جوان آنلاین: بنا به تعبیر رهبر معظم انقلاب عوامل فتنه اخیر دو دسته بودند؛ دسته اول مزدوران دستگاههای جاسوسی امریکا و اسرائیل و دسته دوم نوجوانان و جوانان خامی که تحتتأثیر دسته اول و با ایجاد هیجان از سوی آنان دست به کارها و شیطنتهایی زدند که نباید میزدند، اما چرا این جوانان و نوجوان تحتتأثیر مزدوران بیگانه قرار گرفتند و اشکال کار کجا بود؟ آیا اگر باورها و سلامت معنوی این جوانان و نوجوانان به درستی پیریزی شده و ایمانشان به اندازه کافی قوی بود، اینگونه راحت فریب میخوردند؟ سؤالی که رئیس فرهنگستان علوم پزشکی در پاسخ به آن اینگونه توضیح داد: «در جریان برخی اتفاقات از جمله در اغتشاشات ۱۴۰۱ دیدیم که برخی جوانان ما که فریب میخورند، دچار نوعی رهاشدگی بودند، در حالی که باید در مدارس و دانشگاهها و خانوادهها روی معنویت آنها کار میشد و موضوع سلامت معنوی از این منظر باید مورد توجه قرار گیرد.»
سلامت معنوی اگرچه هنوز برای بسیاری از مردم شناخته شده نیست، اما بعد چهارم سلامت به شمار میرود و حتی سازمان جهانی بهداشت هم این بعد چهارم سلامت را پذیرفتهاست. بر این اساس، چند سالی میشود که فرهنگستان علوم پزشکی موضوع سلامت معنوی را محور فعالیتهای خود قرار داده و روی آن کار میکند. اهمیت این بعد از سلامت را شاید بتوان در بحرانهایی همچون بحران اخیر بهتر درک کرد.
رهاشدگی در نوجوانان و جوانان
سیدعلیرضا مرندی، رئیس فرهنگستان علوم پزشکی کشور در نشست خبری دهمین همایش سلامت معنوی اسلامی و فناوریهای فرهنگی که در فرهنگستان علوم پزشکی کشور برگزار شد، با تأکید بر اینکه سازمان جهانی بهداشت موضوع سلامت معنوی را چندین سال قبل به تصویب رساندهاست، افزود: «مقالات ما نشانگر ورود پژوهشگران کشور به موضوع سلامت معنوی است و نباید بگذاریم سلامت معنوی لائیک جای سلامت معنوی اسلامی را بگیرد.»
به گفته وی سلامت معنوی بعدی از سلامت است و به پزشکان نیز ارتباط دارد.
بنا به تأکید رئیس فرهنگستان علوم پزشکی کشور، در کشور ما اگر چه مردم عمدتاً مسلمانند و ریزش آنچنانی در این زمینه نداشتهایم، اما در جریان برخی اتفاقات از جمله در اغتشاشات ۱۴۰۱ دیدیم که برخی جوانان ما که فریب میخورند، دچار نوعی رهاشدگی بودند، در حالی که باید در مدارس و دانشگاهها و خانوادهها روی معنویت آنها کار میشد و موضوع سلامت معنوی از این منظر باید مورد توجه قرار گیرد.
وی تصریح کرد: «شورای عالی انقلاب فرهنگی به درخواست فرهنگستان قرار شد تدوین سند ملی سلامت معنوی اسلامی را به گروه ۲۴ نفری متشکل از روحانیت و اساتید دانشگاهی در فرهنگستان واگذار کند و اگر موضوع سلامت معنوی در شورایعالی انقلاب فرهنگی به عنوان یکسند تصویب شود، دستگاههای مختلف از جمله وزارت آموزش و پرورش و وزارت بهداشت و صداوسیما و رسانهها نیز پیگیری این موضوع را جدیتر انجام خواهند داد. امید ما به این است که پس از تدوین سند و ابلاغ آن، نتیجه آن به جامعه منتقل شود. این هنر رسانهها و سایر نشریات و اجزای فرهنگی کشور است که بتوانند موضوع سلامت معنوی را در جامعه ارتقا دهند».
