جوان آنلاین: عضو هیئت مدیره انجمن علمی ایرانشناسان ایران در آستانه شروع هفته کتاب به اهمیت جایگاه کتاب و مطالعه در جامعه پرداخت.
آندرانیک سیمونیان از چهرههای شناخته شده ادبیات ارمنی و عضو هیئت مدیره انجمن علمی ایرانشناسان ایران گفت: بشر صدها هزار سال زبان گفتاری داشت، بعدها شرایطی بهوجود آمد که لازم شد دستاوردهای گفتاری و شنیداری خود را منتقل کند. نوشتار این امکان را میداد که ثبت و انتقال دستاوردهای بشر ابعاد مکان و زمان را فتح کنند و به نسلهای بعدی منتقل شوند. فکرش را بکنید، بدون زبان نوشتاری چگونه میشد دستاوردهای متنوع و غنی فرهنگ بشر را به نسلهای بعدی سپرد؟
وی با بیان اینکه انسان آفریده تفکر مطلق است، افزود: انسان با تفکر به اینجا رسیده و یافتههای خود را به دست آورده است. متاسفانه تفکر بشری در وجود هر فرد یک محصول میراست و اگر در اختیار دیگری قرار نگیرد از بین میرود. امروزه تفکر از طرق گوناگون در فضاهای واقعی و مجازی منتقل میشود.
کتاب و تجلی تفکر
مترجم مجموعه شعر «صبح هرگز تاخیر ندارد» اثر آروشات آواکیان ادامه داد: در گذشتههای دور که هنوز تقسیم اجتماعی کار وجود نداشت، هر فرد به تمامی کارها اعم از دامداری، کشاورزی و... میپرداخت. جامعه امروز بشری جامعهای بالغ است؛ امروز تقسیم اجتماعی کار شکل متکامل و تخصصی به خود گرفته است و از این طریق کیفیت ارتقا پیدا کرده است. وقتی درباره کتاب حرف میزنیم درباره تجسد و تجلی تفکر صحبت میکنیم، امری که تفکر را قابل لمس و قابل ارائه میگرداند. پدیدهای که در ذهن آفرینشگر بود با پوشیدن لباس کلمات به صحنه ارائه در آمده است. این لباس میتواند در قالب شعر، فلسفه، اطلاعات جغرافیایی، نتایج پژوهشها و موضوعات مختلف، جامعه شناسی، روان شناسی، زبان و... باشد.
سیمونیان در ادامه فرهنگ مکتوب را یکی از دستاوردهای مهم تاریخ بشری دانست و توضیح داد: جامعه بشری باید از ابعاد بسیار وسیع تفکری که در طول تاریخ در جریان بوده مطلع شود و این مهم از طریق زبان نوشتاری ممکن شد. زبان نوشتاری به این امر کمک کرد که افکار ارزنده و متعالی از محبوس شدن در یک محیط جغرافیایی یا محدود شدن در دوران تاریخی خاص خارج شوند و در قالبی به مراتب شکیلتر و مستحکمتر از روایات شفاهی سینه به سینه، در ذهن همواره پویای بشر جایگاه رفیع و و قابل احترامی بیابند. هفته کتاب، هفته بزرگداشت این دستاورد بی بدیل تاریخ بشر است.
وی در بخش دیگری از سخنانش بر ضرورت آموزش کودکان تاکید کرد: میتوانیم با استفاده از ظرفیتهای موجود و نیز راهکارهای آموزشی، تربیت اجتماعی را از پایه بنیان بگذاریم و کتاب خواندن را به کودکان بیاموزیم. به طور مثال میتوان از طریق فضای مجازی، ebook و غیره، نوشتههای جذاب و کوچک ارائه و عادت خواندن را نهادینه کرد. با استفاده بهینه و آگاهانه از امکانات موجود میتوان کتابخوانی و عادت خواندن متون مکتوب را گسترش داد.
عضو هیئت مدیره انجمن علمی ایرانشناسان ایران ادامه داد: در جامعه امروزی ابزارهای سرگرمی به شدت افزایش یافته اما در مقابل، ابزارهای آگاهیبخش و بنیانساز برای رشد تفکر، گسترشی پیدا نکردهاند و این موضوع میتواند جامعه را به سوی انحطاط ببرد.
