جوان آنلاین: مذاکرات ایران با قزاقها برای توسعه ترانزیت کشور بعد از یک سال نتیجه داد و روز یکشنبه نخستین قرارداد سرمایهگذاری مستقیم خارجی در حوزه لجستیک دریایی کشور در بندر شهید رجایی به امضا رسید. با توجه به موقعیت ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران، ایجاد این مرکز لجستیکی میتواند نقش مهمی در افزایش سهم کریدور بینالمللی شمال- جنوب در تجارت منطقهای و بینالمللی ایفا کرده و جایگاه ایران را بهعنوان کوتاهترین و اقتصادیترین مسیر دسترسی کشورهای آسیای مرکزی و حوزه اوراسیا به آبهای آزاد تثبیت کند.
اواخر خردادماه، وزیر راه و شهرسازی کشورمان بهمنظور پیگیری موضوعات مرتبط با ترانزیت و حملونقل و ارتقا و گسترش حملونقل بین دو کشور، عازم قزاقستان شد. یکی از موضوعاتی که در این سفر مورد بررسی و توافق قرار گرفت، سرمایهگذاری بخش خصوصی قزاقستان برای توسعه لجستیکی در بندر شهید رجایی بود. بر این اساس، برای واگذاری ۱۵هکتار از اراضی بندر شهید رجایی به بخش خصوصی قزاقستان و متقابلاً درخواست واگذاری ۱۵ هکتار در منطقه ویژه و بندر خشک خارگوس و در بنادر آکتائو و کوریک به بخش خصوصی ایران توافق شد. در همین ارتباط، یکشنبه ۷ تیرماه قرارداد ۲۵ میلیون دلاری ایران و قزاقستان برای ایجاد مرکز لجستیکی در بندر شهید رجایی، با حضور محمد شکیبینسب، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی، و اون تالپ اونالبایف، سفیر جمهوری قزاقستان در تهران به امضا رسید.
۲۷سال شراکت لجستیکی در بندر شهید رجایی
بر اساس این قرارداد، یک مرکز لجستیکی برای فعالیتهای کانتینری و حمل بار فله احداث خواهد شد. دوره ساخت پروژه دو سال در نظر گرفته شده و مدت قرارداد نیز ۲۷سال است که شامل حدود ۲۵سال بهرهبرداری خواهد بود و امکان بازنگری در دورههای پنجساله و متناسب با شرایط آینده و افزایش حجم ترانزیت در آن پیشبینی شده است. این سرمایهگذاری شامل احداث ابنیه، ساخت انبارها، محوطهسازی و تأمین تجهیزات تخصصی مورد نیاز برای عملیات بندری است. در این پروژه، طرف ایرانی مسئول آمادهسازی زمین و ایجاد زیرساختهای اولیه است و سرمایهگذار نیز عملیات ساخت، ایجاد محوطههای استاندارد کانتینری، احداث انبارهای مورد نیاز و تأمین تجهیزات تخصصی را بر عهده دارد. با توجه به قرارگیری محل اجرای طرح در مجاورت خطوط ریلی، در این پروژه یک ترمینال ریلی نیز پیشبینی شده که میتواند به افزایش سهم ترانزیت و توسعه حملونقل ریلی کمک کند.
افزایش سهم کشور از ترانزیت منطقه
این مرکز بهعنوان پایگاهی برای تجمیع، نگهداری، پردازش، توزیع و ترانزیت کالاهای صادراتی، وارداتی و ترانزیتی قزاقستان فعالیت خواهد کرد و با تسهیل زنجیره تأمین، کاهش زمان و هزینه جابهجایی کالا و افزایش بهرهوری در فرآیندهای لجستیکی، نقش مؤثری در توسعه همکاریهای اقتصادی دو کشور ایفا خواهد کرد.
همچنین اجرای این طرح در راستای اهداف برنامه هفتم توسعه، به افزایش سهم ترانزیت و همچنین افزایش سهم حملونقل ریلی در کشور کمک خواهد کرد. پیشبینی میشود سالانه حدود ۵/۱ میلیون تن بار ترانزیتی از طریق این مرکز جابهجا شود.
