موتور محرکه انقلاب اسلامی، غیر از رسانه تأثیرگذاری، چون اعلامیههای امام خمینی، منابر علمای مجاهد و بزرگی بود که جهادشان را تبیین خط امام و اهداف انقلاب میدانستند؛ کسانی، چون خامنهای، بهشتی، طالقانی، مطهری، مفتح و برخی روشنفکران و دانشگاهیان دینمدار. اما انقلاب اسلامی رسانههای مهم دیگری هم داشت و آن شعارهایی بود که عمدتاً به صورت خودجوش از سوی مردم در صحنه و خیابان سر داده میشد و نیز شعارهایی که شاعران انقلابی و خوشذوق تولید میکردند. یک رسانه مهم و بسیار مؤثر دیگر هم داشت که منظور اصلی این نوشته است: سرودهایی که پیش و در آستانه انقلاب و پس از پیروزی آن ساخته شد و در انتهای نوارهای کاست سخنان امام و سخنرانان انقلابی جا میگرفت یا بعدها در صداوسیمای جمهوری اسلامی به مرحله تولید رسید.
کارکرد این سرودها ایجاد هیجان و روح انقلابی بود و به خوبی هم از عهده این وظیفه بر میآمد. البته این نقشآفرینی منحصر به انقلاب ایران نبوده و در سایر انقلابها و نهضتها و خیزشهای آزادیبخش مثل انقلاب فرانسه یا انقلاب روسیه هم سابقه داشته است.
رهبر شهید انقلاب هم چندین بار به این نقشآفرینی سرودها و موسیقیها در تهییج مردم اشاره کرده بود. در کتاب «دغدغههای فرهنگی» به نقل از ایشان آمده است: «من شنیدهام که در قضایای جنگ جهانی در روسیه، «شور امیرُف» آهنگ معروفی است که البته من نه آهنگش را شنیدهام، نه درست میدانم چیست؛ آقایان میدانندـ در تهییج مردم برای وارد شدن به میدان جنگ بیشترین تأثیر را داشت؛ یعنی در خدمت اهداف مردمی قرار گرفت. به طور طبیعی این توقع از هنرمند هر کشوری وجود دارد.»
در ایام پیش و حین انقلاب اسلامی نیز سرودها، تصنیفها و ترانههایی در این میدان نقشآفرینی کردند مانند «از خون جوانان وطن لاله دمیده»، «ایران ایران رگبار مسلسلها»، یا سرودهایی، چون «برخیزید»، «خمینیای امام»، «بانگ آزادی»، «بهاران خجسته باد» و آنها که در واحد سرود حسینیه ارشاد با شعرها و موسیقیها و اجرای کسانی، چون حمید سبزواری، م. آزرم، حمیدرضا شاهنگیان، احمدعلی راغب و گلریز ساخته و پرداخته میشد و سرودهای ایام جنگ، چون «امریکا امریکا ننگ به نیرنگ تو»، «ظفر مبارک»، «این پیروزی خجسته باد»، «شهیدان خدایی»، «سلاح را برگیریم»، «همپای جلودار»، «گلبرگ سرخ لالهها»، «ایرانای سرای امید»، «من ایرانیم آرمانم شهادت»، «ایران خورشیدی تابان دارد»، «وطنم»، و بهخصوص «ای ایران»، که هیچگاه از دوران سلطه بیگانگان بر ایران تا همین امروز از ذهن و زبان مردم حذف نشده است؛ همان سرودی که پس از سیلی یک سرباز انگلیسی در گوش یک افسر ایرانی در خاک کشورمان شکل گرفت و مرحوم حسین گلگلاب را اشکریزان و گریان به پیش روحالله خالقی و غلامحسین بنان کشاند و شعر و سرود و ترانه این سرود ملی و ضدبیگانه در کوتاهترین زمان خلق و ماندگار شد.
در ۵۰ روز اخیر و حتی از آغاز جنگ ۱۲ روزه، نوحهها و مداحیهای ارزنده و فراوانی تولید و ارائه شده که بعضاً از لحاظ هنری هم شایسته تقدیرند و به همین دلیل مردم، بهویژه جوانان و نوجوانان هم از آن شدیداً استقبال کردهاند که این جای خوشحالی و خوشبختی دارد، اما بیاعتنایی و بیتوجهی به موسیقی و سرود، بهویژه آثار ماندگار و خاطرهانگیز قدیمی و نقش بسیار بالایی که در تهییج مردم بهویژه در خیابانها دارد، هم کاری شایسته و عقلانی نیست. این غفلت تنها به بلندگوداران عرصه خیابان محدود نمیشود و صداوسیما هم در بازپخش یا بازتولید موسیقایی آنها کمکاری دارد و این ایام جای آنها در میان برنامههای صداوسیما و طبیعتاً تجمعات گسترده مردمی خالی است.
شاید اگر بدانیم بسیاری از مردم نسل انقلاب و جنگ و میدان و خیابان سالهای دور با این سرودها و ترانهها خاطرههای فراوان و عمیقی دارند و پخش آنها باعث تهییج مجدد و حضور پررنگتر آنها در خیابان و صحنههای عمومی میشود، وضع فرق کند و غیرتی بجنبد و همتی دست برآرد و کاری کند. ضمن اینکه محتوا و مضامین و ریتم تند و پرشور آنها به گونهای است که بر نسلهای بعدی هم حتماً تأثیر خواهد گذاشت.
از این نوشته نباید دوگانه مداحی ـ سرود برداشت شود، چه اینکه شاهد بودیم بسیاری از سرودها و ترانههای ملی ـ میهنی مثل «ای ایران»، «ایرانای سرای امید» بهویژه با تأکیدات رهبر شهید انقلاب به مثلاً حاج داوود کریمی بازخوانی و بهروز شد که علاوه بر اینکه نشانه تجلیل رهبر شهید از مضامین آنهاست، به یک نکته مهم هم اشاره میکند و آن اینکه آرمانهای اصیل انقلاب اسلامی اعم از آرمانهای ضدامریکایی، شهادتطلبی، ایراندوستی و عشق به میهن و رهبری همچنان پس از ۴۷ سال در خون و جان این مردم زنده و پرطراوت باقی است و حتی بیشتر و پرشورتر هم شده است. امیدوارم تصمیمگیرندگان این موضوع در صداوسیما این یادآوری را جدی بگیرند و خودشان و مردم، تأثیرات فراوان آن را به سرعت مشاهده کنند.
