جوان آنلاین: به گفته معاون فرهنگی سازمان فرهنگی- هنری شهرداری تهران محور فعالیتهای فرهنگی در دوره جدید مدیریت شهری پایتخت، مخاطب نوجوان است. مخاطب نوجوان در این دوره مدیریت شهری به گونهای است که به افراد به عنوان ظرفیتهای کنشگران فرهنگی کشور نگاه میشود، به همین خاطر بخش عمده طراحی و اجرای برنامههای فرهنگسراها با هدایت مدیران فرهنگسراها از سوی باشگاه کنشگران هر فرهنگسرا اتفاق میافتد که عمدتاً نوجوانان هستند. حمیدرضا خونویی میگوید: از دی ماه سال گذشته بیش از ۹۰ درصد برنامههای اجرایی فرهنگسراها در گعدههای نوجوانان و از سوی خود آنها صورت میگیرد و اجرای آن هم بر عهده نوجوانان گذاشته شده است. همچنین نوجوانان میتوانند طراحی اقدامات فرهنگی را یاد بگیرند. ما هم درصدد هستیم باشگاه کنشگران نوجوان را نیز شکل دهیم تا این افراد در آینده کنشگران شاخص شهر محسوب شوند. طبق گفته این مسئول فرهنگی، یکی از دغدغههای پرتکرار نوجوانان هویت ملی و آیندهنگری برای ایران است و به شدت اعتقاد دارند خودشان آیندهساز ایران هستند و برای این موضوع نیز بحث میکنند. در این زمینه برنامه مستمر و گستردهای با عنوان نشستهای گفتوگومحور «بچههای رستا» طراحی شده است و از تابستان امسال با رویکرد پرسشگری و با حضور نوجوانان تهرانی و کارشناسان حوزههای مختلف، با هدف تبیین امید به آینده در تمام فرهنگسراها برگزار میشود. معاون فرهنگی سازمان فرهنگی- هنری شهرداری تهران در گفتگو با «جوان» جزئیات بیشتری از این نشستها، اهداف و نتایج آن را بیان و از خانوادهها دعوت میکند فرصت حضور فرزندانشان در این برنامه روشنگرانه و امیدآفرین را از دست ندهند.
شاید بهتر باشد بپرسیم چرا «بچههای رستا»؟
رستا یعنی کسی که به سمت رستگاری گام برمیدارد و شاید چنین تعریفی کلیت نامگذاری این اسم و اهداف آن را در برگیرد.
هدف اصلی این نشستها چیست؟
پاسخ به مسائل و موضوعات نوجوانان در قالب جلسات گفتوگومحور مهمترین هدف برگزاری نشستهای رستا است. در واقع رستا جلسات گفتوگوی نوجوانان پیرامون مسائل و موضوعات نوجوانی است.
تاکنون چند جلسه برگزار شده و محتوای این نشستها و پرسش و پاسخ بچهها بیشتر راجع به کدام مسائل بوده است؟
تاکنون هفت تا هشت جلسه از این نشستها در هفت یا هشت فرهنگسرای بزرگ شهر تهران برگزار شده است و جمعی از نوجوانان با حضور یک تسهیلگر، فضای گفتوگوی خود را پیش میبرند. این تسهیلگر به بچهها یاد میدهد در قالب گفتوگوی جمعی مسائل خود را کشف و بعد درباره آن صحبت کنند یا بهتر بگوییم به بیان نظرات خود بپردازند و در نهایت در همان جمع و از سوی گروه همسالان خود به جمعبندی برسند.
جرقه برگزاری این نشستها چه زمانی و چگونه زده شد؟
ما مخاطب نوجوان را بخشی از آینده دانستیم و پیرامون هویت فردی و مسائل مرتبط با آن دغدغه داریم. بعد از سخنرانی رهبر معظم انقلاب در سالگرد امام (ره) در سال جاری و بیان دوگانه امید و ایمان، جلسات رستا با همان محوریت امید و ایمان معرفی شد. در واقع تمامی نشستها ذیل دو واژه امید و ایمان و البته با موضوعات مشخص پیش میرود. بنابر مناسبتهای مختلف جلسات دو بار در ماه برگزار میشود که هر جلسه به یکی از مناسبتهای ملی- مذهبی ارتباط پیدا میکند. جلسه آتی هم در هفته نوجوان برگزار میشود.
وضعیت فعلی نشستها به کجا رسیده است؟
جلسات در حال حاضر به مخاطب پایدار خود رسیده است و تقریباً هر دو هفته یک بار حضور در جلسات باعث کشف یک مسئله و حل آن میشود. شاید یکی از مهمترین نتایج این باشد «کسی که سؤال دارد رو به جلو است.» به طور مشخص توانایی سؤال داشتن مرحله اولیه است و بعد در مراحل بعدی کشف سؤال و پاسخ آن قرار میگیرد. همچنین بچهها اگر در گروه همسالان خود قرار بگیرند و سؤالات و استدلالهای همسالان خود را بشنوند، اصولاً راحتتر میپذیرند. در جلسات رستا گرداننده جلسات، صرفاً کشف سؤال درست و اصول درست مباحثه و گفتگو را به بچهها آموزش میدهد و بچهها نیز به صورت عملی این مهم را یاد میگیرند. در واقع ما تلاشی برای پاسخ دادن به سؤالات قشر حاضر در نشست که نوجوان هستند، نمیکنیم، اما قالب جلسه گپوگفت با یکدیگر است که منتهی به پاسخ میشود.