از سوی دیگر، بهرهگیری از ظرفیتهای بندر شهید رجایی بهعنوان بزرگترین بندر تجاری ایران، امکان دسترسی مستقیم کالاهای قزاقستان به آبهای آزاد و بازارهای کشورهای حوزه خلیج فارس، شرق آفریقا، شبهقاره هند و سایر بازارهای بینالمللی را فراهم میکند و جایگاه ایران را بهعنوان حلقه اتصال کشورهای آسیای مرکزی به شبکه تجارت جهانی بیش از پیش تقویت خواهد کرد.
حسین عباسنژاد، مدیرکل بنادر و دریانوردی استان هرمزگان، درباره مزایای این طرح گفت: اجرای این پروژه در راستای سیاستهای توسعه دریامحور، زمینه افزایش حجم مبادلات تجاری ایران و قزاقستان، رشد ترانزیت کالا از مسیر ایران، افزایش درآمدهای ترانزیتی، جذب سرمایهگذاری خارجی و توسعه فعالیتهای ارزشافزوده در بندر شهید رجایی را فراهم میسازد.
وی افزود: همزمان با اجرای این طرح، توسعه همکاریهای بندری، دریایی و کشتیرانی، تسهیل تشریفات گمرکی، تبادل الکترونیکی اسناد حمل، تسهیل عبور کالا و گسترش سرمایهگذاری در زیرساختهای حملونقل نیز در دستور کار همکاریهای دو کشور قرار دارد.
تقویت تأمین نیازهای داخلی با بهرهگیری از تجارت دریایی
سید عبدالکریم هاشمی نخل ابراهیمی، عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس، با اشاره به لزوم سرمایهگذاری برای توسعه ترانزیت کشور، ایجاد و توسعه مرکز لجستیک دریایی را یک ضرورت مهم در اقتصاد کشور عنوان کرد و گفت: اقتصاد دریامحور موتور توسعه پایدار و مقاوم در برابر فشارهای خارجی است.
وی افزود: بهرهگیری هوشمندانه از تجارت دریایی و توسعه حملونقل دریایی میتواند، ضمن ایجاد منابع درآمدی مستقل، جایگزین مناسبی برای برخی واردات و تأمین نیازهای داخلی باشد و مقاومت اقتصادی کشور را در برابر فشارهای خارجی افزایش دهد.
پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حملونقل اتاق تهران نیز با تأکید بر اهمیت سیاستهای توسعه دریامحور در شرایط کنونی اظهار داشت: رفع محدودیت تحریمها، از جمله محاصره دریایی، فقط از مسیر نظامی یا دیپلماسی نمیگذرد؛ بلکه نیازمند ایجاد یک اکوسیستم اقتصادی جامع در بنادر و مناطق آزاد است. این اکوسیستم، فراتر از جابهجایی کانتینر، شامل تبدیل بنادر از نقاط صرف تخلیه و بارگیری به مراکز صنعتی و تجاری است که میتواند موتور محرک جذب سرمایه و اشتغالزایی باشد.
وی بیان داشت: ایران با موقعیت استراتژیک در خلیجفارس و دریای عمان، همه پیشنیازهای تبدیل شدن به یک قدرت دریامحور را دارد. با این حال، حفظ جذابیت کریدورهای ترانزیتی نیازمند هوشمندی و تدوین یک سند ملی جامع است تا سواحل کشور به دروازههای واقعی تجارت جهانی تبدیل شوند.
بندر شهید رجایی، برگ برنده ایران در حوزه ترانزیت
در حالی که اقتصاد ایران دهههاست عمدتاً بر محور خشکی استوار بوده، اکنون نوسانات ژئوپلیتیک، ضرورت تغییر ریل به سمت اقتصاد دریامحور و توسعه ترانزیت را بیش از هر زمان دیگری آشکار کرده است. کارشناسان تأکید دارند امضای قرارداد میان ایران و قزاقستان در بزرگترین بندر تجاری ایران، گامی مهم در راستای سیاستهای توسعه دریامحور و گام تازهای از همکاریهای راهبردی دو کشور در حوزه حملونقل، لجستیک و ترانزیت را رقم میزند و زمینه بهرهگیری حداکثری از ظرفیتهای بندر شهید رجایی و تبدیل آن به یکی از مهمترین هابهای لجستیکی منطقه را فراهم خواهد کرد.
