جوان آنلاین: تجاوز نظامی «طبقه اپستین» علیه کشورمان، در حوزه اقتصادی نیزامریکا را دچار چالش کرده است. در شرایطی که نزدیک به ۴۰ روز از آغاز تجاوز امریکا و اسرائیل به کشورمان میگذرد، صورتحساب خسارات امریکا از این جنگ بسیار سنگین شده است؛ چه به لحاظ نظامی که یک نمونه آن را اخیراً در شکست یکی از پیچیدهترین و سنگینترین عملیاتهای هوایی ارتش امریکا در عمق خاک ایران شاهد بودیم که در نهایت به صحنه سوختن تجهیزات راهبردی ارتش این کشور و انهدام چهار فروند هواپیما و هلیکوپتر منجر شد و چه به لحاظ اثرات مستقیم وغیرمستقیم ناشی از این جنگ برای اقتصاد این کشور که روز به روز سنگینتر میشود.
سهم دلار در ذخایر جهانی ارزها برای اولین بار به زیر سطح حیاتی خود رفته و به ۹/۵۶ درصد کاهش یافته، در حالی که سهم یوان به بالاترین حد تاریخی یعنی ۸/ ۶ درصد رسیده است. هند رسماً پیشنهاد داده است در اجلاس آتی بریکس، اعضا ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) خود را به هم متصل کنند تا تجارت بدون دلار انجام شود. کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس نیز مجبور به جایگزینی دلار با ارزهای محلی در پروژههای کلان هستند. روسیه هم از تکمیل فرآیند استفاده از ارزهای ملی در مبادلات تجاری با شرکای خود خبر داد. الکسی اورچاک، معاون نخستوزیر روسیه طی اظهاراتی اعلام کرد که مسکو فرآیند استفاده از ارزهای ملی در مبادلات تجاری با کشورهای مستقل همسود (CIS)، اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) و چین را تقریباً تکمیل کرده است. به گفته این مسئول روسی، ایجاد سیستم پرداخت و تسویهحساب مستقل از بانکها و ارزهای کشورهای غربی، محور اصلی همکاریهای اوراسیایی است.
سیستم جایگزین سوئیفت
از سوی دیگر، چین بهعنوان بزرگترین شریک تجاری روسیه، همواره موافق حذف دلار از مبادلات دوجانبه بوده است. دو کشور در تلاش برای ایجاد سیستمهای پرداخت جایگزین مانند کارتهای پرداخت ملی «میر» و «یونیونپی» و همچنین تقویت ارزهای ملی خود در برابر دلار، گامهای بلندی برداشتهاند. این تحول نشاندهنده تغییر معادلات قدرت در اقتصاد جهانی و تلاش کشورهای تحت تحریم برای دور زدن سیستم مالی امریکاست. همچنین چین از سیستم پرداخت اختصاصی خود به نام CIPS استفاده میکند. گردش مالی این سیستم در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲۵ تریلیون دلار (۱۸۰ هزار میلیارد یوان) رسیده و اکنون قابلیت جایگزینی با سوئیفت را در سطح منطقهای دارد.
فرانسه ۱۲۹ تن طلای خود را از امریکا خارج کرد
بانک مرکزی فرانسه نیز ۱۲۹ تن طلا را از امریکا خارج کرده است. این محموله، آخرین ذخیره طلای فرانسه بود که در نیویورک نگهداری میشد. فرانسه این طلا را فروخت و به جای آن، طلای معادلی در اروپا خریداری کرد که اکنون در پاریس انبار شده است.
در آلمان که دومین ذخیره بزرگ طلای جهان را در اختیار دارد، برخی اقتصاددانان با اشاره به نگرانی از سیاستهای غیرقابل پیشبینی دونالد ترامپ، از دولت خواستهاند طلای خود را از امریکا خارج کند. بانک فدرال آلمان حدود هزار و ۲۳۶ تن طلا در امریکا نگهداری میکند.