شیوه برگزاری جلسات چگونه است؟ دختران و پسران مجزا از یکدیگر گفتگو میکنند؟
خیر. جلسات با حضور همزمان دختران و پسران نوجوان برگزار میشود. ما برای برگزاری هر نشست یک فراخوان منطقهای داریم. اتفاقی که افتاده این است که جلسات رستای هر منطقه یک شورای محتوایی، راهبری و اجرایی متشکل از چند نوجوان در همان منطقه دارد. در واقع ساختار این نشستها به نحوی است که مجری گرداننده و حاضران خود بچهها باشند. در حال حاضر جلسات ما یک شورای راهبردی و اجرایی دارد که این شورا نیز متشکل از نوجوانان است. افزون بر این ارتباط دانشآموزان در مدارس و با سایر جمعهای دوستی پل ارتباط دیگری برای اطلاعرسانی است و حدوداً به عدد ۷۰ درصد پایداری مخاطب در جلسات رسیدیم. در حال حاضر حدود ۷۰ درصد نوجوانان حاضر در این جلسات، بیش از پنج جلسه در جمع رستا بودند و به صورت منظم شرکت میکنند.
نوجوانان بیشتر راجع به چه موضوعاتی صحبت میکنند و دغدغه آنها چیست؟
یک نکته را در نظر بگیرید که نشستها عمدتاً در مناسبتهای ملی- مذهبی برگزار میشود، در نتیجه زمان جلسه بر موضوع پرسشگری بسیار مؤثر است و کمتر خارج از این فضا قرار میگیرد. تنوع فرهنگی شهر تهران در مناطق باعث شده است تنوع مسائل و موضوعات پیش آید و در مناطقی که موضوعات اقتصادیمحور بوده، عمدتاً سؤالات اقتصادی است و هر کجا دغدغه فرهنگی و اجتماعی وجود دارد، به همان تناسب سؤالات مطرح میشود. به صورت کلی دغدغه نوجوانان در این جلسات متصل به خانواده و جامعه است. چند گزاره مشخص در برآورد کلی درباره این نشستها وجود دارد. نوجوانان به شدت در مورد هویت فردی، اجتماعی و ملی خود سؤال دارند و موضوع هویت در شئون اجتماعی، فردی و ملی دیده مطرح میشود. موضوع هویت دغدغه تمام بچههایی است که در این جلسات حضور دارند و از دریچههای مختلف به آن نگاه میشود. نکته دوم بچهها بیش از تصور ما به بحث و گفتگو علاقه دارند، یعنی شاید ما فکر کنیم نوجوان امروز چندان حوصله حرف زدن و بحث و گفتگو ندارد در حالی که بچهها به شدت علاقهمند به گفتگو هستند. سوم اینکه به شدت در مورد آینده کشور دغدغه دارند و در حوزههای مختلف اعم از اقتصادی، اجتماعی و حتی جایگاه ایران در جهان دغدغهمند هستند. به صورت کلی یکی از دغدغههای پرتکرار نوجوانان در این نشستها هویت ملی و آیندهنگری برای ایران است و به شدت اعتقاد دارند خودشان آیندهساز ایران هستند و برای این موضوع بحث میکنند.
آیا این نشستها به ارتقا و رشد شخصیتی و اجتماعی نوجوانان کمکی میکند و در این زمینه نتاجی را به دست آوردهاید؟
چند نکته را برای فعالان فرهنگی و خانوادهها ذکر میکنم. خانوادهها بدانند بچهها خیلی اهل حرفزدن هستند. دغدغه دارند و دوستدار این هستند که راجع به خود و موضوعاتشان حرف بزنند و خانوادهها باید این را یک فرصت بدانند. اگر خانوادهها شیوه تعامل را بدانند، بچهها حرف برای گفتن زیاد دارند و میل درونی برای انتقال مفاهیم ذهنی میان آنها وجود دارد که اتفاقاً همین حرفها سازنده است. نکته بعدی این است که شکلگیری چارچوبهای ذهنی و پاسخ به موضوعات فرهنگی و اجتماعی برای این نسل از مسیر موعظه نیست. باید حرف بزنیم و گفتگومحور پیش برویم. در این چند جلسه فهمیدیم مسیر گفتگو یکی از مسیرهای مؤثر است و نوجوانهای امروزی نسبت به نوجوانان دیروزی ذهن منطقیتری دارند. بسیار به شنیدن حرفهای منطقی از طریق استدلالهای منطقیتر تمایل دارند و همینها باعث میل به گفتگو از سوی آنها میشود. تمام تلاش ما بر این است که مسیری را فراهم کنیم تا نوجوانان به راحتی نظرات و گفتههای خود را از مسیر صحیح و صولی مطرح و عقاید یکدیگر را نقد کنند. نوجوانان بهترین نقادان برای یکدیگر هستند و شاید لازم باشد فعالان فرهنگی از نزدیک شاهد اثرگذاری نفوذ کلام نوجوانان بر یکدیگر باشند. وقتی در جلسهای عقاید بچهها مطرح و از سوی گروه همسالان نقد میشود، به شدت تأثیرگذار است. در واقع این مسیر به شکلگیری پاسخ درست در ذهن بچهها کمک میکند.
