صنعت نفت برنامهای فشرده برای افزایش تولید گاز در بخش خشکی آغاز کرده و با تکیه بر ظرفیتهای موجود در میدانهای مختلف، روند توسعه و بهرهبرداری را سرعت داده است. همچنین همزمان با فعالیتهای جاری در میدان گازی پارس جنوبی و سکوهای دریایی، طرح جمعآوری گازهای همراه نیز در سطح گسترده دنبال میشود و بخشی از پروژههای آن در آستانه بهرهبرداری قرار گرفته است.
طرح افزایش تولید گاز در بخش خشکی با هدف استفاده حداکثری از ظرفیت میدانهای فعال و نیمهفعال آغاز شده و تمرکز آن بر ارتقای برداشت از منابع موجود قرار گرفته است. این برنامه در شرایطی اجرا میشود که صنعت نفت طی جنگ تحمیلی دوم و سوم فعالیتهای توسعهای را بدون وقفه ادامه داد و پروژههای متعددی در بخش بالادستی و زیرساختی در دستور کار قرار گرفت. به گفته محسن پاکنژاد وزیر نفت «حتی در دوران جنگ دوازده روزه و چهل روزه، فعالیتهای صنعت نفت در حوزههای مختلف متوقف نشد و توسعه میدانهای نفت و گاز در سراسر کشور با جدیت ادامه یافته است.» همزمان تأکید بر بهرهبرداری سریعتر از چاههای موجود و اصلاح فرآیندهای تولیدی در دستور کار قرار دارد تا سطح تولید در کوتاهترین زمان ممکن افزایش یابد.
توسعه زیرساختها و مدیریت گازهای همراه
در بخش دیگری از برنامه، طرح جمعآوری گازهای همراه با نفت به عنوان یکی از محورهای اصلی مدیریت منابع هیدروکربنی دنبال میشود به گفته پاکنژاد «اکنون ۳۰ قرارداد در زمینه جمعآوری گازهای همراه در حال اجراست.» هدف از اجرای این قراردادها کاهش سوزاندن گاز در مشعلها و بازگرداندن آن به چرخه مصرف صنعتی و تولیدی اعلام شده است. همچنین طبق اعلام وزیر نفت «طبق برنامهریزیها، پنج طرح جمعآوری گازهای همراه در آستانه بهرهبرداری قرار دارد». در این چارچوب تلاش شده است ظرفیتهای سرمایهگذاری داخلی نیز تقویت شود و حضور بخش خصوصی در پروژهها افزایش یابد.
شرایط عملیاتی و استمرار تولید
گزارش عملکرد یکسالونیم اخیر حاکی از آن است که چندین طرح بزرگ در حوزه جمعآوری گازهای همراه به بهرهبرداری رسیده و روند اجرا با شتاب بیشتری دنبال شده است. در این مدت حتی در دورههای حساس عملیاتی و شرایط ویژه، از جمله دورههای جنگ دوازدهروزه و چهلروزه، فعالیتهای صنعت نفت متوقف نشده و مسیر توسعهای ادامه یافته است. تمرکز بر افزایش تابآوری زیرساختها و جلوگیری از هدررفت منابع گازی در اولویت قرار گرفته است تا پایداری تولید در سطح ملی حفظ شود.
در ادامه این روند، برنامهریزی برای استفاده کامل از ظرفیت میدانهای گازی کشور در دستور کار قرار گرفته و تلاش شده است هماهنگی میان بخشهای مختلف عملیاتی افزایش یابد. همچنین ارتقای فناوریهای استخراج و بهینهسازی فرآیند تولید به عنوان یکی از مسیرهای اصلی افزایش بهرهوری مورد توجه قرار دارد و طرحهای نوسازی تجهیزات نیز در همین چارچوب دنبال میشود. در این میان، جمعآوری گازهای همراه به عنوان اقدامی مؤثر در کاهش هدررفت منابع انرژی و ارتقای ارزش افزوده صنعت نفت جایگاه ویژهای یافته است.
برنامههای توسعهای در میدانهای خشکی بر پایه افزایش برداشت از چاههای موجود و تکمیل حلقههای ناقص تولید طراحی شده و اجرای آنها به صورت مرحلهای دنبال میشود. توجه به مدیریت فشار مخازن و جلوگیری از افت تولید در میادین قدیمی نیز از محورهای مهم این برنامه محسوب میشود و اقدامات اصلاحی در این زمینه در حال اجرا قرار دارد. گسترش همکاری با بخش خصوصی در قالب قراردادهای اجرایی و سرمایهگذاری مشترک از دیگر محورهای مورد توجه در مسیر افزایش تولید گاز به شمار میرود. کاهش سوزاندن گازهای همراه و تبدیل آن به خوراک صنایع پاییندستی از جمله اقداماتی است که در دستور کار قرار دارد. همچنین تقویت زیرساختهای انتقال و توزیع گاز برای حفظ پایداری عرضه در فصلهای اوج مصرف مورد توجه قرار گرفته و برنامههای بهبود شبکه در حال اجرا است. اجرای طرحهای ضربتی در بخش خشکی و توسعه همزمان پروژههای جمعآوری گازهای همراه، روند جدیدی در مدیریت منابع گازی کشور ایجاد و امکان افزایش ظرفیت تولید در کوتاهمدت را فراهم میکند و طبعاً استمرار این روند وابسته به هماهنگی میان واحدهای عملیاتی، تأمین سرمایه و بهکارگیری فناوریهای نوین خواهد بود. همچنین ارتقای بهرهوری در چاههای موجود و جلوگیری از افت تولید در میادین قدیمی از عوامل تعیینکننده در تحقق اهداف اعلام شده محسوب میشود و برنامههای پیشرو بر تثبیت تولید، کاهش اتلاف انرژی و استفاده حداکثری از منابع موجود تمرکز دارد تا پایداری عرضه در سطح ملی تضمین شود.
در این چارچوب، تمرکز بر توسعه متوازن میان تولید، انتقال و مصرف انرژی در دستور کار قرار دارد و تلاش شده است شکافهای زیرساختی در بخش گاز به حداقل برسد. همچنین برنامهریزی برای افزایش ظرفیت ذخیرهسازی و بهبود انعطافپذیری شبکه انتقال گاز در دستور اجرا قرار گرفته است تا پاسخگویی به نوسانات مصرف در دورههای اوج مصرف به شکل پایدار انجام شود.