مایکل یگر، رئیس انجمن مالیاتدهندگان آلمان و همچنین رئیس انجمن مالیاتدهندگان اروپا، گفت: ترامپ غیرقابل پیشبینی است و برای کسب درآمد دست به هر کاری میزند. به همین دلیل، طلای ما دیگر در خزانههای فدرال رزرو امن نیست.
احتمال بدترین رکود تاریخ امریکا؟
نشریه هیل وابسته به کنگره امریکا با پیش بینی بدترین رکود امریکا نوشت: یک رکود اقتصادی در راه است نه آن نوع رکود آراستهای که اقتصاددانان با تعبیرهای ملایم از آن نام میبرند، بلکه یک رکود واقعی؛ از آن نوع که معنای «رکود» را از نو تعریف میکند. رکودی با چشمانداز شوکهای ژئوپلتیک، اختلال در انرژی و تورمی که با هیچ منطقی آرام نمیگیرد.
در بخشی از گزارش این نشریه با اشاره به تشدید شکاف بین ثروتمندان و طبقات ضعیف نوشته شده است حدود ۶۰ درصد امریکاییها نمیتوانند یک هزینه پیشبینینشده ۱۰۰۰ دلاری را بدون قرض کردن پوشش دهند. اخراجها از راه رسیدهاند. در بخش دیگری از این گزارش آمده است آخرین باری که غرب با چنین وضعیتی روبهرو شد رکود تورمی، دگرگونی ژئوپلتیک، اختلال ساختاری اقتصادی بافت اجتماعی به گونهای از هم گسست که هرگز کاملاً ترمیم نشد.
بازندگان جنگ با ایران
تهاجم اسرائیل و امریکا به ایران، جنگ در بسیاری از کشورها را از درگیری نظامی خارج کرده و بهسرعت به شوک اقتصادی تبدیل کرده است. خزانهداری استرالیا هشدار داده است که هزینههای پایدار انرژی ناشی از این جنگ میتواند ۵/۱۶ میلیارد دلار به اقتصاد این کشور ضربه بزند. سازمان ملل (FAO) نیز اعلام کرد که به دلیل اختلال در مسیرهای حمل کود شیمیایی از هرمز، قیمت جهانی مواد غذایی ۴/۲ درصد افزایش یافته و در صورت ادامه بحران، ممکن است تا ۲۰ درصد دیگر هم گران شود. رویترز نیز در این باره گزارش داد که اگر جنگ بیش از ۴۰ روز ادامه یابد، افزایش قیمت کود و انرژی میتواند تولید کشاورزی را کاهش داده و قیمت جهانی مواد غذایی را به شدت بالا ببرد. دادههای بازار نیز نشان میدهد در ماه مارس قیمت گندم ۳/۴ درصد، روغن نباتی ۱/۵ درصد و شکر ۲/۷ درصد افزایش یافته است. کارشناسان میگویند با افزایش هزینه سوخت و نهادههای کشاورزی، بسیاری از کشاورزان در حال ارزیابی این موضوع هستند که آیا کشت محصولات جدید در چنین شرایطی از نظر اقتصادی توجیه دارد یا خیر. رویترز همچنین گزارش داده است که با ادامه درگیریها، اثرات افزایش قیمت نفت و افت بازارهای مالی جهانی بیشتر نمایان شده است. قیمت نفت برنت روندی صعودی دارد و نگرانیها درباره تشدید تورم جهانی افزایش یافته است. در پی افزایش فشارهای انرژی، برخی کشورها اقدامات اضطراری برای مدیریت مصرف سوخت و انرژی آغاز کردهاند. در ترکیه قیمت برق و گاز طبیعی تا ۲۵ درصد افزایش یافته و در لندن نیز برخی جایگاههای سوخت با کمبود بنزین مواجه شدهاند. در همین راستا، چند کشور اقدامات ویژهای را در دستور کار قرار دادهاند. فیلیپین هفته کاری را به چهار روز کاهش داده و دستورالعملهای صرفهجویی انرژی صادر کرده است. تایلند نیز علاوه بر افزایش قیمتها، یارانههایی برای جبران هزینهها در نظر گرفته و از مردم خواسته است مصرف سوخت و رانندگی را کاهش دهند. در بنگلادش سهمیهبندی سوخت با اولویت بخش کشاورزی آغاز شده است. هند نیز عوارض صادراتی را دوباره اعمال کرده و به پالایشگاهها دستور داده است گاز مایع (LPG) را برای مصرف داخلی نگه دارند. کره جنوبی نیز برای صرفهجویی در مصرف سوخت، محدودیتهایی برای رانندگی کارمندان دولتی وضع کرده است. گزارشها همچنین نشان میدهد تأثیر بحران تنگه هرمز تنها به بازار انرژی محدود نمیشود. مجمع جهانی اقتصاد اعلام کرده است که صادرات دستکم ۹ کالای مهم از جمله متانول، آلومینیوم، گوگرد و گرافیت که در زنجیره تأمین صنایع جهانی نقش کلیدی دارند، تحت تأثیر این بحران قرار گرفته است.
