جوان آنلاین: از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، از دیدگاه علوم اعصاب شناختی، حافظه فرآیندی چندمرحلهای شامل رمزگردانی، ذخیرهسازی و بازیابی اطلاعات است و اختلال در هر یک از این مراحل میتواند به فراموشی منجر شود.
به گزارش ایرنا، روحاله زاهدیان عضو هیات علمی گروه علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی شیراز در خصوص فراموشی، اظهار کرد: کاهش توجه و تمرکز یکی از مهمترین علل فراموشی محسوب میشود، زمانی که فرد تحت استرس، اضطراب یا فشارهای روانی قرار دارد، عملکرد شبکههای عصبی مرتبط با توجه و حافظه، بهویژه در قشر پیشپیشانی و هیپوکامپ، دچار اختلال میشود.
به گفته وی، استرس مزمن با افزایش سطح هورمون کورتیزول میتواند فرآیند تثبیت حافظه را تضعیف کرده و توانایی یادآوری اطلاعات را کاهش دهد.
کم خوابی و فراموشی
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در ادامه، بیان کرد: کمخوابی و اختلالات خواب نیز نقش اساسی در بروز فراموشی دارند. خواب، بهویژه مراحل خواب عمیق و خواب REM، برای تحکیم حافظه و سازماندهی اطلاعات آموختهشده ضروری است؛ محرومیت از خواب باعث کاهش انعطافپذیری سیناپسی و اُفت عملکرد شناختی میشود.
دکتر زاهدیان به دیگر عوامل دخیل در بروز فراموشی پرداخت و گفت: با افزایش سن، تغییراتی طبیعی در ساختار و کارکرد مغز رخ میدهد که میتواند به کاهش سرعت پردازش اطلاعات و کندی در بازیابی حافظه منجر شود؛ این تغییرات در اغلب موارد طبیعی هستند و تا زمانی که فعالیتهای روزمره فرد را مختل نکنند، نشانه بیماری محسوب نمیشوند.
به گفته وی، فراموشیهای شدید، پیشرونده یا اختلالزا میتوانند نشانهای از اختلالات شناختی بوده و نیازمند بررسی تخصصی باشند.
سبک زندگی و نقش آن در فراموشی
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تاکید بر اینکه عوامل مرتبط با سبک زندگی تأثیر مستقیمی بر سلامت حافظه دارند، ادامه داد: تغذیه نامناسب، کمبود برخی ریزمغذیها مانند ویتامینهای گروه B، اسیدهای چرب امگا ۳ و آنتیاکسیدانها، مصرف الکل و مواد مخدر و استفاده نادرست از برخی داروها میتوانند عملکرد سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار دهند.
دکتر زاهدیان ادامه داد: مطالعات علمی نشان میدهد که پیشگیری از فراموشی و حفظ سلامت شناختی تا حد زیادی با اصلاح سبک زندگی امکانپذیر است. خواب کافی و منظم، فعالیت بدنی مستمر، تغذیه سالم، مدیریت استرس و حفظ تعاملات اجتماعی از مهمترین عوامل محافظتکننده از حافظه هستند.
فعالیتهایی که میتواند مغز را از دست فراموشی نجات دهد
وی افزود: همچنین فعال نگه داشتن مغز از طریق مطالعه، یادگیری مهارتهای جدید، فعالیتهای فکری و چالشهای شناختی، موجب تقویت انعطافپذیری عصبی و بهبود عملکرد حافظه میشود.
زاهدیان در پایان یادآور شد: توجه به سلامت روان و مراجعه به متخصص در صورت بروز علائم غیر طبیعی یا نشانههای مداوم فراموشی، نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و حفظ کیفیت زندگی افراد ایفا میکند.
