جوان آنلاین: در روزگاری که رسانهها برای جلبتوجه مخاطب با یکدیگر رقابت میکنند و هر برنامهای برای بقا ناچار به نوآوری است، برنامههای مذهبی نیز دیگر نمیتوانند به شیوههای یکسویه و خطابهمحور بسنده کنند. مخاطب امروز، بهویژه در فضای متکثر رسانهای، تنها شنونده نیست؛ او میخواهد دیده شود، پرسش کند، پاسخ بگیرد و سهمی در شکلگیری گفتوگو داشته باشد. از همینرو، زبان برنامههای معارفی نیز باید از قالبهای تکراری فاصله بگیرد و به بیانی تازه دست پیدا کند؛ زبانی که نهتنها آموزنده، بلکه صمیمی، همراه و همنفس خانوادهها باشد و بتواند میان مفاهیم دینی و زندگی روزمره پیوندی ملموس برقرار کند.
برنامه «تا نیایش» بهعنوان ویژهبرنامه ظهرگاهی شبکه تهران تلاش کرده در همین مسیر گام بردارد؛ برنامهای زنده که هر روز پس از اذان ظهر روی آنتن میرود و میکوشد در زمانی که بسیاری از خانوادهها در میانه روز فرصت کوتاهی برای مکث و تأمل دارند، فضایی برای طرح پرسشهای اعتقادی، اخلاقی و اجتماعی فراهم کند.
در این برنامه، کارشناسان مذهبی درباره موضوعات متنوعی از مسائل شرعی و تربیتی گرفته تا چالشهای اخلاقی و اجتماعی سخن میگویند و همزمان به سؤالات بینندگان پاسخ میدهند؛ سؤالاتی که اغلب از دل تجربه زیسته مخاطبان بیرون میآید و برنامه را به بستری برای گفتوگوی مستقیم بدل میکند.
فصل تازه «تا نیایش» با رویکردی تعاملیتر و ساختاری متنوعتر طراحی شده است تا مخاطب را از یک بیننده صرف به مشارکتکنندهای فعال تبدیل کند. طرح پرسشهای روزانه از دل مباحث کارشناسی، اختصاص بخشی مستقل به پاسخگویی مستقیم به پرسشهای مخاطبان، حضور کارشناسان در میان مردم و پرداختن به موضوعات اجتماعی و حتی روانشناسی مذهبی، از جمله تغییراتی است که این برنامه را به سمت فرم پویاتر و ضرباهنگی متفاوت سوق داده است. در گفتوگو با رضا محمدنیا، تهیهکننده «تا نیایش»، از چرایی این تغییرات، ایده شکلگیری اتاق فکر برنامه و تلاش برای همسویی محتوای آن با نیازهای امروز خانواده ایرانی پرسیدهایم؛ تلاشی که میخواهد معارف دینی را نه در قالب نصیحت، بلکه در بستر گفتوگو و مشارکت به مخاطب عرضه کند.
مشارکت با بینندگان
رضا محمدنیا، تهیهکننده «تا نیایش» درباره این برنامه گفت: این برنامه برای سالهای متمادی برنامه ظهرگاهی و پس از اذان شبکه ۲ سیما بودهاست. «تا نیایش» قدمتی طولانی دارد و پخش آن شاید قبل از دهه ۹۰ شروع شدهباشد، اما گروه ما هشتم آذر ۱۴۰۴ در پی مأموریتی که سازمان به عهدهمان گذاشت این برنامه را شروع و تغییراتی در بهبود عملکرد آن اعمال کرد.
وی با اشاره به تغییرات اعمالشده در تولید فصل جدید «تا نیایش» عنوان کرد: تعاملی کردن یکی از تغییرات مهم برای ما بود. در این خصوص از دل سخنان کارشناس همان روز، در برنامه سؤالی طرح و از مخاطبان خواسته میشود برای پاسخگویی مشارکت کنند.