اختلال در تجارت این مواد، از صنایع پیشرفته تا بخش کشاورزی را تحت فشار قرار داده است. بهویژه افزایش قیمت کودهای شیمیایی میتواند کشاورزان را در تصمیمگیری برای کشت محصولات جدید دچار تردید کند.
رئیسجمهور کره جنوبی گفت: جنگ امریکا و اسرائیل علیه ایران، زنجیره تأمین انرژی و مواد اولیه را در جهان مختل کرد. یون سوک یول، روز یکشنبه در نشستی با مقامات ارشد اقتصادی و صنعتی این کشور در سئول، با اشاره به تداوم جنگ در خاورمیانه و بسته شدن عملی تنگه هرمز، وضعیت اقتصاد جهانی را «بحرانی و بیسابقه» ارزیابی کرد.
وی با بیان اینکه جنگ علیه ایران اقتصاد جهان را به لرزه در آورده است، افزود: ما با موج سهگانه شوکهای نفتی، تورم افسارگسیخته و اختلال در زنجیره تأمین مواد اولیه حیاتی مواجه هستیم. این بحران، برخلاف بحرانهای قبلی، پایانی قابل پیشبینی ندارد. به گفته کارشناسان، کره جنوبی به عنوان چهارمین اقتصاد بزرگ آسیا و یکی از وابستهترین کشورها به نفت خاورمیانه، بیش از هر کشور غیردرگیر دیگری از این جنگ آسیب دیده است. بر اساس گزارش مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS) امریکا، «هیچ کشور غیرنظامی به اندازه کره جنوبی از جنگ ایران آسیب ندیده است».
بحران در اقتصاد جهانی با بستن تنگه هرمز
فاطمه مقصودی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به بازندگان جنگ علیه ایران به اقدام راهبردی ایران برای بستن تنگه هرمز اشاره کرد و گفت: امریکا با حمله به کشورمان دچار خطای محاسباتی شده است و با این اقدام در چنگال رژیم کودک کش صهیونیستی افتاد، امریکاییها تصوراتی نسبت به ایران داشتند و براساس طراحیهای خود فکر نمیکردند اینگونه کم بیاورند. عضو کمیسیون اقتصادی مجلس بیان کرد: تنگه هرمز یکی از مؤلفههای ماست که نیروهای مسلح به نحو احسن و در شرایط حساس آن را بستند تا به دشمنان بفهمانند نمیتوانند در مقابل ایرانیان زورگویی کنند، باید به این نکته اشاره کرد بستن تنگه هرمز بازار انرژی جهان و به نحوی اقتصاد جهانی را دچار بحران کرده است که همین موضوع باعث شده تا رئیس جمهور ایالات متحده به یاوه گویی پناه ببرد. وی گفت: قطعاً؛ تنگه هرمز تا زمانی که نیروهای مسلح و ارکان نظام ما بخواهند مسدود میماند و از این اهرم برای مقابله با دشمنان ایران اسلامی استفاده خواهد شد و تأثیر آن نیز بر بازار اقتصاد جهان مشهود است کما اینکه اگر زمان بر شود فاجعه اقتصادی برای بازارهای جهانی رقم میزند.