جای خالی سلامت معنوی در فضای مجازی
بنا به تأکید مرندی در فضای مجازی اکنون جای خالی سلامت معنوی حس میشود و نتیجه این سند که همان سلامت معنوی اسلامی استباید محقق شود تا بتوانیم آثار آن را در جامعه شاهد باشیم. وی افزود: «اگر بتوانیم گروه پزشکی و سلامت را که دانشجویان و اساتید نخبه هستند، آموزش دهیم، روی دانشجویان اثر خواهد داشت. در اغتشاشات دیدیم که در برخی دانشگاهها چه اقداماتی انجام دادند و بنابراین باید ورود سلامت معنوی به موضوعات فرهنگی و جامعه و خانواده را تسهیل کنیم و باید موضوعات آموزشی به صورت عامیانه آموزش داده شود که بسیاری از خانوادهها از آن اطلاع پیدا کنند.»
مرندی با اشاره به اهمیت سلامت معنوی خانوادهها برای کاهش خشونت در جامعه در تحلیلش از سلامت نوجوانان و جوانانی که در فتنههایی همانند اغتشاشات اخیر فریب میخورند و عامل دشمن میشوند، گفت: «جوانانی که گاهی در اغتشاشات میبینیم در خیابان رها هستند، معمولاً اگر بررسی صورت بگیرد مشخص میشود که در ارتباط با والدین خود دچار مشکلند. مطالعات نشان داده که حتی رفتار خشونتآمیز والدین از زمان جنینی نیز روی فرزند اثر میگذارد و از بعد روانی و اجتماعی در آینده کودک اثرگذار است و افرادی که این کارها را میکنند، از سلامت معنوی برخوردار نیستند.»
ورود سلامت معنوی به حوزه آموزش
به گفته محمدعلی محققی، معاون علمی فرهنگستان علوم پزشکی کشور هم سلامت معنوی میراث مکتب کهن طب و سلامت است و حتی آثاری با این موضوع تألیف شده از جمله طب معنوی که توسط زکریای رازی تدوین شدهاست. طبق توضیحات محققی سلامت معنوی اسلامی وضعیتی است که بینش، گرایش و کنش فردی، خانوادگی و اجتماعی انسان در راستای رضایت الهی قرار میگیرد.
محققی تصریح کرد: «امروز در پی تلاشهای سالهای گذشته این موضوع تبدیل به گفتمانی رایج در فضای علمی کشور شدهاست. در شروع، منابعی که به زبان روز موضوع را توضیح داده باشد، وجود نداشت، اما اکنون هم کتابهای معتبری در حوزه سلامت معنوی وجود دارد و ۱۵۰ مقاله معتبر بومی در کشور تولید شدهاست و حتی نشریه سلامت معنوی توسط دانشگاه علوم پزشکی بقیهالله تدوین میشود.»
وی با اشاره به ورود شورای عالی انقلاب فرهنگی به موضوع سلامت معنوی اسلامی گفت: «مصوبهای برای تدوین سند ملی سلامت معنوی اسلامی و تشکیل کارگروهی در این حوزه در حال تصویب است و به زودی شاهد تصویب این موضوع توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی خواهیم بود.»
محققی تأکید کرد: «برای آموزش باید نظام آموزش عالی سلامت درگیر باشد به همین دلیل مجموعهای با عنوان آشنایی با سلامت معنوی اسلامی ویژه آموزش سلامت تدوین شد که درسنامهای ۱۰ فصلی است و پنج فصل آن توسط اساتید حوزوی و پنج فصل آن توسط اساتید دانشگاهی تدوین شده و باید به ابزار آموزشی مناسب تبدیل شود تا بتواند مفاهیم را به نسل جدید منتقل کند.»
سلامت معنوی در حوزه فناوریهای فرهنگی
عباسزاده، قائممقام دبیر علمی همایش سلامت معنوی نیز در ادامه این نشست خبری با اشاره به جای خالی سلامت معنوی در فضای مجازی بیان کرد: «سلامت معنوی به حوزههای دیگر غیر از سلامت نیز مرتبط است و در همه رشتهها و حوزهها میتوان بحث سلامت معنوی را دنبال کرد، از جمله این حوزهها، فناوریهای فرهنگی است که جزو فناوریهای نرم هستند که به جای ساخت ادوات و ابزارها به فکر اصلاح روشها هستند و کارشان این است که دانش و ایدههای علمی را تبدیل به محصولات و خدمات فرهنگی کنند و از آنجا که این فناوریهای در بستر فرهنگ قرار دارند، ارزشهای مثبت و منفی را میتوانند به جامعه منتقل کنند.»
بنا به تأکید وی اکنون شبکههای اجتماعی به بستری برای انتقال ارزشهای منفی در جهان تبدیل شدهاند و در همایش سلامت معنوی قرار است این موضوع را بررسی کنیم که آیا فناوریهای فرهنگی میتواند در انتقال ارزشهای مثبت و معنویات به جامعه مؤثر باشد یا خیر.
