جوان آنلاین: جامعه با چالشهای ناشی از جنگ تحمیلی امریکا و رژیم صهیونیستی روبهروست. در این شرایط، تابآوری اجتماعی به عنوان سنگری برای حفظ آرامش و امید عمل میکند که باید بدان توجه شود. تقویت ارتباطات خانوادگی، دسترسی به اطلاعات درست و ایجاد حس همبستگی جمعی از جمله عوامل کلیدی در عبور از این دوران سخت هستند. اداره کل سلامت شهرداری تهران با رویکردی جامع و هدفمند، تلاش کرده با ارائه خدمات و آموزشهای متنوع، به ارتقای تابآوری اجتماعی شهروندان کمک کند. این تلاشها شامل تولید محتوای آموزشی، تسهیل دسترسی به خدمات مشاوره و ایجاد بسترهایی برای تقویت شبکههای حمایتی است. «جوان» در این رابطه با فاطمه مرادی، معاون سلامت شهری اداره کل سلامت شهرداری تهران گفتوگو کرده است.
در شرایط بحرانی کنونی که در جنگ تحمیلی امریکا و رژیم صهیونی هستیم، چه عواملی به تابآوری اجتماعی کمک میکند و سازمان شما چگونه به تقویت این عوامل پرداخته است؟
در شرایط بحران و جنگ، تابآوری اجتماعی به مجموعهای از عوامل فردی، اجتماعی و نهادی وابسته است که به جامعه کمک میکند فشارهای روانی و اجتماعی را مدیریت کند و مسیر زندگی و فعالیتهای روزمره خود را ادامه دهد. مهمترین این عوامل شامل دسترسی به اطلاعات صحیح و قابل اعتماد، تقویت شبکههای حمایت اجتماعی، احساس همبستگی و مشارکت جمعی، دسترسی به خدمات روانشناختی و همچنین افزایش مهارتهای مقابلهای در میان شهروندان است. زمانی که افراد احساس کنند تنها نیستند و جامعه و نهادهای مسئول در کنار آنها قرار دارند، ظرفیت روانی جامعه برای عبور از بحران به شکل قابل توجهی افزایش پیدا میکند.
در همین راستا، اداره کل سلامت شهرداری تهران تلاش کرده با تمرکز بر ارتقای سواد سلامت روان و تقویت تابآوری اجتماعی، مجموعهای از اقدامات آموزشی و حمایتی را در سطح شهر اجرا کند. تولید محتوای آموزشی در حوزه مدیریت استرس و اضطراب، آموزش مهارتهای مقابلهای در شرایط بحران، انتشار بروشورها و تراکتهای آموزشی در فضاهای شهری، تولید ویدئوهای کوتاه آموزشی و بهرهگیری از بسترهای رسانهای و شبکههای اجتماعی از جمله اقداماتی است که با هدف تقویت آرامش روانی شهروندان انجام شده است. این اقدامات تلاش میکند به شهروندان کمک کند تا در عین آگاهی از شرایط، احساس کنترل بیشتری بر وضعیت خود داشته باشند و بتوانند با آرامش بیشتری با فشارهای روانی ناشی از بحران مواجه شوند.
سامانه ایران یار که راهاندازی شده، چه نقشی در تسهیل دسترسی مردم به خدمات روانشناختی و اجتماعی در زمان بحران ایفا میکند و چه بازخوردهایی از کاربران دریافت کردهاید؟
سامانه «ایرانیار، شبکه همدلی ایرانیان» با هدف ایجاد یک بستر در دسترس برای حمایت روانی و اجتماعی شهروندان در شرایط بحران راهاندازی شده است. این سامانه تلاش میکند با ارائه محتوای آموزشی کاربردی در حوزه سلامت روان، مدیریت اضطراب، تابآوری فردی و خانوادگی و همچنین هدایت افراد به خدمات مشاوره تخصصی، دسترسی مردم به منابع حمایتی را سادهتر و سریعتر کند. یکی از ویژگیهای مهم این سامانه، ارائه محتوای متناسب با گروههای مختلف جامعه از جمله کودکان و نوجوانان، سالمندان، مادران باردار، خانوادهها و افراد دارای معلولیت است تا هر گروه بتواند متناسب با نیازهای خود از این خدمات بهرهمند شود. بازخوردهای دریافتشده از کاربران نشان میدهد که بسیاری از شهروندان در شرایط نگرانی و فشار روانی ناشی از بحران، از طریق این سامانه توانستهاند به اطلاعات قابل اعتماد و راهکارهای عملی برای مدیریت اضطراب دسترسی پیدا کنند. در برخی موارد، خانوادهها از محتوای آموزشی مرتبط با نحوه گفتوگو با کودکان درباره شرایط بحران یا مدیریت اضطراب سالمندان استفاده کرده و آن را مفید دانستهاند. همچنین هدایت کاربران به خطوط مشاوره تخصصی باعث شده افرادی که نیاز به حمایت روانشناختی داشتند بتوانند سریعتر به خدمات مشاورهای دسترسی پیدا کنند.
