیم کند.
پیام رهبر معظم انقلاب در مورد ضرورت انسجام ملی، ضرورت تحکیم وحدت را روشن میسازد؛ چگونه این اصل خطیر در میانه جنگ توانسته کشور را از هر گونه توطئه دور نگه دارد؟
رهبر معظم انقلاب در پیام خود به مناسبت هفته دولت اولویتهایی را بیان کردند که هم جنبه سیاستی دارد و هم جنبه اجرایی. از جمله مسائل مهم که ماهیت آن سیاستی و رویکردی است، مسئله رعایت وحدت و مراقبت از انسجام اجتماعی است. صیانت از این سرمایه در هر شرایطی ضروری است، اما امروز ضروریتر است، چرا که مؤلفه وحدت رکن مهم رقمخوردن دفاع ملی و مقاومت میهنی در برابر تجاوز بیگانه بود. دشمن بهخصوص پس از اغتشاشات دی ۱۴۰۴ خیال میکرد جامعه ایران دچار شکاف اساسی شده و چنانچه با یک عملیات نظامی شوکآفرین حمله کند، انسجام سیاسی، نظامی و از همه مهمتر اجتماعی ایران از بین خواهد رفت. البته روی کاغذ محاسبه آنها چندان بیراه نبود. شاید هر کشور و هر نظام دیگری جز جمهوری اسلامی ایران بود، در برابر کمتر از این حمله نیز دوام نمیآورد. اخیراً چکیدهای از رصد مطالب اندیشکدهها و مراکز مطالعاتی روسیه در جلسهای ارائه شد. اولین نکته قابلاستفاده از این پایش، ابراز شگفتی از تابآوری ایران بود. به سوابق حملات بیگانه به کشورهای خاورمیانه اشاره کرده و گفته بودند هر گاه یک ارتش خارجی به کشوری در خاورمیانه حمله کرده است، مردم آن کشور در سمت ارتش بیگانه قرار گرفته و حکومت خود را ساقط کردهاند؛ تنها استثنا ایران است که مردم با وجود مشکلات و گلایههای داخلی، در برابر تجاوز و دشمن اینگونه متحد شدند و از پرچم، نظام و کشور خود دفاع کردند. شما ملاحظه کردید حتی تعداد قابلتوجهی از هموطنان داخل و خارج از کشور که به بعضی سیاستهای نظام انتقاد دارند یا اساساً مخالف جمهوری اسلامی بودند، تشخیص درست دادند و گفتند اینجا مسئله، مسئله ایران است و امروز جمهوری اسلامی سنگر و دیوار مستحکمی است که در برابر اشرار متجاوز و سلطهگر ایستاده است.
این اتحاد و انسجام سرمایهای بسیار ذیقیمت برای کشور است. کاملاً مورد انتظار است که دشمن همچنان که برای تحلیل و فرسایش سرمایهها و ابزارهای قدرت نظامی ما برنامه دارد، همانطور که برای از چشم انداختن سرمایههای علمی کشور همچون توانایی هستهای برنامه دارد، همانقدر که برای تضعیف اقتصاد کشور برنامه دارد، برای نابود کردن سرمایه اجتماعی و انسجام ملی هم برنامه دارد. با این تفاوت که آسیب زدن به سرمایه اجتماعی و وحدت ملی ما بیش از آنکه عیان و بیواسطه انجام شود، غالباً با واسطه و با پوشش انجام میشود، بهطوری که حتی شاید عامل تضعیف انسجام ملی تصور کند کار او به نفع کشور و انقلاب است.
آیا این پیام منحصراً متوجه دولتمردان است؟ چه اقداماتی میتواند زیربنای انسجام ملی موجود را استحکام بخشد؟
پس از پیام اخیر رهبری، بحثی مطرح شد که مخاطب رعایت وحدت چه کسی بوده است و آیا، چون پیام به مناسبت هفته دولت است و مخاطب آن دولتمردان، صرفاً آنها باید وحدت را رعایت کنند. منحصر کردن دستور حفظ وحدت و انسجام به دولتمردان، تحریف غرض ایشان است. نگاه منظومهای به پیامهای ایشان و بیانات رهبر شهید حاکی از آن است که همه در رعایت وحدت وظیفهمندند؛ هم عموم مردم، هم صاحبان رسانه و سازندگان افکار عمومی، هم مسئولان کشور. البته وزن و تأثیر آنها یکسان نیست؛ اثری که حرف نابجای یک مسئول ارشد برجای میگذارد یا فضاسازی رسانهها حول یک مسئله، قابل مقایسه با کنشهای فردی شهروندان عادی نیست. به همین علت است که مثلاً رهبر شهید در بزنگاهها از خواص و نخبگان جامعه و همچنین مسئولان کشور انتظار بصیرت و ایستادن در موضع درست را داشتند، چرا که آثار مواضع و رویکردهای آنان دوایر و محدودههایی از اجتماع را درگیر میکند.
