جوان آنلاین: کشورمان که درگیر دفاع مشروع در برابر تجاوز دشمن امریکایی- صهیونی است، در سال زراعی جاری با تولید ۱۴ میلیون تن گندم، بار دیگر به خودکفایی در تأمین این محصول راهبردی میرسد. افزایش بارشهای زمستانی و شرایط مطلوب بهاری، روند رشد این محصول را تقویت کرده و امکان جمعآوری گندم مورد نیاز کشور از سوی دولت با خرید تضمینی فراهم شده است. این موفقیت کشاورزان در شرایط تحمیل جنگ ترکیبی از جمله اقتصادی، امنیت غذایی کشورمان را تضمین و از خروج حجم گستردهای ارز از کشور جلوگیری میکند. سیاستهای حمایتی دولت، از جمله تعیین قیمت مناسب خرید تضمینی و پرداخت بیمه فراگیر، انگیزه کشاورزان برای تحویل گندم را افزایش خواهد داد و بازار داخلی نان و محصولات اساسی را پایدار نگه میدارد.
کشورمان در سال زراعی جاری با پیشبینی تولید ۱۴میلیون تن گندم، به خودکفایی در تأمین این محصول راهبردی میرسد. این وضعیت نتیجه برنامهریزی دولت در حمایت از کشاورزان و بهبود شرایط تولید و همچنین افزایش بارشهای زمستانی و بهاری در مناطق مختلف کشورمان است که توانست مزارع گندم را در وضعیت مطلوب قرار دهد و طبعاً ضمن تأمین نیاز کشور، موضوع واردات گندم را رفع و از حجم زیادی ارز جلوگیری میکند.
در سالهای گذشته، نوسانات اقلیمی و خشکسالیها تولید گندم را با افت شدید مواجه کرده بود، به طوری که در سال گذشته کشورمان مجبور به واردات حدود ۴میلیونتن گندم به ارزش حدود ۸/۱ میلیارد دلار شد، رقمی که به گفته برخی رسانهها، معادل کل درآمد ارزی صادرات پسته بود و چنین وابستگی به بازارهای جهانی، کشورمان را در معرض فشارهای اقتصادی و نوسانات قیمت جهانی قرار میداد.
پیشبینیها نشان میدهد که با جمعآوری گندم مورد نیاز کشور از طریق خرید تضمینی، دولت قادر خواهد بود نیاز نانواییها و صنایع غذایی را به طور کامل تأمین کند و بخشی از محصول نیز برای ذخیرهسازی راهبردی نگهداری شود. سیاستهای حمایتی دولت، از جمله تعیین نرخ مناسب خرید تضمینی و پرداخت بیمه فراگیر به کشاورزان، انگیزه تحویل محصول به مراکز خرید رسمی را افزایش داده است. کارشناسان تأکید دارند که افزایش قیمت خرید تضمینی، علاوه بر تشویق کشاورزان، موجب کاهش فروش محصول به دلالان شده و ثبات بازار داخلی را تضمین میکند.
دولت همچنین با تأمین نهادههای کشاورزی و ارائه تسهیلات، شرایط مناسبی برای تولید پایدار ایجاد کرده است. وزارت جهاد کشاورزی پیشبینی میکند که میزان تولید گندم در سال جاری بین ۵/۱۳ تا ۵/۱۵ میلیون تن باشد و در صورت تداوم بارشهای بهاری، این رقم میتواند به ۱۵میلیون تن نیز برسد و این سطح تولید، نیاز داخلی را پوشش میدهد و امکان صادرات محدود و تقویت ذخایر راهبردی را نیز فراهم میکند.
کارشناسان بخش کشاورزی بر این باورند که اصلیترین عامل افزایش تولید گندم، وضعیت بارشها و توزیع زمانی آن در طول فصل رشد است. دادههای هواشناسی نیز نشان میدهد که در بسیاری از استانهای دیمخیز کشور، بارشها نسبت به سال گذشته افزایش داشته و این موضوع موجب بهبود جوانهزنی و رشد گیاهان شده است. در مجموع، بهبود وضعیت بارشی، همراه با سیاستهای حمایتی و خرید تضمینی، موجب شده است که کشورمان بتواند در کوتاهمدت خودکفایی را تحقق بخشد.
تأکید بر این نکته ضروری است که تحقق خودکفایی در گندم، علاوه بر ضمانت امنیت غذایی، تأثیر مستقیم بر تراز ارزی کشور دارد، چراکه با توجه به افزایش بیسابقه قیمت جهانی گندم، وابستگی به واردات میتواند فشار سنگینی بر اقتصاد کشور وارد کند. بنابراین، تولید داخلی و خودکفایی، ضمن کاهش نیاز ارزی برای واردات، موجب حفظ منابع مالی کشور میشود. از این جهت، خودکفایی در تولید محصولات راهبردی، به ویژه گندم، عاملی کلیدی برای مقابله با فشارهای تحریمی و نوسانات بازار جهانی است و استقلال اقتصادی کشورمان را تقویت میکند.