برنامههای خاصی برای پیشگیری از آسیبهای روانی ناشی از جنگ نیز در نظر گرفتهاید؟
یکی از رویکردهای اصلی ما در این دوره تمرکز بر پیشگیری از آسیبهای روانی و اجتماعی ناشی از بحران است. تجربههای جهانی نشان میدهد در شرایط جنگ و بحران، آموزش عمومی درباره نحوه مدیریت استرس، کنترل اضطراب و حفظ روابط حمایتی در خانواده و جامعه میتواند نقش مهمی در کاهش پیامدهای روانی داشته باشد. بر همین اساس مجموعهای از برنامههای آموزشی و اطلاعرسانی برای گروههای مختلف جامعه طراحی شده است.
در این برنامهها تلاش شده محتوای آموزشی متناسب با نیازهای گروههای مختلف از جمله کودکان و نوجوانان، سالمندان، مادران باردار، افراد دارای معلولیت و عموم شهروندان تولید و منتشر شود. همچنین آموزش مهارتهای سادهای مانند مدیریت دریافت اخبار، تقویت ارتباطات خانوادگی، استفاده از تکنیکهای آرامسازی و حفظ فعالیتهای روزمره بهعنوان بخشی از برنامههای پیشگیرانه مورد توجه قرار گرفته است. انتشار این محتواها از طریق رسانهها، شبکههای اجتماعی، فضاهای شهری و بسترهای دیجیتال در حال انجام است تا دسترسی شهروندان به این آموزشها گستردهتر شود.
آیا همکاریهایی با سایر نهادها و سازمانها داشتهاید تا خدمات بهتری به مردم ارائه کنید و تابآوری را افزایش دهید؟
تقویت تابآوری اجتماعی در شرایط بحران نیازمند همکاری و همافزایی میان نهادهای مختلف است و هیچ سازمانی به تنهایی نمیتواند پاسخگوی همه نیازهای جامعه باشد. به همین دلیل اداره کل سلامت شهرداری تهران تلاش کرده با مجموعههای مختلف شهرداری، وزارت بهداشت، دانشگاهها، سازمان اورژانس، سازمان بهزیستی، سازمانهای مردم نهاد، هلال احمر، رسانهها و پایگاههای مذهبی- اجتماعی در سطح محلات همچون مساجد نهادهای ارائهدهنده خدمات مشاورهای و همچنین برخی سازمانهای فعال در حوز خدمات اجتماعی همکاری و هماهنگی داشته باشد.
این همکاریها در حوزههای مختلفی از جمله انتشار گسترده محتوای آموزشی، اطلاعرسانی عمومی درباره خدمات مشاورهای، تولید محتوای رسانهای در حوزه سلامت روان و تقویت شبکههای حمایتی اجتماعی شکل گرفته است. هدف از این همافزایی آن است که پیامهای آموزشی و حمایتی به شکل گستردهتری به دست شهروندان برسد و افراد در صورت نیاز بتوانند سریعتر به خدمات تخصصی دسترسی پیدا کنند. باور ما این است که با تقویت همدلی اجتماعی، اطلاعرسانی دقیق و دسترسی آسان به خدمات حمایتی، میتوان تابآوری جامعه را افزایش داد و زمینه عبور از این شرایط دشوار را با انسجام و آرامش بیشتری فراهم کرد.
