جوان آنلاین: کلر ژوبرت، نویسنده و تصویرگر فرانسوی ساکن ایران تلاش کرده است داستانهایش را تصویرسازی کند. با نگاهی گذرا به آثار او، میتوانید به راحتی دغدغههای او را با موضوعاتی، چون ایمان و دین، هویت، روابط کودکان با محیط اطراف خود و ... بشناسید. روز کتاب و کتابخوانی بهانهای شد سراغ او برویم تا به صورت تخصصی شیوههای علاقهمندکردن کودکان به کتاب را از نگاه او بررسی کنیم.
خانوادهها چه نقشی در کتابخوانکردن کودکان و علاقهمندکردن آنها به مطالعه دارند؟
در این زمینه نقش خانواده، چه والدین، چه خواهر و برادر بزرگتر، چه پدربزرگ و مادربزرگ، خیلی پررنگ است. آنان در وهله اول میتوانند برای کودک الگو باشند، با اختصاصدادن زمانی از روز به مطالعه و داشتن کتاب همراه خود، برای وقتهای بیکاری مانند انتظار در مطب دکتر یا ایستگاه اتوبوس. در وهله دوم میتوانند با خواندن کتاب و قصه گفتن برای بچههای زیر دبستان، آنها را به داستان و قصه علاقهمند کنند و در وهله سوم میتوانند نقش تعیینکنندهای در ایجاد اشتیاق به مطالعه در بچههایی که تازه باسواد شدهاند، داشته باشند، چون معمولاً این بچهها هنوز قادر نیستند روان بخوانند و از محتوای کتابها لذت ببرند، بنابراین اگر بزرگترها برای مدتی همراهیشان کنند و با آنها کتاب بخوانند، باعث خواهد شد بچهها کمکم روانتر بخوانند و از مطالعه خسته و زده نشوند و بالاخره در وهله چهارم خیلی مهم است که کتابهای مناسب به دست بچهها برسانند، چه از طریق خرید، چه با امانتگیری از کتابخانه. به گمانم خیلی از بچههایی که علاقه به مطالعه ندارند، به این دلیل است که کتابهای مناسب سنشان با محتوای دلنشین به دستشان نرسیده است.
چه کتابهایی مناسب کودکان است؟
به صورت کلی اولین خصوصیت یک کتاب مناسب، داشتن موضوع و مضمون متناسب با نیازها، علاقهمندیها، تجربیات و سطح فهم کودک است، در ضمن باید از لحاظ هنری قوی باشد، چه در متن داستان چه در تصاویر.
از خواندن چه کتابهایی برای کودکان باید اجتناب کرد؟
کتابهای حاوی نصیحت مستقیم، خشونت و بدآموزی را نباید دست بچهها بدهیم یا برایشان بخوانیم. در ضمن داستانهایی که دارای زبان ناسالمی- از جمله به خاطر شکستهنویسی- یا پرگویی هستند، برای بچههای دبستانی که قرار است خودشان بخوانند توصیه نمیشود.
خانوادهها از کجا و چگونه باید کتاب خوب انتخاب کنند و برای کودکان خود بخوانند؟
برای انتخاب کتابهای مناسب میتوانند به سایتهای معرفی کتاب رجوع کنند، با کتابداران کتابخانههای تخصصی کودک مشورت کنند، از مروجان مطالعه کمک بگیرند، البته این کارها اقتضا میکند که والدین مقداری وقت بگذارند و جستوجو کنند. راهکار خیلی خوب دیگر این است که خود بچههای کتابخوان کتابهایی را که برایشان جالب و دلنشین است به دوستان و همکلاسیهایشان معرفی کنند و حتی امانت بدهند، البته با نظارت بزرگترها.
فرق کودکی که کتاب میخواند و کودکی که ناآشنا با کتاب است، چیست و چه تأثیری در بزرگسالی خواهد داشت؟
بچههایی که با کتاب و داستان انس دارند، میتوانند دید گستردهتری نسبت به مسائل مختلف کسب کنند. آنها با انواع گوناگون طرز زیستن و فکر کردن آشنا میشوند، قوه تخیل و خلاقیتشان قویتر میشود. به مرور یاد میگیرند مشکلات راهحلهای چندگانه دارند. این کودکان میتوانند درک ملموستری از مفاهیم انتزاعی پیدا کنند. از طریق داستانهای مختلف و ماجراهای شخصیتهای خیالی، تجربیات غیرمستقیم کسب میکنند. با مشکلات احتمالی دیگران آشنا میشوند و راحتتر میتوانند همدلی کنند. در ضمن دایره واژگانشان هم وسیعتر میشود. همه این موارد در رشد شخصیت کودک و رسیدن به موفقیت در بزرگسالی تأثیر بسیار پررنگی دارند.
اگر شیوه خلاقانهای برای علاقهمندسازی کودکان به کتاب دارید، برای خوانندگان مطرح کنید.
به گمانم کتابخوانی دستهجمعی میتواند خیلی مؤثر باشد. سادهترین شکلش این است که یک بزرگتر در کنار کودک نوسواد بنشیند تا باهم یک خوانش نوبتی داشته باشند. برای کتابخوانی دستهجمعی میشود بچهها را به جاهای باصفا برد و مثلاً پیکنیک مطالعه انجام داد. همراه کردن کتابخوانی با فعالیتهای جانبی مثل کاردستی یا حتی آشپزی هم جذابیت و خاطرات شیرین ایجاد میکنند.