این تهیهکننده تلویزیون با اشاره به بخش دیگر اضافهشده به این برنامه تصریح کرد: بخشی اختصاصی در برنامه طراحی کردهایم که در آن صرفاً بر پاسخگویی به سؤالات اختصاصی مخاطبان تمرکز میشود. هدف این است که کارشناسان برنامه بیواسطه با مخاطبشان ارتباط بگیرند. از سوی دیگر، پلیبکهایی در برنامه پخش میشود که بر معرفی امامزادهها و مکانهای مذهبی شهر تهران متمرکز است.
تلاوت ترجمه قرآن
محمدنیا ادامه داد: بخش دیگری که به این مجموعه افزودهایم، بخش ترجمه قرآن است که در آن هر روز ترجمه یک صفحه از قرآن به شکلی روان و همهفهم تلاوت میشود و اتفاقاً مورد اقبال مردم هم واقع شدهاست. از سوی دیگر و با نظر مدیر شبکه ۲، بخش دیگری به برنامه اضافه شدهاست که «استودیو شماره۲» نام دارد و در آن کارشناسان برنامه میان مردم میروند و به سؤالاتشان پاسخ میدهند. برای این کار، موضوعاتی انتخاب و هفتهای دو تا سه بار و عمدتاً درباره موضوعات روانشناسی مذهبی صحبت میشود.
وی با تأکید بر چرایی اعمال تغییرات در فصل جدید «تا نیایش» خاطرنشان کرد: وقتی چند برنامه ظهرگاهی روی آنتن است قرار نیست که ما هم کار دیگران را تکرار کنیم؛ اساساً باید کار متفاوت و اثرگذار باشد. در همین زمینه اتاق فکری در گروه معارف شکل گرفته که مدیر گروه و مدیر شبکه و همکارانمان در آن حضور دارند و با همفکری و تجمیع آرا تلاش میکنیم تا بر اساس بهترین دیدگاهها برنامهسازی کنیم.
محمدنیا تصریح کرد: به نظر من هر چه برنامه تعاملیتر باشد مخاطب بیشتر آن را میپسندد. مخاطب نباید خاموش باشد و هر چه حضورش در برنامه پررنگتر باشد، قطعاً خروجی کار مؤثرتر خواهد بود.
اهمیت تنوع در برنامه
وی ادامه داد: از طرفی کمربند برنامه گفتوگو است و ما تلاش کردیم تا با اضافهکردن ضرباهنگ و رفت و برگشتهای بیشتر و فضایی توأم با محتوا و جذابیت، برنامهای مقبول را برای مخاطبان تهیه کنیم. برنامه باید ضرباهنگ داشتهباشد و قرار نیست گفتوگویی پیوسته و خستهکننده به نظر برسد. اساساً کلیت برنامه همانند یک فهرست است که در اختیار مخاطبان قرار میدهیم که هرکدام ممکن است بخشی را دوست داشته یا نداشته باشند. مهم این است که این فهرست متنوع باشد تا هرکسی بتواند آنچه را دوست دارد دستکم در بخشی از برنامه بیابد و دنبال کند. محمدنیا یادآور شد: «تا نیایش» مخاطب خاص یا تفکیک جنسیتی و سنی ندارد؛ این برنامه خانوادهمحور است و میتواند برای هر بینندهای مفید باشد.
وی تأکید کرد: تلاش کردیم که سند تحول انقلاب اسلامی در جریان این برنامه جاری باشد. به همین دلیل سعی کردیم مباحثی، چون انقلاب اسلامی و بهخصوص گام دوم انقلاب را که مورد توجه سازمان است و مواردی، چون تأکید بر الگوی زن مسلمان و زندگی ایرانی - اسلامی را در محتوا بگنجانیم. البته بدون اینکه نصیحت کنیم و متکلموحده باشیم، چون این شیوه روی نسل جدید جواب نمیدهد، بنابراین آن را در لابهلای برنامه و در سؤالات و گفتوگوها قرار دادهایم.