همچنین از منظر امنیت غذایی، جمعآوری گندم مورد نیاز کشور از سوی دولت و ذخیرهسازی آن، اطمینان میدهد که در صورت بروز بحرانهای منطقهای یا موارد این چنینی، تأمین نان و محصولات وابسته با مشکل مواجه نشود. بدیهی است در شرایط جنگ یا خشکسالی، با ذخیرهسازی مناسب و مدیریت بهینه منابع، میتوان امنیت غذایی کشور را تضمین کرد. این امر نشاندهنده اهمیت سرمایهگذاری بلندمدت در حوزه کشاورزی و مدیریت منابع آب و خاک است.
تحلیل روند تولید سالانه گندم طی یک دهه گذشته نیز نشان میدهد این محصول، بیش از هر عامل دیگر، تحت تأثیر شرایط اقلیمی و میزان بارشها بوده است. با وجود این، حمایتهای هدفمند دولت و تعیین قیمت مناسب خرید تضمینی، توانسته است ثبات نسبی را به تولید بازگرداند و انگیزه کشاورزان برای افزایش سطح زیر کشت و تحویل محصول رسمی را تقویت کند. به گفته کارشناسان، تداوم این روند نیازمند توسعه ارقام مقاوم به خشکی، بهبود مدیریت منابع آب و کاهش وابستگی تولید به شرایط طبیعی بارش است.
نکته دیگری که نباید از آن غافل شد، نقش کشاورزان در تحقق خودکفایی گندم است و بهرهگیری از فناوریهای نوین کشاورزی، مدیریت بهینه منابع آب، استفاده از ارقام مقاوم به خشکی و توجه به شرایط بارشها، زمینه را برای افزایش تولید فراهم کرده است. بنابراین توجه ویژه به معیشت کشاورزان، عامل مهمی است که در تحقق خودکفایی گندم نقش حیاتی دارد و دولت با پرداخت بهموقع مطالبات کشاورزان، از جمله خرید تضمینی محصول، اطمینان میدهد که درآمد حاصل از زحمات آنها بدون تأخیر و با ارزش واقعی دریافت شود. این اقدام علاوه بر افزایش انگیزه تولید، امکان برنامهریزی دقیق برای کشت و برداشت محصول در سالهای آینده را نیز برای کشاورزان فراهم میکند.
تسهیل دسترسی به نهادههای کشاورزی، از جمله کودهای شیمیایی و ارگانیک، بذرهای با کیفیت، سموم مجاز و تجهیزات کشاورزی، دیگر بخش مهم حمایت دولت از تولیدکنندگان است. ارائه این اقلام به شکل ارزان و با شرایط آسان، بار مالی تولید را کاهش داده و موجب افزایش بهرهوری زمینهای کشاورزی میشود. همچنین، توسعه سامانههای مکانیزه و ارائه آموزشهای تخصصی به کشاورزان در استفاده بهینه از منابع، سطح تولید را ارتقا داده و ضایعات را کاهش میدهد.
همچنین پرداخت تسهیلات کمبهره و بلندمدت برای خرید تجهیزات مدرن، تراکتورها، ماشینآلات برداشت و سیستمهای آبیاری نوین، نقش مؤثری در افزایش تولید و کاهش وابستگی به نیروی انسانی دارد و کشاورزان با دسترسی به این امکانات میتوانند زمان کشت و برداشت را بهینه کرده و از آسیبهای ناشی از شرایط جوی نامساعد جلوگیری کنند.
کارشناسان بر این باورند که همزمان با حمایت مالی و تسهیل دسترسی به نهادهها، تقویت بیمههای کشاورزی، بهویژه بیمه فراگیر گندم، البته نه با برداشت سرقتگونه از جیب کشاورزان بدون اطلاع آنها، نقش مهمی در کاهش ریسک تولید و تضمین امنیت معیشتی کشاورزان دارد. این ترکیب سیاستهای حمایتی، انگیزه لازم برای تحویل محصول به مراکز خرید رسمی را افزایش میدهد و در نتیجه، جریان تولید گندم در کشور را پایدار میسازد.
در نهایت، بهبود معیشت کشاورزان موجب حفظ سرمایه انسانی و اجتماعی در بخش کشاورزی میشود و مسیر کشورمان را در خودکفایی پایدار و اقتصادی مقاوم، مستمر میکند.
