جوان آنلاین: اعتکاف به پایان رسید، اما صحنه باشکوهی را از خود به جا گذاشت، صحنهای از جمعیتی که بار دیگر ثابت کرد ریشههای معنویت در جامعه ایران، زنده، جاری و رو به گسترش است. آن هم درست در روزگاری که برخی نگاههای بدبینانه از افول دینداری سخن میگویند و نشانههایی سطحی را بهعنوان سند میآورند! بدون شک، حضور سه روزه بیش از ۵/۱ میلیون نفر در مساجد سراسر کشور، روایت زندهای از عطش معنوی مردم دارد؛ از دانشآموزانی که با شوقی کودکانه، اما عمیق راهی مسجد شدند تا جوانان و میانسالانی که در اوج دغدغههای زندگی روزمره، سه روز را به خلوت با خدا اختصاص دادند.
طبق آمار اعلام شده، اعتکاف امسال با رشد ۳۰درصدی در تعداد مساجد و جمعیت شرکتکنندگان و همچنین با حضور خیرهکننده بیش از نیممیلیون دانشآموز، به کانونی برای نمایش اقتدار نرم جامعه اسلامی تبدیل شد. اقتداری که نه در ابزارهای سخت، بلکه در ایمان و همبستگی مردمی جلوه کرد. چنین حضور گستردهای نشان داد که نسل جدید نهتنها از ارزشهای دینی فاصله نگرفته، بلکه با عطشی عمیق و آگاهانه به سوی فطرت الهی کشانده شدهاست.
ایمان زنده در دل جامعه
گاهی تحلیلهای سطحی و بیپایه برخی، درباره دین و ایمان مردم داغ میشود و میخواهند در جایگاه کارشناس بنشینند و از حالوهوای جامعه، برداشتهای روانشناسانه و جامعهشناسانه ارائه کنند. آنها که نگاهشان همیشه به نیمه خالی لیوان است، مدام از افول دینداری میگویند و معتقدند معنویت دیگر جایگاهی در زندگی روزمره ندارد! آنها، برای اثبات ادعاهایشان نیز مثالهایی میآورند، مثالهای، چون ظاهر جوانان در خیابانها یا صفوف خلوت برخی مساجد. اما در برابر این نگاه بدبینانه، رهبر انقلاب بارها یادآور شدهاند که اگر میخواهید روحیه معنوی ملت ایران را بشناسید، باید به صحنههای واقعی ایمان جمعی نگاه کنید؛ شبهای قدر، محرم و صفر، پیادهروی اربعین و مراسم اعتکاف.
آمار اعتکاف امسال، به روشنی نشان داده که بیش از ۵/ ۱ میلیون نفر سه روز از زندگی روزمره فاصله گرفتند و میهمان خانه خدا شدند، اما این تنها بخشی از واقعیت جامعه است، چراکه بسیاری دیگر میخواستند در این مراسم شرکت کنند، اما بنا به دلایل مختلف، امکان حضور نداشتند. مانند مادرانی که باید خانه را اداره میکردند، دانشآموزان و دانشجویانی که درگیر درس بودند، یا کارمندان و کارگرانی که مرخصی نداشتند، حتی سربازانی که در مرزها ایستاده بودند که خدمت کنند یا بیمارانی که توان روزهداری نداشتند، بنابراین اگر همه اینها را در نظر بگیریم، تازه میتوانیم عمق معنویت جاری را در جامعه درک کنیم.
رشد چشمگیر معتکفان
چه از نگاه عینی و چه بر اساس آمار رسمی، اعتکاف امسال در هر مسجد با افزایش چشمگیر جمعیت همراه بودهاست. حجتالاسلام محمدباقر تکیهای، قائممقام ستاد اعتکاف کشور با تأیید این رشد، توضیح داد که شمار شرکتکنندگان از حدود یکمیلیون و ۲۵۰ هزار نفر در سال گذشته به ۵/۱ میلیون نفر در سال جاری رسیده است و نکته مهمتر اینکه نزدیک به یکمیلیون نفر از این جمعیت را نوجوانان و جوانان تشکیل دادند.
به گفته او، تعداد مساجد میزبان نیز رشد قابلتوجهی داشته و از حدود ۹هزارو۷۰۰ باب در سال گذشته، امسال با افزایشی ۳۰ درصدی روبهرو شدهاست. تکیهای همچنین تأکید کرد که اعتکاف، همچون محرم و دیگر آیینهای مذهبی، یک حرکت مردمی است و نمیتوان ابعاد آن را با دقت ریاضی اندازه گرفت، همانطور که کسی نمیتواند شمار دقیق هیئتها و عزاداران را در یک شهر مشخص کند.
او برای روشنتر شدن موضوع مثالی آورد: «بسیاری از مساجد تلاش کردهاند همه مشتاقان را بپذیرند، حتی فراتر از ظرفیت ثبتنام. در برخی مناطق روستایی و شهرستانها نیز اساساً فرآیند ثبتنام وجود ندارد و مردم طبق سنت هر ساله به مسجد میروند. بنابراین، آمارهای رسمی تنها بخشی از واقعیت را نشان میدهد و حضور معنوی مردم فراتر از آن چیزی است که در گزارشها ثبت میشود.»
حضور گسترده دانشآموزان
حضور گسترده دانشآموزان در این آیین معنوی نیز تصویری تازه از پیوند نسل نو با سنتهای دینی ارائه داد. بر اساس آمار رسمی، بیش از ۵۶۰ هزار دانشآموز دختر و پسر در طرح سراسری اعتکاف شرکت کردهاند، رقمی که به گفته مسئولان وزارت آموزش و پرورش، با تکمیل آمارها از مرز ۶۰۰ هزار نفر نیز فراتر خواهد رفت.