تلاش برای بالا بردن ضریب نفوذ کتاب در جامعه
این استاد ادبیات ارمنی با اشاره به پدیده مهاجرت دانشجویان نخبه و اساتید و متفکران به تاثیر مخرب این پدیده بر سطح عمومی دانش کشور و بینش اجتماعی پرداخت و گفت: مهاجرت نخبگان و متفکران از کشور باعث میشود که فرایند انتقال و تزریق تجارب آنان به سطح عمومی جامعه دچار وقفه شود، یا به خوبی صورت نگیرد و از سوی دیگر به علت کاسته شدن از توان اجتماعی نیروهای تاثیرگذار، سطح آگاهی عمومی جامعه درباره مسائل مختلف و گاه سرنوشتساز نیز دچار افول شود. وقتی از آمار کّمی متفکران جامعه کاسته میشود، خلا ناشی از غیبت آنها باید از طرق دیگری جبران شود، فعالیت مفید و مستمر در جهت طبع و نشر و تبلیغ کتاب و کتابخوانی میتواند در رفع یا جبران بخشی از کاستیهای این چنینی یاریگر باشد.
سیمونیان تاکید کرد: شاید به جرات بتوان گفت که نشر کتاب با آن تنوعی که در کشورمان شاهدش بوده و هستیم، یکی از مهمترین دستاوردهای انقلاب بوده است. در کشور ما خواندن هیچ کتابی، به خودی خود، جرم تلقی نمیشود، اما داشتن چنین فضای فرهنگی، بدون تردید به ارتقای سطح درک و شعور اجتماعی میانجامد. ارتقای سطح شعور اجتماعی هم مطالبات مردم را افزایش میدهد.
در چنین شرایطی قطعا باید نهادهای سازنده جامعه آگاه و بیدار را با بلوغ و وسعت اندیشه بیشتری شکل داد و انسجام بخشید؛ در غیر اینصورت تبلیغات و جاذبههای پیشنهادی آنسوی مرزها، تاثیرگذارتر عمل میکنند و از دست دادن سرمایههای انسانی میتواند حیات اجتماعی و معنوی ما را در معرض خطر قرار دهد. با مهاجرت متفکران، پشت سرما خالی میشود و وقتی این سرمایههای معنوی در اختیار ایران قرار نگیرد یا از دست برود با مشکل مواجه میشویم.
وی با اشاره به اینکه نهادهای دانشگاهی، وزارتخانههای مرتبط، نهادهای خارج از دانشگاه مانند حوزههای علمیه میتوانند با هم افزایی، ضریب نفوذ کتاب در جامعه را افزایش دهند، یادآورشد: مراکز دینی و موسسات مرتبط با آن میتوانند برای افزایش آگاهی عمومی جامعه از طریق انتشار کتابهای متناسب گام بردارند. لازم است بین دانشگاه و حوزه هم افزایی صورت بگیرد؛ البته این به معنای از بین رفتن استقلال حوزه یا دانشگاه نیست بلکه باید با پیدا کردن وجوه اشتراک بین آنها از این ظرفیتها برای ترویج فرهنگ مطالعه استفاده کرد.
عضو هیئت مدیره انجمن علمی ایرانشناسان ایران در بخش دیگری از سخنانش با تاکید بر نقش بیهمانند کتابخوانی در افزایش سطح تربیت اجتماعی در جامعه گفت: باید آثار مفید ادبیات ملی و جهانی را به گونهای هدفمند و دانسته به نوجوانان و جوانان معرفی کرد، این برخورد آگاهانه، بایسته و شایسته جامعهای است که سابقه حضور تاثیرگذار چندهزارساله در تاریخ پر فراز و نشیب جهان دارد.
عضو هیئت مدیره انجمن علمی ایرانشناسان ایران در پایان بر تاثیر کتاب بر تربیت فرهنگی و ارتقا سطح تحمل در گفتوگو تاکید کرد و گفت: گرچه هر روز روز کتاب است اما هفته کتاب فرصتی است که موضوعات فرهنگی گوناگون زیر ذرهبین قرار گیرند. باید بدانیم که چگونه تفکر سالم، حتی در زمینه اعتراض سازنده هم شکل میگیرد و جریان مییابد. ما باید شرایطی را فراهم کنیم که تفکر ناب در انسانهای مختلف در کنار هم قرار گیرد. باید از طریق گفتوگو به نشر تفکر در جامعه کمک کنیم. کتاب یکی از تاثیرگذارترین ابزارها برای ساختن و ارتقا سطح جوامع متعالی است.
سیویکمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «آینده خواندنی است» از بیستوسوم تا سیام آبانماه ۱۴۰۲ برگزار میشود.
