جوان آنلاین: از سالیانی دور، موسیقی ایرانی همواره صدای قلب تپنده وطنپرستی ایرانیان بوده است. از تصنیف ماندگار «از خون جوانان وطن لاله دمیده» اثر عارف قزوینی که نمادی از مبارزه و آزادیخواهی است تا سرودهای پرشور انقلابی و نغمههای حماسی دوران دفاعمقدس که روحیه مقاومت و ایثار را در جامعه زنده نگه میداشتند، هنر موسیقی همواره با دغدغه حفظ هویت ملی و پاسداری از ارزشهای والای جامعه گره خورده است. موسیقی به ویژه موسیقی حماسی و متعهد در سرنوشتسازترین لحظات زندگی جمعی ما حضور داشته و نقشی بیبدیل در شکلدهی به افکار عمومی و ایجاد همبستگی ایفا کرده است. نمونه بارز این تأثیرگذاری را میتوان در قطعه «ایران، ایران» زندهیاد رضا رویگری مشاهده کرد که پس از درگذشت این هنرمند فقید، بار دیگر در حافظه جمعی ما جان گرفت و نمادی از عشق به میهن و پایداری در برابر سختیها شد.
گفتمان انقلاب اسلامی، برای بقا، گسترش و تأثیرگذاری اجتماعی خود نیازمند زبانهای متنوع و رسانههای پرنفوذ است، در حالی که شعر، رمان و سینما هر کدام توانستهاند بخشی از روایت انقلاب را منتقل کنند، موسیقی به دلیل ظرفیت بیبدیل خود در برانگیختن احساسات جمعی و انتقال مفاهیم عمیق در زمانی کوتاه، نقشی بیهمتا دارد. موسیقی میتواند قلبها را به تپش درآورد، مفاهیم را در ذهنها حک کند و در لحظهای کوتاه، پیامی سیاسی، اجتماعی یا معنوی را در جان مخاطب بنشاند. از این رو، غیبت موسیقی متعهد و انقلابی در بازار رسمی، در حقیقت خلأیی عمیق در بدنه گفتمان انقلاب اسلامی است که میتواند به تضعیف روحیه جمعی و کمرنگ شدن ارزشهای ملی منجر شود.
حامد زمانی یکی از چهرههای نامآشنای موسیقی ایران است که با آثار خود در حوزه موسیقی انقلابی و حماسی شناخته میشود. زمانی با استفاده از مضامین ملی و حماسی، مسیری منحصربهفرد را در موسیقی ایرانی دنبال کرده و توانسته است جای خود را در دل بسیاری از ایرانیان باز کند، در حالی که ایران دارای تاریخ طولانی و پیچیدهای از تحولات سیاسی و اجتماعی است، نقش موسیقی در این میان به عنوان وسیلهای برای ابراز اندیشهها و احساسات مردم و همچنین عاملی برای ایجاد همبستگی در بزنگاههای تاریخی، بسیار مهم و حیاتی است.
قطعه «احمد» با صدای حامد زمانی و به تهیهکنندگی سازمان سینمایی سوره، کمی پیش از اوجگیری آشوبهای دی ۱۴۰۴ منتشر شد. این قطعه که متعلق به فیلم سینمایی «احمد» است، ادای دینی به وطن و تلاشی برای بازسازی روحیه جمعی یک ملت زخمخورده پس از حوادث گوناگون است. در دی ۱۴۰۴، زمانی که کشور در میانه اغتشاشات و حضور تروریستهای مسلح قرار داشت و شبکههای اجتماعی قطع شده بودند و دسترسی همگان برای تولید و انتشار محتوا محدود بود، قطعه «احمد» بارها و بارها شنیده شد. این قطعه موسیقی که مضامین ملی و میهنی را به تصویر میکشد، توانست به سرعت در میان مردم محبوب شود و به عنوان یک صدای امیدبخش در آن شرایط دشوار عمل کند. اگرچه این قطعه به طور خاص به زلزله بم میپردازد، اما توانسته است با مضامین ملی و میهنی خود، گسترهای از احساسات را در مردم بیدار کند. در شرایطی که کشور با ناآرامیها و تهدیدات جدی مواجه است، چنین آثاری میتوانند نقش مهمی در ایجاد همبستگی ملی و تقویت احساس هویت جمعی داشته باشند. این قطعات نه تنها خاطرات مشترک را زنده میکنند، بلکه با ایجاد حس تعلق و غرور ملی افراد را به سوی اهداف مشترک سوق میدهند.
اشعار این قطعه نیز به شکلی مستقیم به این دغدغهها اشاره دارد: «ننگ بر هر که به این خاک خیانت بکند / به غم مردم و هر فاجعه عادت بکند.» این ابیات تنها یک مرزبندی با دشمن خارجی یا خائن داخلی نیست، بلکه هشداری جدی به درون جامعه است؛ هشداری علیه بیتفاوتی و عادیسازی دردها و رنجهای ملی. این موسیقی از مخاطب خود میخواهد که نه تنها در برابر خیانت بایستد، بلکه نسبت به «عادت کردن به فاجعه» نیز حساس باشد و این همان جوهره یک ملت زنده و پویاست. در ادامه شعر با فریاد «هیچ نامی به بزرگی تو ایران نشود/خاک ما با تب هر حادثه ویران نشود»، به اوج میرسد. این بخش صرفاً یک شعار نیست، بلکه تزریق امید و باوری استوار به آینده است. این شعر به مخاطب یادآوری میکند که با وجود تمام حوادث و تبها، ریشههای این خاک آنچنان عمیق است که ویران نخواهد شد و نام ایران، فراتر از هر بحران و تفرقهای، عامل وحدتبخش باقی خواهد ماند. این پیام، دقیقاً همان چیزی است که در لحظات بحرانی، جامعه برای بازیابی توان خود به آن نیاز دارد.
حامد زمانی با استفاده از موسیقی به عنوان ابزاری برای بیان اندیشههای خود و ارتباط با مخاطبان نه تنها توانسته است بر ناملایمات فائق آید، بلکه در شرایطی که صداهای دیگر به سختی به گوش میرسند، با صدایی بلند از میهنپرستی و عشق به وطن سخن میگوید. استقلال و ایستادگی در بستر موسیقی حماسی، یکی از ویژگیهایی است که آثار او را از دیگران متمایز میکند. در دورانی که رسانههای سنتی و شبکههای اجتماعی تحت فشار قرار گرفتهاند و سیطره اطلاعاتی در دنیای معاصر به چالش کشیده شده است، موسیقی حامد زمانی توانسته است به عنوان پلی برای انتقال ایدهها و ارزشهای ملی به کار رود. این آثار نشان از اهمیت و تأثیر بالقوه موسیقی در بازتاب روحیه و افکار ملی در زمانهای چالشبرانگیز دارند. استفاده از مضامین میهنی و حماسی در موسیقی، همواره مورد توجه جوامعی بوده که در جستوجوی هویت و استقلال خود هستند. این نوع موسیقی نه تنها احساسات را برمیانگیزد، بلکه به عنوان یک عامل انگیزشی برای پایداری و مقاومت در برابر چالشها عمل میکند.
حامد زمانی توانسته است با ایجاد پل ارتباطی بین تاریخ ملی و مسائل معاصر و با استفاده از زبان موسیقی برای بیان دغدغهها و آرمانهای خود نقشی فراتر از یک خواننده و نوازنده ایفا کند.