صادق حسینزاده ملکی، معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش در این رابطه توضیح داده که چنین حضور گستردهای، حاصل برنامهریزی دقیق و استفاده از ابزارهای نوین بوده است: «پیشثبتنام دانشآموزان در ماههای آذر و دی از طریق سامانه «نورینو» انجام شد، سامانهای که امکان مدیریت ثبتنام، ارتباط با دانشآموزان و اطلاعرسانی منظم را فراهم کرد.» او همچنین بیان کرد علاوه بر دانشآموزانی که در قالب برنامههای متمرکز اعتکاف دانشآموزی حضور داشتند، شمار زیادی نیز همراه خانوادههایشان در مساجد شرکت کردند و به جمع معتکفان پیوستند.
حسینزاده ملکی همچنین بیان کرد: «برای اولینبار با راهاندازی سامانه آنلاین اعتکاف دانشآموزی به دانشآموزان امکان ثبتنام و عضویت در گروهها و کانالهای مرتبط به صورت برخط داده شد. این سامانه نقش کلیدی در برقراری ارتباط مستمر با شبکه دانشآموزی و انتقال محتوای آموزشی و فرهنگی ایفا کرد.»
نسل نو و عطش معنویت
بیتردید این بار، اعتکاف به صحنهای برای نمایش عطش معنوی نوجوانانی بود که با شوقی تازه راهی مساجد شدند. حجتالاسلام صالحی، معاون جوانان و نوجوانان ستاد مرکزی اعتکاف، با اشاره به سهم قابلتوجه دانشآموزان و جوانان در آمار امسال این مراسم پرفیض گفت: «بر اساس پایشهای ملی، آیین اعتکاف سال جاری با شکوهی مضاعف و مشارکت حماسی جوانان متدین در همه استانها برگزار شد، این حضور نشاندهنده عطش عمیق نسل جدید برای بازگشت به فطرت الهی و تقویت بنیههای ایمانی است.» او بیان کرد که اعتکاف ۱۴۰۴ به کانون تجلی هویتطلبی معنوی نوجوانان تبدیل شده و استقبال دهه نودیها و دانشآموزان فراتر از پیشبینیهای آماری بوده است. حجتالاسلام صالحی این حضور پرشور را باطلالسحر دسیسههای رسانهای دانست که میکوشیدند فاصله میان نسل جدید و ارزشهای دینی را القا کنند. او همچنین اعتکاف را «مظهر اقتدار نرم جامعه اسلامی» در برابر تهدیدات فرهنگی معرفی کرد: «برنامهریزیهای نوین ستاد در قالب اعتکافهای تخصصی، بستری برای شکوفایی استعدادهای معنوی و تقویت روحیه استقامت در میان نوجوانان فراهم کردهاست.»
بیانیه اتحاد و استقامت
عصر روز گذشته، بیانیه پایانی اعتکاف ۱۴۰۴ سراسر کشور در مسجد امام حسن عسکری (ع) قم قرائت شد، متنی که بهعنوان جمعبندی این آیین معنوی، بر ابعاد فردی، اجتماعی و تمدنی اعتکاف تأکید داشت. در این بیانیه آمدهاست: «اعتکاف نشانهای روشن از جهتگیری صحیح معنوی ملت ایران است؛ حرکتی برخاسته از متن مردم که پیوند ناگسستنی ملت ایران با ایمان، معنویت و ارزشهای الهی را بهروشنی به نمایش میگذارد. آیین اعتکاف امسال با رشد قابلتوجه حضور جوانان و نوجوانان همراه بوده و جلوهای امیدبخش از اقبال نسل نو به معنویت را رقم زده است؛ تا آنجا که اعتکاف امروز به محبوبترین گردهمایی معنوی جوانان و نوجوانان ایران اسلامی تبدیل شدهاست.»
بیانیه همچنین با اشاره به شعار سال جاری «اعتکاف، معنویت، اتحاد و استقامت»، اعتکاف را یکی از اثرگذارترین بسترهای همافزایی اجتماعی دانست که نقشی مهم در تقویت اتحاد، انسجام و روحیه استقامت ایفا میکند.
در بخش دیگری از متن، اعتکاف بهعنوان «اعلام برائت عملی از تمدن مادیگرای غرب» و بازگشت آگاهانه انسان به هویت توحیدی معرفی شد، انتخابی که فاصله گرفتن از الگوهای بیگانه و بازگشت به فطرت الهی را معنا میبخشد.
بیانیه پایانی همچنین اشاره کرد که استمرار این حالات معنوی در زندگی فردی و اجتماعی، بهویژه در میان جوانان، میتواند موتور محرک پیشرفت ایران اسلامی باشد.
همچنین وعده دیدار بعدی معتکفان، برپایی مراسم احیای نیمه شعبان در مساجد سراسر کشور اعلام شد، گردهماییای که هدف آن تثبیت حالات معنوی اعتکاف و تداوم این پیوند نورانی در آستانه ولادت حضرت حجت (عج) عنوان شدهاست.
در پایان این متن نیز، ضمن قدردانی از رهبر معظم انقلاب، مراجع تقلید، خادمان اعتکاف، مبلغین، مربیان، هیئتهای امنای مساجد و همه نهادهای همافزا، از خداوند متعال مسئلت شد که این نهضت معنوی روزبهروز پربارتر گردد و آثار آن در اعتلای نظام اسلامی ماندگار بماند.