در پیام هفته دولت، رهبری چند محور مهم را ذکر کردهاند که پیگیری آنها تأثیر مستقیم یا با واسطه در تقویت وحدت و انسجام ملی دارد. اینکه میفرمایند راوی قدرت و قوت ملت ایران باشید نه راوی ضعفها، یکی از این محورها است. روایت قدرت تولید همبستگی و انسجام میکند؛ در مقابل، روایت ضعف و خودتحقیری باعث افتراق و تنازع و خودخوری میشود. در عین حال، ضعف را نباید رها کرد؛ رها کردن ضعفها خود باعث تضعیف انسجام ملی است. مردم اگر از مسئولان کشور برای حل مشکلات و ضعفها اهتمام نبینند، دلسرد و همبستگیهای سیاسی و اجتماعی آنها تضعیف میشود؛ لذا رهبری روی حل مسئله تأکید میکنند و اینکه نقاط ضعف را باید حل کرد، نه جار زد، آن هم در مقابل دشمن شکستخوردهای که مترصد است از بیان هر نقطه ضعف ما برای خود دستاوردسازی کند، تهاجم وحشیانه خود را در میان افکار عمومیاش موفق و رو به پیشرفت نشان دهد و دل مردم ما را خالی کند.
در حوزه حکمرانی، جریانها و شخصیتهای سیاسی باید از چه اقداماتی بر حذر باشند و به جای آن باید چه رویهای را برای تقویت وحدت اختیار کنند؟
نکته قابلتوجه دیگر در بحث انسجام ملی، پرهیز از دوگانهسازیها و مشغول شدن به خود است؛ حقیقتاً عجیب است که با وجود وقوع جنگی گسترده و بیسابقه، برخی هنوز حاضر به تعدیل نگاههای سیاستزده خود نیستند، همچنان در فضای انتخاباتی سیر میکنند و در میانه جنگ وجودی با دشمن جرار، در پی چیدن میوه رقابتهای سیاسی هستند. این افراد و جریانها در دعواهای گذشته خود گیر کردهاند و در حال سنگرسازی برای انتخابات بعدی هستند. رهبر انقلاب در پیام خود به صراحت از دوگانههای خسارتبار جنگ- مذاکره، وفاق- تندرو، سازشگر- جنگطلب نهی کردند. جمله طلایی ایشان که یک حکم شرعی و قانونی برای همه است، عبارت است از اینکه بنده قاطعانه اعلام میکنم که ارتکاب هر آنچه به ضرر انسجام اجتماعی باشد، ممنوع است. با وجود این صراحت در بیان، هنوز جوهر پیام و حکم خشک نشده، برخی افراد مدعی مجدداً شروع به فتنهانگیزی و اختلافافکنی میکنند. هر نیروی متعهد به ایران و انقلاب در مقابل این حکم قاطع، وظیفه شرعی و ملی دارد. خودحقپنداری و خالصسازی در مقوله حفظ وحدت و رعایت انسجام سم است. انسجام ملی نیازمند سطحی از رواداری در سطوح مختلف سیاسی و اجتماعی است. معیار باید شاخصهایی باشد که رهبر انقلاب معین میفرمایند. افراد و جریانها باید خود را با این شاخصها تنظیم کنند؛ از مطلقگرایی، تکفیر کردن و انحصارطلبی پرهیز کنند و سعی نکنند دایره وفاداران انقلاب و رهبری را آنقدر تنگ کنند که جا برای سلایق دیگر باقی نماند. دستاوردها و نقاط قوت کشور را بیان کنند؛ برخی رسانهها یک روز پس از پیام رهبری که با آن تعابیر روشن از رئیسجمهور و دولت قدردانی شده بود، نوشتند که رئیسجمهور باید برکنار شود. این رفتارها هر چه باشد ربطی به انقلاب و انقلابیگری ندارد. برای حفظ وحدت و انسجام ملی باید با اینگونه کنشهای ناجوانمردانه مرزبندی کرد.
